İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinde denizyoluyla taşınan kağıt yükünün hasarlanması nedeniyle açılan itirazın iptali davasında, sigorta halefiyetinden kaynaklı taşıma işleri komisyoncusunun pasif husumet ehliyeti ve sorumluluğu değerlendiriliyor.
Özet: Sigorta şirketi davacı, denizyolu taşımacılığı sırasında hasar gören kağıt test astarı yükü nedeniyle sigortalısına ödediği tazminatı halefiyet yoluyla davalı taşıma işleri komisyoncusundan tahsil etmek üzere başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmiş; davalı, yalnızca komisyoncu olduğunu ve pasif husumet ehliyeti bulunmadığını savunmuş; bilirkişi raporu ise davalının komisyoncu sıfatıyla TTK uyarınca sorumlu olmadığını ve taşıyana süresinde hasar ihbarı yapılmadığını tespit ederek davalının pasif husumetinin bulunmadığı yönünde görüş bildirmiştir.
T.C.
İSTANBUL17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)ESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
:█████/2024KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... ... A.Ş. tarafından sigortalı, dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından Fas’da yerleşik .... isimli firmaya 09.08.2022 tarih ve ... numaralı fatura kapsamında 75 Rulo kağıt test astarı satıldığını, ...’den Fas’a kadar olan denizyolu nakliyesinin davalı ...bb Dış Tic. Ltd. Şti. sorumluluğunda ... tarafından 7 adet muhtelif konteyner içerisinde 12.08.2022 tarih ve ... numaralı konşimento kapsamında ... ... isimli gemi ile gerçekleştirildiğini, söz konusu geminin ... Limanı’na varışı sonrasında konteynerlerin ara nakliyeci ... firması sorumluluğunda 30.08.2022 tarihinde alıcı firmaya teslim edildiği sırada 2 adet ...+... numaralı konteynerlerin hasarlı olduğu ve muhteviyatı emtianın ıslak+hasarlı olduğunun tespit edildiğini, oluşan bu hasar doğrultusunda .../... sayılı hasar dosyası açıldığını ve davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından dava dışı sigortalısına 152.097,20 TL hasar tazminatı ödemesi yapıldığını, böylece sigortalılarının haklarına TTK.nun 1472. maddesi gereğince halef olunduğunu, hasar bedelinin tahsili için ... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin davalının haksız itirazları nedeni ile durduğunu, zorunlu arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını belirterek itirazın iptaline ve takibin devamına, davalının asıl alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin forwarding ve chartering alanlarında uzun yıllardır denizcilik sektöründe faaliyet gösteren bir firma olduğunu, uyuşmazlığa konu olayda yalnızca taşıma işleri komisyoncusu olarak hareket ettiğini, iddia olunan zarardan sorumlu tutulmasının kabul edilemeyeceğini, davacının sigortalısı dava dışı ... tarafından Fas’ta mukim ... isimli firmaya 09.08.2022 tarih ve ... numaralı fatura kapsamında 75 Rulo kağıt test astarı satıldığını, söz konusu taşıma işinin ... A.Ş. tarafından gerçekleştirildiğini, geminin Casablanca Limanı’na varmasının akabinde konteynerlerin ara nakliyeci firma olan ... ... ... firmasının uhdesinde iken 30.08.2022 tarihinde alıcı firmaya teslim edildiğini, yükün alıcı tarafından teslim alınmasını takiben davacı tarafından ... ve ... numaralı iki adet konteynerin hasarlı olduğu ve içerisindeki emtianın ıslak olduğu iddia edildiğini, davacı tarafından gönderilen 17.02.2023 tarihli ... dosya numaralı İcra Takibinden Önce Uyarı ve Ödemeye Davet Mektubu ile sigortalısına 152.097,20 TL hasar tazminatı ödemesi yapıldığını, bu nedenle toplam 152.622,25 TL'nin ödenmesi hususunun taraflarına ihtar edildiğini, taraflarınca ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 29.03.2023 tarihli ihtarname ile (ihtarnamede sehven 2022 yıl olarak yazıldığını) söz konusu ödemeye davet mektubuna cevap ve itirazlarının davacıya ihtaren bildirildiğini, davacı tarafından iddia olunan hasara ilişkin yasal süresi içerisinde hasar bildiriminde bulunulmadığını, yük hasarına ilişkin ispat külfetinin yer değiştirerek davacının uhdesine geçtiğini, yük tesliminden 37 gün sonra düzenlenmeye başlanan ve muğlak ifadeler barındıran ekspertiz raporunun dikkate alınmaması gerektiğini belirterek davanın pasif husumet yokluğundan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi karar verilmesini talep etmiştir.Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Metalurji Mühendisi Prof. Dr. ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma uzmanı Dr. ... tarafından tanzim edilen █████/2025 havale tarihli raporda özetle; dava konusu hasarlanan kağıt test astarı cinsi emtiaların ...’den Fas’ın Casablanca Limanı’na “... İstanbul” isimli gemiyle taşınmasına ilişkin akdedilen navlun sözleşmesinde, dava dışı satıcı ... şirketinin hem taşıtan hem de yükleten, davalı ... şirketinin taşıma işleri komisyoncusu, dava dışı alıcı ... şirketinin gönderilen ve dava dışı ... ... şirketinin ise taşıyan sıfatına sahip olduğu, emtialardaki hasardan davalı ... şirketinin taşıma işleri komisyoncusu olması nedeniyle TTK madde 1178 ve devamı hükümleri uyarınca sorumlu olmadığı, bu nedenle davalı taşıma işleri komisyoncusunun işbu davada pasif husumet ehliyetine sahip olmadığı, taşıyana TTK madde 1185/1 uyarınca süresinde hasar ihbarında bulunulmadığı, bu nedenle TTK madde 1185/4 hükmüne göre taşıyanın eşyaları gönderilene iyi halde teslim ettiği ve emtiadaki hasarın kendisinin sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklandığı karinelerinin ortaya çıktığı, dava konusu uyuşmazlıkta sigortacının kanuni halefiyetinin koşullarından olan “geçerli bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması” ve “zarardan sorumlu bir 3. kişinin mevcut olması” şartlarının sağlanmamış olması nedeniyle davacı sigortacının işbu davada TTK madde 1472 hükmü uyarınca kanuni halef sıfatına ve aktif husumet ehliyetine sahip olmadığı, davacı sigortacının işbu davada TBK madde 183 ve devamı hükümleri kapsamında akdi halef sıfatına ve aktif husumet ehliyetine sahip olmadığı sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Dava, deniz taşıması sırasında oluşan hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemli itirazın iptali davasıdır.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçluları hakkında .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı takip dosyasında, "nakliyat hasarı rücu alacağı" sebebine dayalı olarak 157.347,68 TL asıl alacağın tahsili istemiyle 23.06.2023 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine icra takibi durmuştur.Davacı tarafından, 2004 sayılı İcra Ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. Maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.Dava dışı sigortalı ... A.Ş. tarafından Fas'ta faaliyet gösteren ... ... ... isimli firmaya 128.610,67 Euro tutarında kağıt test astarı emtiasının satıldığı, satışa ilişkin olarak firma adına 9.08.2022 tarih ve ... numaralı faturanın tanzim edildiği, satışı yapılan emtiaların ...'den Fas'a nakliyesinin ... Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından üstlenildiği, satışı yapılan emtiaların 7 konteyner içerinde ... İstanbul isimli gemiye yüklendiği ve taşımaya ilişkin olarak 12.08.2022 tarih, ... no.lu konşimentonun tanzim edildiği, yüklerin 30.08.2022 tarihinde alıcı firmaya teslim edildiği sırada ... numaralı konteynerlerde bulunan emtiaların hasarlı olduğunun tespit edildiği, hasara ilişkin olarak davadışı sigortalı ... A. Ş. tarafından 06.10.2022 tarihinde ekspertiz talebinde bulunulduğu, tanzim edilen eksper raporunda hasar bedelinin 8.281,50 Euro olarak hesaplandığı, hasarın TL karşılığının 152. 097,20 TL olduğu, 152.097,20 TL hasar bedelinin ... Sigorta tarafından dava dışı sigortalıya 03.02.2023 tarihinde Vakıfbank havalesi ile ödendiği, ödenen hasar bedeli konusunda bir çekişmenin bulunmadığı görülmüştür.Taşımaya konu yüklerin ... Sigorta tarafından .../7/ no.lu Emtea Nakliyat Sigorta Poliçesi ile 31.12.2021 -31.12.2022 dönemi için sigorta kapsamına alındığı, poliçenin sigortalısının ... A.Ş. olduğu dosyaya sunulan sigorta poliçesinden anlaşılmaktadır.Gümrük Beyannamesinde emtianın satım şeklinin CFR satım olarak belirlenmiştir.Dava konusu uyuşmazlık bakımından değerlendirilmesi gereken ilk husus, dava şartlarından olan husumet ehliyetidir. Bu noktada davacı sigorta şirketinin halefi olduğu sigortalı Erdemir şirketinin taşıyandan tazminat talep hakkının "zarar" unsuru bakımından gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilmelidir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 1178/1. maddesine göre, taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür.Taşımaya konu malların teslim şekli konşimentoda CFR olarak belirtilmiştir. CFR masraflar ve navlun ödenmiş olarak teslim, satıcının yükleme limanında malları gemi küpeştesine aktarmasıyla yükümlülüğünün sona ermesi anlamına gelir. Bu satış türünde sözleşme konusu malların belirtilen varış limanına taşınması için gerekli olan masrafları ve navlunu satıcı öder. Ancak mallara ilişkin kayıp ve hasar riski ile birlikte, malların gemi bordasına aktarılmasından itibaren meydana gelecek olaylardan kaynaklanan tüm ek masraflar, malların yükleme limanında gemi bordasını geçtiği andan itibaren satıcıdan alıcıya geçer (Prof. Dr. Cemal Şanlı, Doç. Dr. Nuray Ekşi, Uluslararası Ticaret Hukuku, 1. Bası 2000, İstanbul, syf. 138).Bu satım şeklinde satıcı, malların kararlaştırılan varma limanına ulaştırılması için gerekli taşıma sözleşmesini yaparak masrafları ve navlunu ödemek durumundadır. Buna göre de satıcının söz konusu malların taşınmasına uygun bir taşıma sözleşmesi yapması gereklidir. Yapılacak ya da tefarik edilecek taşıma sözleşmesinin de satıma konu malların sağlıklı bir şekilde alıcıya ulaştırılmasını sağlayacak şart ve rotaya uygun olması gerekir(Yargıtay 11. HD'nin 13.12.2023 Tarih ve █████████ E. - █████████ K. Sayılı kararı)CFR teslim şeklinde, malların gemi bordasına aktarılmasından sonra aynı satış konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati kalmayacağından ilke olarak taşıma sırasında oluşacak hasarlardan dolayı satıcının talep hakkı bulunmamaktadır.Somut olayda muhasip bilirkişi ve bilirkişi heyeti raporu ile, davacının sigortalısının incelenen ticari defterlerinde dava konusu taşımaya konu mal bedelinin dava dışı alıcıdan eksiksiz olarak tahsil edildiğinin defter kayıtlarında yer aldığı , oluşan hasar nedeniyle müşteri nezdinde oluşan zarar için müşteriye ikame mal gönderildiğine, sigorta şirketinden tahsil edilen 8.281,50 Euro hasar bedelinin müşteriye gönderildiğine ve müşteri lehine Credite Note açıklamalı olarak ticari defterlerde bir kaydın ver almadığı tespit edilmiştir. Buna göre, davacının sigortalısının, alıcıdan satım konusu malların bedelini tahsil etmiş olması ve alıcıya söz konusu zararla ilgili olarak herhangi bir ödeme yapmamış olması karşısında takibin başlatıldığı tarih itibariyle davacının sigortalısının zararı ve sigortalanabilir bir riski bulunmadığından davacının halef olabileceği veya sigortalısının davacıya temlik edebileceği dava konusu zarardan kaynaklı bir talep hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle davacının da davalıdan talep edebileceği bir hakkı söz konusu olmayıp davanın, davacının aktif husumetinin bulunmaması nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.İİK 67 maddesi gereği kötü niyet tazminatına hükmedilebilmesi için; geçerli bir ilamsız takibin bulunması, süresi içinde usulünce itiraz edilmiş olması, yasal süresi içinde açılmış bir itirazın iptali davası bulunması, davacının takibinde ve itirazın iptali davası açmasında haksız ve kötü niyetli olması, açılmış olan itirazın iptali davasının reddedilmiş olması ve davalı tarafça kötü niyet tazminatının talep edilmiş olması gerekir. Yine itirazın iptali davasının dava şartı yokluğundan reddi halinde davacı kötü niyet tazminatı ile sorumlu tutulamaz.Somut olayda davacının iddiasını ispat edememiş olması davacının takipte kötü niyetli olduğunu göstermeyeceği ve dosya kapsamı itibariyle kötü niyet iddiası ispat edilemediğinden davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
:1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı taleplerinin REDDİNE,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.810,70 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 1.195,30 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,3-Davalı vekili için takdir edilen 45.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dair, davacı vekilinin yokluğunda davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır