Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin iş davasında, kıdem ve yıllık izin alacağı talepleriyle ilgili önceki bozma kararına uyularak alt işverenden belge istenmesine rağmen, yemin deliline başvurulmasıyla davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak ilkesinin tartışıldığı karar.
Özet: İş sözleşmesinin haksız feshi iddiasıyla açılan davada, yerel mahkemenin yıllık izin alacağı yönünden verdiği kararın temyiz üzerine Yargıtayca bozulmasının ardından, mahkemenin bozma ilamındaki "alt işverenlerden izin belgelerinin istenmesi" talimatına tam uyum sağlamadan, davacının yemin beyanıyla yıllık izin alacağına hükmetmesi, bozma ilamına uyulmasıyla davalı lehine doğan usuli kazanılmış hakkı ihlal ettiği ve davanın yıllık izin alacağı kısmı yönünden yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
DAVA
:Davacı, kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, vergi iadesi ile genel tatil ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:Y A R G I T A Y K A R A R IA) Davacı İsteminin Özeti
:Davacı, iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini gerekçesiyle kıdem tazminatı, fazla çalışma, genel tatil ücreti ve yıllık ücretli izin alacaklarını istemiştir.B) Davalı Cevabının Özeti
:Davalı, davanın reddini istemiştir.C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti
:Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.D) Temyiz
:Kararı davalı temyiz etmiştir.E) Gerekçe
:1.Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.2.Mahkemece verilen 31.12.2008 tarihli karar Dairemizin ██████████ E. ██████████ K sayılı ilamıyla yıllık izin açısından davacıya eksik ve hiç izin kullanmadığı yılları ve kullandığı izin sürelerini açıklamasının istenmesi, alt işverenlere izin kullanma belgeleri varsa gönderilmesi için yazı yazılması, oluşacak duruma göre 14 yıllık hizmet süresinde izin kullanmadan çalışmak hayatın olağan akışına aykırı olduğundan tamamlayıcı yemin verilip verilmemesi gerektiğinin değerlendirilmesi gerekçesiyle bozulmuştur.Mahkemece bozma ilamına uyulmuştur.Davacı 17.11.2011 tarihli dilekçesi ile sadece 2004-2006 tarihleri arasındaki izinleri kullandığını kabul etmiştir.Mahkeme 22.11.2011 tarihinde yazdığı müzekkere ile Kocaeli Devlet Hastanesi Başhekimliğin’den “█████/1992- █████/1997 tarihleri arasında taşeron firma... İnşaat Elektrik Temizlik Ltd. Şirketinde çalışan davacı ...'ın ekli dilekçede belirtilen tarihlerde izin kullanıp kullanmadığının tespiti ile izin kullanmış ise buna ilişkin yazılı belgelerin…” gönderilmesini istemiştir.Mahkemece, davacının yıllık izin kullandığına ilişkin belge gönderilememesi nedeniyle davacıya yemin teklif edilmiş, yeminin ifa edilmesi nedeniyle yıllık izin alacağının kabulüne karar verilmiştir.Bilindiği üzere; 6100 Sayılı HMK’da (keza 086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda) "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.Mahkemenin, Yargıtay'ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Yargıtay İBK 9.5.19 60... /9, RG. 28.6.1960-10537) Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).Kazanılmış haklar hukuk devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2. maddesinde açıklanan "Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir" hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada, ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir (Yargıtay HGK. nun 12.07.2006 gün ve 2006/4-519-527 sayılı, 31.05.2006 gün ve ███████-307-337 sayılı ve 10.05.2006 gün ve 2006/4-230-288 sayılı ilamı).Mahkemece, bozma ilamına uyulmakla davalı lehine usuli kazanılmış hak doğmuştur.Bozma ilamı doğrultusunda yapılması gereken işlemler açıkça tek tek sayılmıştır. Bozma ilamında “alt işverenlere izin kullanma belgeleri varsa gönderilmesi için yazı yazılması” gerekliliği vurgulanmıştır.Mahkemenin yazışma yaptığı Kocaeli Devlet Hastanesi başhekimliği █████/2011 tarihli yazısında taşeron firmalar çalışanı olan davacının yıllık izin işlemlerinin taşeron şirketler tarafından yerine getirildiği buna ilişkin evrakların taşeron şirketlerde bulunduğu hastanede buna ilişkin kayıt olmadığı belirtilmiştir.Mahkemece █████/2011 tarihli duruşmada “2) 1 nolu ara kararındaki eksiklik tamamlandığında alt işverene müzekkere yazılarak varsa izin kullanma belgelerini göndermesinin istenmesine, masrafın yatırılacak avanstan alınmasına,” şeklinde ara kararı alınmasına rağmen bu ara kararının gerekleri de yerine getirilmemiştir.Mahkemenin alt işveren olan... İnşaat Elektrik Temizlik Ltd. Şti. ile yazışma yapmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.Davalı vekili, █████/2012 tarihli dilekçesiyle bozma kararından sonra bilirkişinin sadece davacı beyanı doğrultusunda inceleme yaptığı taşeron şirketlerden yıllık izin belgelerinin istenilmediği, eksikliğin giderilmesi gerektiği gerekçesiyle bilirkişi raporuna itiraz etmiştir. Mahkemece davalının itirazları değerlendirilmemiştir.Mahkemece bozma ilamının gerekleri tamamen yerine getirilmeden eksik incelemeyle karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.F) Sonuç
:Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 08.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.