yükleniciden eser sözleşmesiyle satın alınan ve tapu iptali davasıyla tescil edilen taşınmaz üzerindeki ipotek ile hacizlerin kaldırılması talebinde, erken doğan şahsi hakkın üstünlüğü ve bankanın basiretli tacir sorumluluğu ilkesi.

Yükleniciden eser sözleşmesiyle satın alınan ve tapu iptali davasıyla tescil edilen taşınmaz üzerindeki ipotek ile hacizlerin kaldırılması talebinde, erken doğan şahsi hakkın üstünlüğü ve bankanın basiretli tacir sorumluluğu ilkesi.

Özet: Müteahhitten şahsi hakka dayalı olarak aldığı taşınmazı mahkeme kararıyla adına tescil ettiren davacı, tapudaki banka ipoteği ve vergi dairesi hacizlerinin kaldırılmasını talep etmiştir; davalı banka ipoteğinin tedbir şerhinden önce tesis edildiğini, davalı vergi dairesi ise hacizlerin ödenmemiş kamu alacağından kaynaklandığını savunmuşsa da, ilk derece mahkemesi, davacının şahsi hakkının hacizlerin çoğundan önce doğduğunu ve bankanın basiretli bir tacir olarak taşınmazın devredildiğini araştırması gerektiğini belirterek, tüm kısıtlamaların kaldırılmasına karar vermiştir.

11. Hukuk Dairesi ████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ Esas, █████████ Karar

HÜKÜM

: Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı ... Yapı Ltd. arasında imzalanan 28.05.2007 tarihli eser sözleşmesi ile Sivas ... Mah. 29 59... parselde kayıtlı 9 no'lu bağımsız bölümün davacıya satılması, en geç 30.05.2008 tarihinde devredilmesinin kararlaştırıldığını, devir süresinin dolmasına karşın taşınmazın devrinin verilmemesi üzerine Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyası ile davalı müteahhit aleyhine tapu iptali ve tescil davası açıldığını, davada ihtiyati tedbirin işlendiği tarihinin ise 7 Temmuz 2011 olduğunu, Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ███████ E., ████████ K. sayılı kararı ile dava kabul edilerek anılan taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verildiğini, davalı ... A.Ş.'nin Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davaya feri müdahil olarak katılmış olmasına ve tapu iptali yönünde karar verilmiş olmasına karşın kararı temyiz etmediğini, davacının davalı bankaya borcunun bulunmadığını ileri sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydında bulunan rehin, haciz gibi kısıtlayıcı tüm kayıtların kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmaz üzerine konulan hacizlerin tapu maliki şirketin vergi borcundan doğan kamu hacizleri olup halen ödenmemiş olduğundan kaldırılmasının mümkün olmadığını, davacı ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşmenin geçersizliğinin 3. kişi konumunda bulunan davalı idareyi ilgilendirmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın dava dilekçesinde her ne kadar ipotek borçlusunun müteahhit firma olduğu ve müvekkilinin ipotek borçlusundan daire satın alan iyiniyetli üçüncü kişilerin olabileceğini bilebilecek durumda olduğundan bahisle müvekkilinin iyiniyetli olmadığını iddia edip taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını talep etmekte ise de davacı tarafın dayandığı sözleşmenin imzalandığı tarih itibariyle mülkiyeti davacıya nakleder nitelikte bir sözleşme olmadığını, davacı tarafın ipoteğin tesisi tarihinde taşınmazın mülkiyetini kazanmadığını, ipoteğin tesis edildiği tarihte mülkiyetin halen ipotek borçlu ... Sanayi Ticaret Limited Şirketinde olduğunu, davalı bankanın iyiniyetini ortadan kaldıracak tarafları arasındaki sözleşmeye dair herhangi bir şerh veya beyanın da bulunmadığını, davalı banka lehine tesis edilen ipoteğin tarihinin 24 Haziran 2008; davacının ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne karşı açmış olduğu davada tedbirin işlendiği tarihinin ise 7 Temmuz 2011 olduğunu, ipoteğin tesisi tarihinden yaklaşık üç yıl sonra kayda işlenmiş bir tedbir şerhinin söz konusu olduğunu, davalı banka ile diğer davalılar arasında ihtiyari/zorunlu dava arkadaşlığının olmadığını, bu nedenle tek bir dava ile hem hacizlerin hem de ipoteğin kaldırılması talebinin dermeyan edilebilmesinin hukuken mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Diğer davalılarca cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, yükleniciden temlik alınan şahsi hakkına dayalı olarak açtığı bu davada şahsi hakkı adi yazılı sözleşmeyle temlik aldığı ve şahsi hakkının bu nedenle tapu kayıtlarına şerh ettirilmesinin mümkün bulunmadığı, davalılardan haciz sahiplerinin şahsi hakka dayandığı, davacının da şahsi hakka dayandığı, davacının şahsi hakkının daha önce doğduğu, kaldı ki hacizlerin büyük çoğunluğunun ihtiyati tedbir kararından sonra konulduğu, davalılardan ipotek sahibi banka yönüyle ise davacının şahsi hakkının doğum anında tapuya şerh ettirmesinin mümkün olmadığı, bankanın basiretli bir tacir gibi hareket etmekle yükümlü olduğu, tapu kaydında araştırma yapmış olması halinde taşınmazın kat karşılığı inşaat sözleşmesi nedeniyle davalı yüklenici adına kayıtlı bulunduğu, tapudaki adına intikalin ipotek tesisinden 3 ay önce yapıldığı, ipotek tesisinden iki ay önce ise kat irtifakı yapılarak dava konusu bağımsız bölümün davalı yüklenici adına kaydedildiği, taşınmazın Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyasında yapılan araştırmadan da anlaşılacağı üzere davacıya teslim edildiği, yüklenicinin basit bir araştırma yapmış olması halinde taşınmazın devredilmiş olacağını anlayabileceği gerekçeleriyle davanın kabulüne, dava konusu Sivas İli .... İlçesi ... Mahallesi 29 59... parsel 9 nolu bağımsız bölüm sayılı dairenin tapu kaydında mevcut 24.06.2008 tarih ve 7915 yevmiye numaralı resmi senet ile alacaklı ... Bankası A.Ş. lehine 1. derecede tesis edilen ve borçlusu davalılardan .... San. Ltd. Şirketi olan 450.000,00 TL bedelli ipoteğin, Defterdarlık Site vergi Dairesinin 02.10.2013 tarih ile ... yevmiye numaralı kamu haczinin, alacaklısı ... Bankası A.Ş. ... Şubesi olan Sivas 3. İcra Dairesi'nin 08.03.2016 tarih ile 5845 yevmiye numaralı icrai haczinin, alacaklısı ... Varlık A.Ş. olan Sivas 1. İcra Dairesi'nin 11.04.2014 tarih ile 6977 yevmiye numaralı icrai haczinin, Sivas Site Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 12.04.2016 tarih ile 9394 yevmiye numaralı kamu haczinin, alacaklısı ... Varlık Yönetim A.Ş. olan Sivas 1. İcra Dairesi'nin 14.05.2015 tarih ile ... yevmiye numaralı icrai haczinin, Alacaklısı ... Bankası ... Şubesi olan Sivas 3. İcra Dairesi'nin 17.08.2017 tarih ile ... yevmiye numaralı icrai haczinin, alacaklısı .... San. A.Ş. olan Sivas 2. İcra Dairesi'nin 19.04.2013 tarih ile 6591 yevmiye numaralı icrai haczinin, alacaklısı ... Yönetim A.Ş. olan Sivas 1. İcra Dairesi'nin 19.12.2018 tarih ile ... yevmiye numaralı icrai haczinin, Sivas Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 21.03.2013 tarih ile 4853 yevmiye numaralı kamu haczinin, Site Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 23.01.2017 tarih ile 1974 yevmiye numaralı kamu haczinin, Sivas Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 27.02.2013 tarih ile 3517 yevmiye numaralı kamu haczinin, alacaklısı .... olan Sivas 2. İcra Dairesi'nin 29.03.2011 tarih ile 5565 yevmiye numaralı icrai haczinin kaldırılmasına karar verilmiş, hüküm, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili, Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekili ve ... Bankası A.Ş. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile dava dışı şirket arasında dava konusu taşınmazın inşa edildikten sonra davacıya satışına ilişkin olarak 28.05.2007 tarihli "Sözleşme"nin adi yazılı olarak akdedildiği, sözleşmenin tapu kaydına şerh edilmediği, dava dışı şirketin sözleşmeden kaynaklanan teslim yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine davacı tarafından dava dışı şirkete karşı Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ███████ E., ████████ K. sayılı dosyasında 28.05.2007 tarihli sözleşme dayanak gösterilerek 12.04.2011 tarihinde açılan tapu iptali ve tescil davasının kabulü ile taşınmazın mevcut tapu kaydının iptaline, davacı ... adına tesciline dair 28.06.2018 tarihinde verilen kararın 27.09.2018 tarihinde kesinleştiği, bu karar ile birlikte davacının tapu kaydına 30.01.2019 tarihinden itibaren malik olarak kaydedildiği, bu tarihten önce davacının dava konusu taşınmazın maliki olduğuna dair tapu kaydında herhangi bir şerhin veya kaydın bulunmadığı, davalı ... A.Ş. tarafından dava dışı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin borçlarının teminatını teşkil etmek üzere dava konusu taşınmaz üzerine 24.06.2008 tarihinde 450.000,00 TL limitle 1.dereceden ve süresiz olarak ipotek tesis edildiği, davacı tarafından ipoteğin fekkine dayanak olarak mahkeme kararı ile dava konusu taşınmazın maliki duruma gelmesini gösterdiği, davalı bankanın dava dışı şirketten alacağının doğmadığı, geçersiz olduğu veya ödeme ile sona erdiğine dair bir iddiası bulunmadığı da gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince davalı banka yönünden davanın reddi yerine davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığı, ancak diğer davalılar tarafından dava dışı şirketin vergi ve SGK borçları nedeniyle 27.02.2013, 21.03.2013, 02.10.2013, 12.04.20 16... .01.2017 tarihlerinde haciz şerhleri işlendiği, ayni hak ile şahsi hakkın yarışması halinde ayni hakka üstünlük tanınacağından İlk Derece Mahkemesince Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve Defterdarlık Site Vergi Dairesi hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle işbu davalıların istinaf itirazlarının ayrı ayrı esastan reddine, davalı banka vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davalı banka hakkında ipoteğin fekki talebiyle açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ve davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekilince temyiz edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesinin 16.12.2024 tarihli ek kararı ile davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiş, davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekili ek kararı temyiz etmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapu kaydındaki takyidatların terkini istemine talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Bölge Adliye Mahkemesince, davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine 16.12.2024 tarihli ek kararla dava değerinin kesinlik sınırının altında olması nedeniyle davalı vekilinin temyiz isteminin reddine karar verilmiş, ek karara karşı davalı vekili temyiz talebinde bulunmuştur. Derdest davanın tapu kaydındaki şerhin terkini istemine ilişkin olduğu, dava dosyanın mahiyeti gereği davalı vekilinin temyiz talebinin reddine dair ek kararı yerinde olmadığından anılan bu ek kararın kaldırılması ve taraf vekillerinin temyiz dilekçesinin incelenmesi gerekmiştir.

2.İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ

: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesinin 16.12.2024 tarihli ek kararının KALDIRILMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacı ve davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. Maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı harcın istek halinde davacıya iadesine, davalı Defterdarlık Site Vergi Dairesi harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 01.10.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.