istanbul bölge adliye mahkemesi, taşıma ve rehberlik hizmeti sözleşmesinin ihlali ve haksız feshinden kaynaklanan tazminat davası istinaf kararını inceledi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, taşıma ve rehberlik hizmeti sözleşmesinin ihlali ve haksız feshinden kaynaklanan tazminat davası istinaf kararını inceledi.

Özet: Davacı şirket, davalı otelin münhasır taşıma ve rehberlik hizmetleri sözleşmesini ihlal ederek üçüncü şahıslara iş verdiğini ve haksız yere feshettiğini iddia ederek, davalının sözleşmeye aykırı davranışları ve haksız feshi sonucunda uğradığı araç alımı finansman ve değer kaybı, personel istihdam maliyetleri, sözleşmeye uygunluk giderleri, gelir ve kar kaybı gibi menfi ve müspet zararlarının tazminini talep etmiş; dava dilekçesinde belirtilen bu zararların, davalının sözleşmeye aykırılığı ve fesih hüküm ifade edene kadarki dönemdeki yoksun kalınan karı da kapsayacak şekilde ıslah edildiği belirtilmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2025

NUMARASI

: ████████ Esas - ████████ Karar

DAVA

: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2025

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ... ... Turizm Ticaret Özel Sağlık Hiz. Ve San. A.Ş ile davalı ... A.Ş arasında █████/2017 tarihinde müvekkili şirekete taşıma ve rehberlik hizmetlerinin verilmesi hususlarını içeren sözleşme imzalandığını, sözleşmenin konusunu, davalı ... Oteli müşterilerinin, davacı şirkete ait, en fazla 2 yaşında olacak ... serisi araçlarla şehir içi veya şehir dışı turları ile havaalanı-otel-havaalanı transfer faaliyetlerinde taşıma hizmetleri verilmesi ile yine otel müşterilerine İstanbul içinde ve dışında şehir turları için profesyonel rehberlik hizmetleri verilmesi oluşturduğunu, Sözleşme kapsamındaki hizmetlerin yerine getirilmesinde müvekkil şirkete münhasır yetki verildiğini, Müvekkili şirketin iş bu sözleşme ile yükümlendiği edimleri sözleşmenin imza tarihi olan █████/2007 tarihinden itibaren yerine getirmiş olmasına karşın, davalı █████/2014 tarihinden itibaren ve devam eden süreçte otele ait müşterilerin transferleri ile rehberlik hizmetlerindeki aracılığını müvekkil şirkete vermeksizin ve müvekkil şirket haricindeki kişi ve şirketlere vermek suretiyle sözleşmeye açıkça aykırı davrandığını, davalı yanın Beyoğlu 7. Noterliği'nin 10 Nisan 2015 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabı ihtarnamesi ile de sözleşmeye aykırı davrandığını zimmen kabul ettiğini, davalı yan sözleşmeye açıkça aykırı davranışlarına karşın müvekkili şirket tarafından talep edilen zararları gidereceği ve sözleşmeye aykırılıklarını ortadan talep edilen zararları gidereceği ve sözleşmeye aykırılıklarını ortadan kaldıracağı yerde cevabı ihtar ile haksız bir şekilde müvekkil şirket ile olan sözleşmeyi feshettiğini bu haksız fesihte taraflarınca kabul edilmediğini, fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla █████/2007 tarihli sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak ihlal edilmesi ve/veya haksız şekilde feshedilmesi sonucu müvekkil şirketin uğramış ve uğrayacak olduğu doğrudan ve dolaylı menfi ve müspet tüm zararlarından satın alınan 6 adet Mercedes E Serisi araçlar nedeniyle uğranılan finansman ve değer kaybı karşılığı zararın şimdilik olmak kaydıyla 3. 000 TL, 9 adet personelin hizmetlerin ifası için hazır bulunduruyor olması ve bu durumun devam etmesi nedeniyle uğranılan personel istihdam maliyetleri karşılığı zararın şimdilik olmak kaydıyla 3. 000 TL , araçların sözleşme kapsamına uygun hale getirilmesi ve bulundurulması (sigorta, yetkili mercilerden ilgili mercilerden ilgili belgelerin temini v.s) nedeniyle karşı karşıya kalınan zararın şimdilik olmak kaydıyla 3. 000 TL, █████/2014 tarihinden █████/2015 (█████/2015 tarihi müvekkil şirket tarafından gönderilen ihtarname dikkate alınarak belirlenmiştir.) tarihine kadar , önceki yılların muadil ayları esas alınarak oranlanmış gelir ve kar kaybı karşılığı 152.400 TL zararın şimdilik olmak kaydıyla 3.000 TL (fazlaya ilişkin haklarının saklı olduğunu), Sözleşmeye aykırılık ve/veya haksız fesih taraflarınca kabul edilmediğinden bu nedenle oluşan ve oluşacak zararlarının tam tazmini kapsamında belirlenecek geli ve değer kaybının şimdilik olmak kaydıyla 3.000 TL, menfi ve müspet zarar kalemlerin (diğer ve fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı tutarak) şimdilik olmak üzere yukarıdaki rakamlar toplamı 15.000 TL'lik kısmının ihtarname ve/veya dava tarihinden ticari faiziyle tazminine ve fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı tutulmasına, haksız feshin iptaline, yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerine de mahkum edilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili █████/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile davasını, "davalının sözleşmeye aykırılık ile sözleşmeyi uygun olmayan zamanda feshetmiş olmasına bağlı olarak ( yani sözleşmeye aykırılık nedenine dayalı tazminat için, █████/2014 ila █████/2015 tarih aralığı ve TBK 121'nci madde gereği yani acentelik hükümleri gereği sözleşme feshi için uyulması gerekli ihbar önelinin verilme tarihinden sonra feshin geçerlilik kazanacağı 3 aylık sürenin tamamlandığı tarihe, (feshin hüküm ifa edeceği tarihe kadar da sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle) kadar olan süre için de davalı sözleşmeye aykırı davranmış olduğundan, █████/2015 ila █████/2015 tarih aralığı için de, Müspet Zarar kapsamında müvekkil şirketin uğradığı Yoksun Kalınan Kar kaybının) Müspet Zarar kapsamında kalan, müvekkil davacı şirketin, Yoksun Kalınan Kar kaybının; terditli talep olarak öncelikle, müvekkil şirketin Yoksun Kalınan Kar Kaybı alacağının ıslah tarihi itibariyle, dava konusu sözleşmeye göre, 17.312,80 Euro olarak tespit edilerek, belirlenmesini, ıslah tarihi itibariyle belirlenen Euro alacağın, yine ıslah tarihi itibariyle Euro efektif satış kuru karşılığı Türk Lirasına çevrilerek oluşacak bedelin ıslah tarihinden itibaren ticari avans faiziyle birlikte tahsiline, bu talebi kabul edilmediği takdirde, davacı şirketin mahrum kalınan kar kaybı alacağı olarak tespit edilecek 17.312,80 Euro alacağının dava tarihi olan █████/2015 tarihinde T.C. Merkez Bankası 1(bir) Euro efektif satış kur karşılığı olan 3,1872 Türk Lirası üzerinden(17.312,80 EuroX3,1872:55.179,35 TL)Türk Lirasına çevrilerek bulunacak sonuç olan 55.179,35 TL alacağın █████/2015 olan dava tarihinden itibaren avans faiziyle tahsiline, bu talebimiz de kabul edilmediği takdirde dava tarihi itibariyle tespit edilip hesaplanması gereken 55.179,35 TL kar kaybı alacağımızın işbu ıslah dilekçe tarihinden itibaren ticari avans faiziyle birlikte tahsiline, Müspet Zarar kapsamında kalan fiili zarar olan sözleşmenin ifası için sözleşmenin feshinden kısa süre önce alınan 6 adet aracın, müvekkil şirketçe satılmak zorunda kalınması nedeniyle, yine tespit edilecek aradaki araç alım-satım bedel farkı, diğer bir ifadeyle tespit edilecek değer kaybı olan 136.958,60 TL olan alacağımızın, Müspet Zarar kapsamında fiili zarar olarak, dava tarihinden itibaren, dava tarihinden itibaren kabul edilmediği takdirde ıslah tarihinden itibaren, ticari avans faiziyle birlikte, tazmini ile tahsiline," karar verilmesi şeklinde ıslah etmiştir.

CEVAP

: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... Taksim Oteli'nin işletmecisi olduğunu, davacının ise ... adıyla faaliyet gösteren yolcu taşımacılığı ve Seyahat Acenteliği işini yapan bir firma olduğunu, Müvekkili ile davacının akdettiği █████/2007 imza tarihli sözleşme ile mülkiyet veya her türlü kullanma hakkı davacıya ait olan araçlarla, ... Taksim Oteli müşterilerine şehir içi veya şehri dışı turları ile havaalanı-otel-havaalanı trasfer işlemlerinde taşıma hizmeti verilmesi, ayrıca otel müşterilerine İstanbul içi ve dışında şehir turları için profesyonel rehberlik hizmetleri sunulması ve karşılığında bu işe aracılık yapan müvekkile, aracı olduğu işlerden komisyon bedeli ödenmesi konusunda anlaştığını, bu sözleşme, belirsiz süreli bir sözleşme olup sona ereceği tarih belli olmadığını, Sözleşmenin "B" maddesinde, bu hizmetin isteğe bağlı olacağı, müvekkilinin ...'a müşteri temini taahhüdünde bulunmayacağı, bu konuda sadece aracılık yapacağı, müşterilerinin anılan hizmeti ...'dan almaları yönünde zorlayıcı şartlar ileri sürülemeyeceği ve hizmetin tamamen ... müşterilerinin isteğine bağlı olacağı kabul edildiğini, Müvekkilinin sözleşmeyi ihlal etmediği gibi sözleşmeden doğan akdi sorumlulğun şartları (Borca aykırı davranış, zarar, ihlal fiil ile zarar arasında uygun illiyet bağı ve kusurun olup olmadığı) gerçekleşmediğini, bu nedenle davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine karar verilmesini, davanın görevsiz mahkemede açıldığını, bu nedenle görevsizlik kararı verilmesini talep ettiğini, davacı sözleşmenin III.A.1. Maddesinde yazan "... tarafından yapılacak taşıma ve rehberlik hizmetleri, münhasır nitelik arz edecektir" maddesini kasıtlı ve kötüniyetli olarak, konuluş amacından farklı şekilde mahkemeye izah etmiş olduğunu ve bu maddeyle kendisine münhasırlık yetkisi verildiğini iddia etmişse de bunun doğru olmadığını, sözleşmeye aykırılık da olmadığını, davacının menfi yada müspet zararının olmadığını, Müvekkilinin sözleşmeyi dilediği zamanda tek taraflı fesih hakkı olduğunu ve bu hakkını kullandığını, menfi yada müspet zararı isteme koşullarının oluşmadığını, davacı sözleşmedeki 10 günlük süre vererek ihtar şartını yerine getirmediğini, fazlaya ilişkin beyan ve haklarının saklı tuttuklarını, davacının aleyhe olabilecek beyanlarına itiraz ettiklerini, mahkemenin görevsiz olduğunu bu nedenle Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dosyada mübrez belgelerden; ... Seyahat Acentası ile ... Hotel arasında bir hizmet anlaşması yapıldığı, çalışma çerçevesinin oluşturulduğu, hizmet satış fiyatlarının belirlendiği, sözleşme maddelerine göre davacı ...'un otelde sürekli araç bulundurması gerektiği, tahsis olunan araç ve personelin standartlarının ... tarafından belirlendiği, sözleşmede .... seyahat acentasının (...) adı geçmekteyken münhasır nitelik yazmak bu hizmetlerin münhasır nitelikte mi olduğu yoksa tek satıcılık anlamında mı yazıldığının belirgin olmadığı, her iki anlamın da çıkarılabileceği ancak sözleşmeye istinaden yatırım yapan bir firmanın münhasırlık almamasının ticaretin olağan akışına uymadığı, rakamsal hesaplamanın yapılabilmesi için Sözleşmenin XI. Delil Sözleşmesine göre The Maramara'nın defter, kayıt ve belgelerinin münhasır delil niteliğinde olduğu bu nedenle iki firma arasında yıllık yapılan iş miktarının hesaplanabilmesi için ... defter kayıtlarının incelenmesi gerektiği, davacı ve davalı tarafında ticari ilişkinin olduğu ve her iki tarafından ticari defterlerinde; davacı yanın davalı yandan 1.440,66 TL alacaklı olduğu, davalı tarafın ise davacı yana 1.440,66TL borçlu olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin sürekli borç ilişkisi doğuran bir simsarlık ilişkisi olduğu, davalı tarafından sebep gösterilmeksizin ve olağan fesih için tanınması gerekli süre (3 aylık fesih-ihbar süresi) tanınmaksızın sona erdirildiği ve bu durumda ancak davacının ilgili süre boyunca sözleşme varlığını sürdürseydi elde edeceği ifa menfaati (bu zararın da ispatı halinde) dışında bir tazminat talebinde bulunmasının mümkün olmadığı, davacının feshedilmiş bir hukuki ilişkiye yönelik fesih beyanının hüküm ve sonuç doğurmayacağı, bir an için sözleşmenin devam ettiği kabul edildiği ihtimalde dahi, aralarındaki sözleşme uyarınca davalının, iddia edilenin aksine, borca aykırı davrandığının kabulünün mümkün olmadığı ve bu sebeple fesih iradesinin haklı sebebe dayanmadığı, bu sebeple de feshin geçerli ve fakat fesih dolayısıyla uğranılan zararın giderilmesi imkânının davalı bakımından gündeme geleceği bir haksız fesih niteliğinde olduğu, satın alınan 6 adet Mercedes E Serisi araçlar nedeniyle uğranılan finansman ve değer kaybı karşılığı zarar bağlamında yapılan incelemede; davalı tarafından dava dışı ... A.Ş Firması ile yapılan sözleşmede kullanılan araçların plakaları ve alım yıllarının farklı olduğu, 9 adet personelin hizmetlerin ifası için hazır bulunduruluyor olması ve bu durumun devam etmesi nedeniyle uğranılan personel istihdam maliyetleri karşılığı zarar bağlamında yapılan incelemede; davacı tarafın SGK çalışanlarının işten çıkışlarının davalı tarafın feshinden önce olduğu, bu hususta davacı tarafın sözleşme feshinden sonra işçi çalıştırıp çalışılmadığı yönünde bir belge sunulmadığından tasarruf ilkesi ile taraflarca getirilme ilkeleri uyarınca bu hususta herhangi bir tespit yapılamayacağı, araçların sözleşme kapsamına uygun hale getirilmesi ve bulundurulması ( sigorta, yetkili mercilerden ilgili belgelerin temini v.s.) nedeniyle karşı karşıya kalınan zarar bağlamında yapılan incelemede; dosya kapsamında talebe dayanak belgelerin sunulmadığı sunulması halinde sözleşmenin fesihinden sonra araçların yeniden kullanılıp kullanılmadığı, satılıp satılmadığı ve yine trafik sigortası vs yapılıp yapılmadığının tespitinin belgelerin sunulması halinde değerlendirilecek ise de araç sigorta ve kaskoların her yıl zorunlu olduğu da göz önüne alındığında bu husustaki zarar talebinin yerinde olmadığı, 31.12.2014 tarihinden 31.03.2015 (31.03.2015 tarihi ihtarname dikkate alınarak belirlenmiştir.) tarihine kadar, önceki yılların muadil ayları esas alınarak oranlanmış gelir ve kar kaybı karşılığı olan zarar bağlamında yapılan incelemede ise; bu hususta dosya kapsamına sözleşme kapsamında araç servis gelire ait belgelerin tasarruf ilkesi ile taraflarca getirilme ilkeleri uyarınca davacı tarafça sunulması gerektiği,(günde kaç servis kaç kişi günlük kazanç vs) bu husustaki belgelerin gerek bozma kararı öncesinde gerekse bozma kararı sonrasında davacı tarafça sunulmadığı zarar tespitinin belgelerin sunulması halinde değerlendirileceği gelinen aşama itibariyle anılan talebin delillendirilmemesi sebebiyle işbu tazminat kalemi yönünden de talebin yerinde olmadığı, sözleşmeye aykırılık ve/veya haksız fesih davacı tarafça kabul edilmediğinden bu nedenle oluşan ve oluşacak zararlarımızın tam tazmini kapsamında belirlenecek gelir ve değer kaybı hususunda oluştuğu iddia edilen zarar bağlamında yapılan incelemede; sözleşmede III A.1. Seyahat acentasının ( ... ) adı geçmekteyken münhasır nitelik yazmak bu hizmetlerin münhazır nitelikte mi olduğu yoksa tek satıcılık anlamında mi yazıldığı belirgin olmadığı, her iki anlamında çıkarılabileceği ancak sözleşmeye istinaden yatırım yapan bir firmanın münhasırlık almaması ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu, tüm talepler yönünden menfi ve müspet zararların tespiti kapsamında hesaplama yapılabilmesi için ifa edilmeyen ediminin değeri, masraflar, üçüncü kişiye ödenen tazminat belgelerinin olması gerektiği ve tüm bu belgelerin tasarruf ilkesi ile taraflarca getirilme ilkeleri uyarınca davacı tarafça sunulması gerektiği, bu bağlamda yalnızca davalı tarafa ait BS ve BA formlarından da zarar hesabının yapılmasının mümkün olmadığı davalı firmanın hangi firma ile aracılık vs yaptığın tespitinin mümkün olmayacağı kanaatine varılmıştır. Mahkememizce aldırılan █████/2024 tarihli bilirkişi raporu ile █████/2024 tarihli ek bilirkişi raporlarının denetime açık, yeterli, objektif ve hüküm kurmaya elverişli olmaları gerekçeleriyle anılan bilirkişi raporlarına itibar edilmiştir. █████/2024 tarihli ek bilirkişi raporuna davacı vekilinin teknik nitelikte olmayan itirazlarının dosya kapsamı ile örtüşmemesi de dikkate alınarak davacı vekilinin dosya kapsamındaki itirazlarına itibar edilmemiştir. TMK'nın 6. maddesinin "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." hükmünü havi olduğu ve yine HMK'nın 190. maddesinin "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." hükmünü havi olduğu, taraflar arasındaki █████/2007 tarihli sözleşmenin haklı sebeple feshi vakıası yönünden ispat yükünün davalı taraf üzerinde bulunduğu, davalı tarafça, taraflar arasındaki taşıma ve rehberlik hizmetleri sağlanmasına ilişkin 01.03.2007 tarihli sözleşmesinin haklı sebeple fesih iddiasının ispat edildiği, taraflar arasındaki █████/2007 tarihli sözleşmenin feshinin davacı taraf açısında uygun bir zamanda feshedilmediği ve davacının bu sebeple zarara uğradığı vakıalarına ilişkin ispat yükünün ise TMK'nın 6. Maddesi ile HMK'nın 190. Maddesi uyarınca davacı taraf üzerinde bulunduğu, davacı tarafın üzerinde bulunan ispat yükünü yerine getiremediği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin █████/2023 tarih █████████ esas ve ████████ karar sayılı kaldırma ilamı doğrultusunda tüm delillerin mahkememizce toplandığı ve kaldırma ilamının gereği gibi ifa edilerek taraf delillerinin celbi sağlanarak kaldırma ilamında uzmanlık alanı belirtilen bilirkişi heyetinden usulüne uygun şekilde bilirkişi raporları tanzim edildiği ve dosya kapsamına kazandırılan █████/2024 tarihli bilirkişi raporu ile █████/2024 tarihli ek bilirkişi raporlarının denetime açık, yeterli, objektif ve hüküm kurmaya elverişli oldukları kanaatine varılmakla; dosya kapsamında toplanan tüm deliller dikkate alınarak, davalı tarafın sözleşmenin haklı feshi bağlamında üzerine düşen ispat yükünü ifa ettiği ancak davacı tarafça ileri sürülen vakıaların sübuta etkili delillerle ispat edilemediği değerlendirilerek davanın reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının davacı ile imzaladığı sözleşmeyi haksız ve hukuka aykırı bir biçimde ihlal ettiğini, ilk derce mahkemesinin bilirkişi raporunu kararına gerekçe yapmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın müspet zararlarının tazmini davası olup ıslah dilekçesinde de müspet zararlarının tazmininin talep edildiğini, davanın somutlaştırıldığı ve ıslah dilekçesinde de dava dilekçesinde bir kısım taleplerinin değiştirildiğini, terditli taleplerde bulunduğunu, yalnızca olağan fesih için tanınması gerekli 3 aylık fesih ihbar süresinini tanınmaksızın sözleşmenin feshedildiğini ve yalnızca ilgili bu süre zaman dilimi için elde edilecek ifa menfaati dışında bir tazminat talebinde bulunamayacağını, istinaf bozma kararında açıkça belirtilen sözleşmeye aykırı davranılan süre için olan tazminat haklarının olamayacağının bilirkişilerce rapor edildiğin ve taraflı mahkeme tarafından kararına geçekçe yapıldığını, dava konusu sözleşmeyle aynı olan sözleşmenin davalının sözleşmeye aykırılığını açıkça ispat ettiği halde bu delillere █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda ve alınan ek rapor ile mahkeme kararında tek bir satır olarak yer verilmediğini, resmi belgeler ile resmi delillere niçin itibar edilmediğinin tek bir satırla dahi açıklanmadığını, bilirkişilerin ve ilk derece mahkemesi hakiminin taraflı olduklarını ve davalı lehine haksız ve hukuka aykırı şekilde raporlar ve karar oluşturduklarını göstermekte ve ispat etmekte olduğunu, davalı şirketin davacının haberi dahi olmaksızın ...Turizm Servis Seyahat ve Gemicilik A.Ş. ile dava konusu sözleşmeyi ihlal ettiğini ve sonrasında sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkı olmamasına rağmen feshetmesinin haksız ve sözleşmeye aykırı olduğunu ispatladığını, bu resmi nitelikli belge ve delilerle ispata rağmen bilirkişilerin ve ilk derece mahkemesi hakiminin bu delilleri yok sayarak davalının sözleşme feshinin haklı olduğu şeklinde yapılan tespitler ve gerekçeli karar açıkça istinaf bozma ilamına, usul ve yasaya aykırı olduğunu, müspet Zarar kapsamında davacı şirketin uğradığı Yoksun Kalınan Kar kaybının) Müspet Zarar kapsamında kalan, müvekkil davacı şirketin, Yoksun Kalınan Kar kaybının; terditli talep olarak öncelikle, davacı şirketin Yoksun Kalınan Kar Kaybı alacağının ıslah tarihi itibariyle, dava konusu sözleşmeye göre, 17.312,80 Euro olarak tespit edilerek, belirlenmesini, ıslah tarihi itibariyle belirlenen Euro alacağın, yine ıslah tarihi itibariyle Euro efektif satış kuru karşılığı Türk Lirasına çevrilerek oluşacak bedelin ıslah tarihinden itibaren ticari avans faiziyle birlikte tahsiline, ilk derece mahkemesi, ıslah dilekçesi gereği dosyayı yeniden bir bilirkişi heyetine göndererek yoksun kalınan kar kaybı ve fiili zarar olan 6 adet araç alış-satış arasındaki değer kaybı anlamında dava dosyasını bilirkişiye göndermesi gerekirken, kararını usul ve yasaya aykırı ıslah dilekçesinin değerlendirilmediğini ayrıca açıkça usul ve yasaya aykırı olan █████/2024 tarihli kök ve █████/2024 tarihli ek rapor üzerinden ve bu raporları kararına gerekçe yaparak vermiş olduğu karar açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, terditli taleplerimizi dikkate almaksızın terditli talepler gereği yargılama giderleri ve avukatlık ücretlerine hükmedilmediğini, zira, Islah dilekçesinde de ilk talebinin kabul edilmediği takdirde terditli olarak ikinci bir talebi bulunmakta, bu da kabul edilmediği takdirde terditli üçüncü talebi yer aldığı halde sanki ıslah dilekçesindeki taleplerinin terditli talepler değilmiş gibi ilk talep üzerinden verilen red kararı ile buna göre yargılama giderleri ve karşı taraf vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, araç değer kayıpları dışında müspet veya menfi bir zarara talebi kalmadığı halde bilirkişilerin ve ilk derece mahkemesi hakiminin dosyayı incelemeden rapor ve karar oluşturmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yoksun kalınan kar zararının █████/2014 tarihinden █████/2024 tarihine kadar hesaplamaları gerektiğini, istinaf ilamına aykırı şekilde inceleme ve tespit yapmış olmalarına karşın ilk derece mahkeme hakiminin bu raporları kararına gerekçe yapmasının aykırı olduğunu, bilirkişi raporlarının usul ve yasaya aykırı olduğunu, faturaların sunulmadığının ileri sürülmesi açıkça kötü niyetli tarafları davranışlar, raporlar ve karar olduğunu gösterdiğini, mahkemece bu ITS ...A.Ş. ile ... Turizm ve Seyahat A.Ş.' ye ait BA ve BS formları ilgili Vergi Dairelerinden getirtildiğini, nitekim, Zincirlikuyu Vergi Dairesi Müdürlüğü'nun 19 Agustos 2016 tarih ve ... sayılı resmi yazısına göre ...Turizm Servis Seyahat ve Gemicilik A.Ş.'nin davalı ile 01.01.2015 ila 26.10.2015 tarihleri arasında 2015/1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 aylara ait karşılıklı fatura dökümlerini gönderdiğini zira, davalının hangi deliliyle sözleşmeyi haklı olarak feshettiğine dair gerekçeli kararda bir ibare ve açıklama bulunmadığını, hangi haklı gerekçe ve nedenle sözleşmeyi feshettiğine dair bilirkişi raporlarında, karar ve gerekçesinde herhangi bir açıklama, gerekçe olmadığını, bu nedenlerle, davalı tarafın sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğine dair bilirkişi raporları ve karar usul ve yasaya aykırı olduğunu, sözleşme için alınan 6 adet araç en az zararla satılmak için uygun olan zaman dilimi içinde satıldığını, ilk derece mahkemesince davacı şirketin iş yaptığı diğer şirketlerle yapılan yazışmalarla ve tanık anlatımlarıyla ortaya çıkmış, ispatlanmış sözleşmenin feshinin hukuken geçerlilik kazanacağı 10 Temmuz 2015 tarihinden sonra 3 veya 5 ay içinde en az zararla satılmak için uygun olan zaman dilimi içinde satılmış olduğunu gösteren faturalar ile araç alım-satım bedel farkı, diğer ifadeyle araç değer kayıpları aşağıda çıkarılmış olup, bahsi geçen faturaların delil olarak sunulduğunu, davacı şirketin Müspet Zarar kapsamında fiili zararını meydana getirdiğini, yoksun Kalınan Kar kaybının tazminine karar verilmesini talep edilmiş olduğu halde ilk derece mahkemesi ıslah dilekçemizi ve taleplerimizi incelemeksizin ve değerlendirmeksizin karar verildiğini, Euro bazlı kalınan mutabakat gereği, her ay sonu davalıya, dava konusu sözleşme kapsamında düzenlenen faturalar(3 yıllık faturalar), dava dosyasına sunulmuş ve dosyada içinde mevcut olup, şirketin Cihannuma Mah Saray Cad ...Beşiktaş İstanbul adresinde yapılacak bilirkişi incelemesinde de, defter, kayıt ve belgeler üzerinde, inceleme yapılması talep edilmiş ancak ilk derece mahkemesi bu talebimiz hakkında inceleme yapmaksızın ve herhangi bir karar vermeksizin, dosyayı haksız ve hukuka aykırı bir şekilde karara çıkardığını, kar kaybı hesabının yapılması gerektiğini de, bildirilmiş olmasına karşın ilk derece mahkemesi bu taleplerini de incelemeksizin taraflı bir şekilde reddine karar verdiğini, dava konusu sözleşmede de hizmet bedeli Euro bazlı belirlendiğinden, davacı şirketin ıslah edilen yoksun kalınan kar kaybının 17.312,80 Euro olduğunu, kar yoksunluğu farazi bir hesaba istinad ettiği olup, bu çerçevede yoksun kalınan karın hesaplamasına ve hukuk genel kurul kararları gereği fiili zararların hesaplanmasına karar verilmesi gerektiğini, ıslah dilekçesi gereği ilk derece mahkemesince yargılama yapılmadığı, ıslah dilekçesinin dikkate alınmaksızın ve eksik deliller toplanmadan karar verildiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

: Dava, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğranılan müspet ve menfi zararın tazmini davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedilip feshedilmediği, sözleşmede münhasırlık yetkisi bulunup bulunmadığı ve davalının fesih nedeniyle zarara uğrayıp uğramadığı noktasındadır.Taraflar arasında, █████/2007 tarihinde ... Oteli'nin müşterilerine taşıma ve rehberlik hizmeti verilmesine ilişkin sözleşme imzalanmıştır.Davacı tarafından davalı muhatabına çekilen Beyoğlu 16. Noterliği'nin █████/2015 tarih ve ... YN'lu ihtarnamesi ile, sözleşmede münhasırlık yetkisi bulunduğunu, █████/2014 tarihinden itibaren başka kişi ve şirketlere müşteri transferi ve rehberlik işinin verildiğini beyanla, sözleşmeye aykırılık nedeniyle bir kısım zararların tazmin edilmesi ihbar ve ihtar edilmiştir. Davalı tarafından davacı muhatabına çekilen Beyoğlu 7. Noterliği'nin █████/2015 tarih ve ... YN'lu cevabi ihtarnamesi ile, davacının iddialarını kabul etmediğini bildirerek sözleşmeyi feshettiğini ihbar etmiştir.Davacı tarafça, sözleşmeye aykırılık ve haksız fesih nedeniyle uğranılan menfi ve müspet zararın tazmini istemiyle eldeki dava açılmıştır.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, bu kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Dairemizce, eksik inceleme nedeniyle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilerek yeniden yargılama yapılması için dava dosyası ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.İlk derece mahkemesince yeniden yapılan yargılama sonucunda bilirkişi raporu alındıktan sonra tekrar davanın reddine karar verilmiştir.Mahkemece alınan █████/2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunun sektörel değerlendirme kısmında otel resepsiyonunda sadece çalıştığı ve komisyon aldığı tur şirketlerinin broşürlerini müşteriye verme hakkına sahip oldukları, yani her satış yapmak isteyen acentanın veya hizmet üreticisinin broşürü ve satış fiyatlarının otellerin resepsiyonunda bulunmadığı, müşteriye kısıtlı tercih hakkı verildiği, müşterinin internetten veya otele giriş yapmadan turları satın alması durumunda otellerin buna engel olma durumunun söz konusu olmadığı, kısaca otelle anlaşması olmayan firmaların otel müşterisine otel içerisinde satış yapamadıkları ifade edilmiştir. Anılan raporun hukuki değerlendirme kısmında ise uyuşmazlık konusu dosya içeriğinden anlaşıldığı şekliyle davalının sözleşmeyi sona erdirmek için haklı sebebi olmadığı gibi davacının da bir haklı sebebi olmadığı, bir diğer ifadeyle davalının sözleşmeye aykırı davranışı münhasır yetkiyi tanımamak değil haklı sebebi olmaksızın sözleşme ilişkisini derhal sona erdirmesi olduğu ifade edilmiştir. Raporun sonuç kısmında, davalının, iddia edilenin aksine, borca aykırı davrandığının kabulünün mümkün olmadığı ve bu sebeple fesih iradesinin haklı sebebe dayanmadığı, bu sebeple de feshin geçerli ve fakat fesih dolayısıyla uğranılan zararın giderilmesi imkânının davalı bakımından gündeme geleceği bir haksız fesih niteliğinde olduğu kanaati bildirilmiştir.Bilirkişi raporunun sonuç kısmı ile sektörel değerlendirmeye ilişkin kısımları münhasırlık bakımından çelişmektedir. Dairemizin kaldırma kararında da sözleşmenin, hak ve yükümlülükler başlığı altında düzenlenen III-A-1. Maddesinde, açıkça ... tarafından yapılacak taşıma ve rehberlik hizmetlerinin, münhasır nitelik arz edeceği düzenlenmiş olması ve sözleşmenin nizasız uygulandığı dönemde davalının başka firmalara da çalıştığı yönünde bir savunması bulunmadığına göre, sözleşmenin davacı yönünden münhasırlık şartı taşıdığı kabul edilmiştir. Davalı tarafça, davacı ile olan sözleşmesi sona ermeden █████/2015-█████/2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere dava dışı ... İnternasyonel A.Ş., ... Turizm A.Ş. Ve Plan Turizm A.Ş. İle davacı ile olan sözleşmesi ile aynı mahiyette sözleşmeler imzalanmıştır. Dairemizin kaldırma kararında belirtildiği gibi davacı tarafça sözleşmeye aykırılık nedeniyle de tazminat talep edilmektedir. Davacı tarafından iddia olunan sözleşmeye aykırılık davalının diğer firmalarla aynı mahiyette sözleşme imzalayıp bu firmalara iş vermesi nedenine dayalı olup, █████/2014 tarihinden sözleşmenin feshedildiği █████/2015 tarihi arasını kapsamaktadır.Mahkemece, Dairemizin kaldırma kararından sonra bilirkişi heyetinden kök ve ek rapor alınmış ise de bu raporlar kaldırma sebebi yapılan hususları karşılamaya yeterli değildir. Bu nedenle, mahkemece, tarafların ticari defterleri incelenerek █████/2014-█████/2015 döneminde yoksun kaldığı karın önceki yılların aynı dönemleri ile karşılaştırılarak hesaplanması ve sözleşmenin davacı yönünden uygun olmayan zamanda feshedilip edilmediği değerlendirilmesi, uygun olmayan zamanda feshedildiğinin tespiti halinde haksız feshe bağlı zararın hesaplanması için rapor alındıktan sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir. Hal böyle iken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiştir.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

KARAR

:Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. █████/2025