ticari işletmenin satılması veya devrinden kaynaklanan alacak davasında, tbk 202 hükmü uyarınca devralanın borçlardan sorumluluğu ve alacağın sıhhati konularının incelendiği hukuki süreç.

Ticari işletmenin satılması veya devrinden kaynaklanan alacak davasında, TBK 202 hükmü uyarınca devralanın borçlardan sorumluluğu ve alacağın sıhhati konularının incelendiği hukuki süreç.

Özet: Bu alacak davası, davacının, ticari işletmenin devri niteliğindeki bir işlemle, borçlu şirketin alacaklıları aleyhine, İİK 44e aykırı ve kısmen muvazaalı şekilde ticari mal varlığını devralan davalı şirketten, müvekkilinin devir öncesi doğmuş alacağının tahsilini talep etmesi üzerine açılmıştır; davacı, devredilen aktiflerin pasiflerin teminatı olduğunu ve TBK 202 uyarınca işletme devralanının borçlardan sorumlu olduğunu iddia ederken, davalı ise ortada gerçek bir ticari işletme devri olmadığını ve davacının geçerli, devir öncesi bir alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmektedir.

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Alacak (Ticari İşletmenin Satılması Veya Devrinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari İşletmenin Satılması Veya Devrinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin davalı ----- alacaklı olduğunu, davalı ------- yıllara sari ticaret yapan ve borçlu şirketin ticari işletmesini protokol uyarınca devraldığını, İİK 44 uyarınca ticareti terkin belli şart ve şekillere tabi olduğunu, bu şekillere uymadan işletmeyi devralan ise TBK 202 uyarınca devraldığı işletmenin borçlarından sorumlu olduğunu, işletmenin yalnızca aktiflerinin devredildiği ve pasiflerinin devredilmediği iddiaları karşısında TBK 202'nin ikinci fikrası açıkça hüküm koyduğunu, madde uyarınca aktiflerin pasiflerin teminatı olduğu ve külli olarak devredilmesi gerektiğinin açık olduğunu davalılardan ------- ticari terk ve ödemelerini tatil ederken İİK 44 uyarınca uyulması gereken zorunlulukları yerine getirmediğinin ortada olduğunu, ---- tarihli devir protokolünden görüleceği üzere davalılardan ---- davalının ticari işletmesine ait menkul ve gayrimenkullerden; ---- tesislerini, ---- adet balığı, ---- arasında değişen, toplamda ----- muhafaza ağlarını, ---- mt çaplı toplamda----- kafesini, ------dairesini, -------aldığını, 1. maddede sayılan bu projelere ait ------sayılı ön izinleri, ---- karar numarası ile verilen ----- raporu ile ----- projelerinin doğmuş ve doğacak tüm hakları davalıya devredildiğini, davalılardan-----yazılı olmayan bir çok kalemi de yine faturalar ile devraldığını, davalılardan-----davalılardan -------- ticari unvanı ve borçları dışında neredeyse ticari faaliyetlerini kapsayan her türlü taşınır taşınmaz mal ve ekipmanlarını devraldığını, devreden şirkette ise demirbaş olarak alacaklı bir güruh ve milyonlarca liralık borç kaldığını, devredilen mal varlığı ile ticari işletmenin devamı mümkün olduğunu, borçlu ile devralan arasındaki ticari ilişki de işletmenin devri hükmünde olduğunu, buna göre devralan şirket de işletmenin borçlarından sorumlu olduğunu, müvekkilinin alacağının işletmenin devri tarihinden önce doğmuş olduğunun ispatı ise işbu beyana ilişkin alacağın işletmenin devri tarihindeki ----- tarihli protokolden önceki çek, senet veya açılan icra takipleriyle sunulacağını, alacağın işletmenin devrinden önce olan borçtan olduğu da ispatlanacağını, taraflar arasındaki devri bedel ödenmiş gibi göstermek amacıyla toplam ------ geçmiş dönemde yapılan ödemeler bu sözleşmeye eklendiğini, yani davalının borçluya daha önce gönderdiği bedellerden doğmuş cari hesabını fatura bedeli olarak gösterdiğini, buna ilave olarak davalılar arasında----- esas sayılı icra takip dosyası muvazaalı şekilde açıldığını ve borçlu şirketin davalı şirkete ------borçlandırdığını, bununla ilgili olarak iştirak halinde hileli iflas suçundan dolayı savcılık şikayetini bildireceklerini iddia ederek; müvekkilinin davalılardan alacaklı olduğunun tespitini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla devir tarihinden itibaren en yüksek ticari mevduat faizi işlemek kaydıyla bu aşamada davalılardan müştereken ve müteselsilen ----- tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de sorumluluk sebepleri farklı olduğu da gözetilerek davalılar üzerine ayrı ayrı yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

:Davalı ------- vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, dava dilekçesinde bildirilmeyen ve ekinde sunulmayan delil ve belgelerin daha sonra sunulmasına muvafakatinin olmadığını, davanın basit yargılama usulüne tabi olduğunu, müvekkilinin diğer davalının borçlarından sorumlu tutulabilmesi için davacının kanundan kaynaklanan iki temel vakıayı ispat etmesi gerektiğini, bunların "Davacının zaten ve önceden (sözde ticari işletmenin devrinden önce) diğer davalı -------- devredenden alacaklı olması; yani bu alacağın muvazaadan ari, sahih olarak ve iddia edilen sözde ticari işletmenin devrinden önce doğmuş olması ve ortada bir ticari işletmenin devrinin bulunması" olduğunu, müvekkilinin ticari işletmeyi devrettiği iddia edilen diğer davalı şirketin borçlarından kanunen sorumlu tutulması için bu iki unsurun birlikte bulunmasının şart olduğunu, ortada ticari işletme devri olmadığını, davacı tarafın diğer davalı şirketten iddia edilen sözde ticari işletmenin devrinden önce doğmuş bir muvazaadan ari, sahih bir alacağı olmadığı gibi, ortada bir ticari işletme devri de olmadığını, bu durumun yargı kararlarında da açık olarak belirtildiğini ve kesinleştiğini, alacaklı olduğunu iddia edene davacının alacağının sebebi dayanağı olan hukuki ilişkinin belli olmadığını, davacının alacağın dayanağı olan alış-verişe, hukuki veya ticari ilişkiye dair bir açıklama yapmadığını, hiçbir sözleşme veya faturadan bahsetmediğini, davacının aynı maddi vakıalar ile aynı hukuki sebebe dayanarak aynı taleple -----esas sayılı dosyası ile dava açtığını, mahkemece görevsizlik kararı verildiğini ve ------- esas numarasını aldığını ve davacının davasını takip etmemesi sebebi ile işlemden kaldırıldığını, bir daha yenilenmediğini, davacının delil olarak dayandığı icra takiplerine konu alacakların tarihinin ticari işletmenin devri olduğu iddia edilen tarihten sonrasına ait olduğunu, davacının dayandığı delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterdiğini açıklamadığını, alacağın gerçek olduğunun ispatına yönelik hiçbir somut delil ortaya koymadığını, ticari işletmenin devri olduğu iddia edilen protokole konu devirlerin gerçekleşmediği yargı kararları kesinleştiğini, bedelini peşin ödemiş olduğu halde ---- alacaklıları tarafından haczedildiği için, protokole konu malları devralamayan davalı müvekkil şirketin, ödemiş olduğu bedelin iadesi için diğer davalı -------- sayılı icra takip dosyasını açtığını, müvekkili şirket yetkilileri hakkında açılan ceza davasında beraat ettiklerini, diğer davalı firma yetkilileri hakkında yaptıkları şikayetin kabul edildiğini, müvekkilinin protokol kapsamında değil protokolün geçersiz olması sebebiyle icra ihalesi ile yetiştiricilik belgeleri ile ------- gayrimenkulü satın ve devir aldığını, protokole konu canlı balıkların diğer davalı şirket alacakları tarafından haczedilip yediemin olarak diğer davalı şirket yetkilisine teslim edildiği resmi senet niteliğindeki haciz tutanakları ile sabit olduğunu, hukukin ve fiilen bir ticari işletmenin devrinin söz konusu olmadığını savunarak; usul ve hukuka aykırı haksız davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir. Dava dilekçesi ve tensip zaptının ---- şirketine tebliğ edildiği, davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.

DELİLLER

:--------müzekkereler yazıldığı görüldü. Dosyaya ----tarihli bilirkişi kök raporu ve ------- tarihli bilirkişi ek raporu sunulduğu görüldü. SMMM Bilirkişi ----- Nitelikli Hesaplama Bilirkişi ---- tarafından hazırlanan ----- tarihli heyet raporunda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür. SMMM Bilirkişi ----- Nitelikli Hesaplama Bilirkişi ---tarafından hazırlanan --- tarihli heyet ek raporunda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

:Dava, davacının, davalı ------- olan ve------ Talimat sayılı dosyalarına dayanan alacaklarından davalılar arasındaki işletme devri nedeniyle TBK 202 maddesi uyarınca davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olmasına dayalı olarak açılan alacak davasıdır. -------çeklere dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız icra takibi olduğu, takip borçlularından birisinin davalı------- olduğu, diğer davalının borçlu olmadığı, takip konusu senetlerin keşidecisinin davalı ----- olduğu, çeklerde davalı ----herhangi bir imza ya da sıfatının bulunmadığı, takibin kesinleştiği ve devam ettiği görülmüştür. -----takibi incelendiğinde, takibin ------çeke dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız icra takibi olduğu, takip borçlularından birisinin davalı ------olduğu, diğer davalının borçlu olmadığı, takip konusu senetlerin keşidecisinin davalı ------olduğu, çeklerde davalı ----- herhangi bir imza ya da sıfatının bulunmadığı, takibin kesinleştiği ve devam ettiği görülmüştür. ----- Esas sayılı takibi incelendiğinde, takibin--------alacak sebebine (bonolara) dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız icra takibi olduğu, takip borçlularından birisinin davalı ------- olduğu, takip konusu senetlerin lehtarının davalı -----olduğu, bonolarda davalı ----- herhangi bir imza ya da sıfatının bulunmadığı, takibin kesinleştiği ve devam ettiği görülmüştür.-------sayılı takibi incelendiğinde, takibin --------dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız icra takibi olduğu, takip borçlularından birisinin davalı ------olduğu, diğer davalının borçlu olmadığı, takip konusu çekin keşidecisinin davalı ----olduğu, çeklerde davalı ----- herhangi bir imza ya da sıfatının bulunmadığı, takibin kesinleştiği ve devam ettiği görülmüştür. ----- sayılı takibi incelendiğinde, takibin -----çeke dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız icra takibi olduğu, takip borçlularından birisinin davalı ------olduğu, diğer davalının borçlu olmadığı, takip konusu çekin keşidecisinin davalı ----- olduğu, çeklerde davalı ------ herhangi bir imza ya da sıfatının bulunmadığı, takibin kesinleştiği ve devam ettiği görülmüştür.

----Talimat sayılı dosyası incelendiğinde diğer dava konusu --- sayılı takibinden menkul haciz yapılması amacıyla yazılan talimat dosyası olduğu görülmüştür.Davacı vekiline dava konusu olan ------ Esas sayılı dosyalarının dayanağı olan alacakların her birinin kaynağı hakkında beyanda bulunması ve buna ilişkin delillerini sunması için 1 aylık kesin süre verilmesine karar verilmiş, davacı vekili tarafından ----tarihli beyan dilekçesi ile takibe dayanak senetlerin yukarıda dökümü yapılan bilgileri mahkememize beyan edilmiştir.Davacı vekiline dava konusu olan----------dosyalarının dayanağı olan çeklerin düzenlenmesine veya ciro edilmesine sebep olan alacakların her birinin kaynağı hakkında beyanda bulunması ve buna ilişkin delillerini sunması için 1 aylık kesin süre verilmesine karar verilmiş, davacı vekili -------- beyan dilekçesi ile "Sayın Mahkemece her ne kadar borcun doğumuna ilişkin evrakların temini tarafımızdan istenmiş ise de, müvekkilin ilgili dönemde bir çok ticari faaliyeti mevcut olup ilgili çek ve senetler müvekkilin ticari faaliyetleri sonucu tanıdıklar vasıtasıyla --------yetkilisinden teslim alınmıştır. Ayrıca her ne kadar sayın Mahkemece borcun kaynağı tarafımızdan istenmişse de, davalılar arasında yapılan devirler ---- tarihinde yapılmış olup çek ve senetler de aynı tarihlerde alınmıştır. Ekte yer alan faturalardan da devrin ------ tarihinde yapıldığı açıktır. (Ek) Gerçek devir tarihi 2017 olarak dikkate alınması gerekmekteyken tarafımızdan alacağa ilişkin belge sunma talebi beklenmemelidir. Kaldı ki kambiyo senetlerinin illetten mücerret olması ilkesi karşısında , işbu ara kararın uygulanma olanağı da yoktur" beyan etmiştir. Mahkememizce dosya davacı tarafından dava dilekçesinde davalı ------- tarafından davalı ---- devredildiği iddia edilen malvarlığı değerlerinin taraflar arasındaki protokol hükümleri uyarınca mı devredildiği yoksa cebri icra yoluyla mı devredildiği, hangisinin cebri icra yolu ile hangisinin protokol kapsamında rızai devir işlemi ile devredildiği, iddia olunan malvarlığı değerlerinin üçüncü kişiler tarafından rızai devir işlemi ya da cebri icra yoluyla edinilip edinilmediği, bu kapsamda davalılar arasında TBK 202 maddesi anlamında işyeri devri bulunup bulunmadığı, bulunuyorsa hangi tarihte gerçekleştiği, ilan edilip edilmediği, edilmiş ise ne zaman edildiği hususların tarafların tüm iddia, savunma ve beyanları ve delilleri dikkate alınarak tespiti amacıyla bilirkişiye tevdi edilmiştir. Bilirkişi heyetinin ---- tarihli ek raporunda yukarıda ortaya konulan tespitler yapılmıştır.

Davacısı ----- davalıları ----- Karar sayılı ilamına konu------- Esas sayılı dosyasında davalılar arasındaki işletme devri dava konusu olmuş, Mahkemece "Davacının, davalı------- ciro yoluyla kendisine intikal eden çek nedeniyle alacaklı olduğu, borçlu şirketin kendilerini oyaladığı, borcu ödemediği, ticareti terk ettiği ve ticari işletmesinin diğer davalı------ devrettiğinin öğrenildiği, ticari terkin belirli usul ve şekillere tabi olduğu, diğer davalının devraldığı işletmenin borçlarından sorumlu olduğunu ve icra takibine konu alacağın davalılarca müştereken ve müteselsilen ödenmesi gerektiğini iddia ettiği, davalı ------- davaya cevap vermediği ve duruşmaları takip etmediği, diğer davalı ------- ise davacının diğer davalı şirket aleyhinde takip yaptığı, söz konusu şirketin mal varlığına haciz uyguladığı, sonrasında kendi rızası ile takipten vazgeçtiği, bu davayı kötüniyetli olarak ikame ettiği, kendilerine yapılan herhangi bir işletme devri olmadığını, bir kısım malların devrinin işletme devri sonucunu doğurmayacağı, yasal olarak sorumlu olmadıklarını savunduğu, taraflar arasında davacının davalı ------ çeke dayalı olarak alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise davalılar arasında işletme devri bulunup bulunmadığı, davacının bu alacağını davalı ----- talep edip edemeyeceği hususunda olduğu, davacının alacağının dayanağını ------- tarihinde karşılıksızdır işlemi yapılan çekin oluşturduğu, mahkememizce davacı defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemede söz konusu çekin davacı defterlerinde yer almadığı, davacının kendi defterlerine göre davalıdan herhangi bir alacağının bulunmadığı,------ uygulamasına göre kambiyo senetlerinin ticari defterlere kaydedilmeden de alacaklının kambiyo senedinden kaynaklanan hak ve alacağını ticari defterlerine dayanmaksızın talep edebileceği, davalı ------ dönüştüğü, dava tarihi itibariyle faal olduğu ve ticaret siciline kayıtlı olduğu, davalı ----- tarihli devir sözleşmesi ve protokollerin olduğu, davacı bu protokollere istinaden davalı -------- diğer davalıya devredildiğini ve diğer davalının işletme devri hükümleri uyarınca kendisinin alacağından sorumlu olduğunu ileri sürmüş ise de davacının kambiyo senedinden kaynaklanan alacağının çekin keşide tarihi olan ------ tarihi itibariyle ciro yoluyla doğduğu, buna göre gerçekleştiği iddia olunan işletme devrinden sonra davalı ---- davacı şirket arasında gerçekleşen ticari işlemlerden diğer davalı ----- sorumlu tutulamayacağı, davacının söz konusu çeke istinaden davalı ---- iş bu dava öncesinde takip yaptığı, bu davada ------ hasım konumunda olduğu, dosya kapsamı itibariyle davacının gerçekleştiği ileri sürülen işletme devrinden önce alacağının doğduğunu ve davalıların yasal olarak söz konusu alacaktan sorumlu olduğunu ispatlayamadığı, iddianın ileri sürülüş biçimi ile dosya kapsamına göre başka araştırma yapılmasına lüzum bulunmadığı ve ayrıca dava dışı üçüncü kişiler tarafından davalı şirketler aleyhinde ---- Mahkemesinde açılan tasarrufun iptali ve ------ Ticaret Mahkemesinde açılan alacak davalarının sonuçlanmasının beklenmesinin de yargılamaya katkı sağlamayacağı anlaşılmakla" gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, anılan ilam ------davacının alacağının davalılardan -------bedelli çekten kaynaklanmasına, söz konsu çekin davacı ile cirantanın ticari defterlerinde yer almadığının tespit edilmesine, her ne kadar davacı tarafından işletmenin devri nedeniyle davalı ------çek borcundan keşideci ile birlikte sorumlu olduğu ileri sürülmüş ise de davacının dayandığı delillerin ileri sürdüğü iddiaları kanıtlamaya yeterli olmamasına, davacı tarafından dava dilekçesinde alacağın kaynağı olan temel ilişkiye dayanılmadığından istinaf aşamasında alacağın kaynağının taşınmaz satışı olduğunun HMK'nın 357/1. maddesi gereğince ileri sürülmeyecek olmasına, (...)" gerekçeleriyle hükmün istinaf başvurusunun esastan reddi ile onaylandığı görülmüştür.Mahkememizce yapılan değerlendirmede, her ne kadar davalı ------- Talimat sayılı dosyalarına dayanan alacaklardan dolayı alacak davası açılmış ise de, davacı tarafça temel ilişkiye dayanılmadığı ve kambiyo senetlerinin soyutluğuna dayanıldığı görüldüğünden davalı ------ Şirketi aleyhine anılan takiplerin kesinleşmiş ve devam etmesi nedeniyle davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı, bu sebeple davalı -------yönünden davanın usulden reddinin gerektiği, davalı ------yönünden ise davacının davasını davalılar arasındaki işletme devrine dayandırdığı, bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere iddia edilen işletme devri sözleşmesinin ----- tarihli olduğu, davacının davasına dayanak yaptığı alacakların ise kambiyo taahhüdüne dayandığı, davacının kambiyo senetlerinin altında yatan temel alacağın kaynağını ve doğum tarihini açıklayamadığı, davasını yukarıda da ortaya konulduğu üzere kambiyo senetlerinin soyutluğuna dayandırdığı, davaya dayanak tüm senetlerin keşide tarihinin iddia edilen işletme devri sözleşmesinin akdedilmesinden sonra düzenlendiği, bu sebeplerle işletme devri olduğu kabul edilse dahi davalı ------diğer davalının kambiyo taahhüdünden sorumlu olmayacağı, yine bilirkişi raporunda ortaya konulduğu üzere davalılar arasındaki işletme devri sözleşmesinin feshedilmiş olması, sözleşme konu bir kısım malların icra kanalıyla, bir kısmının ise faturalı satış yoluyla alındığı, yine davalılar arasında sözleşmesinin feshi nedeniyle -----sayılı takibinde kambiyo senedine dayalı alacak/borç ilişkisi bulunduğu, tüm bu sebeplerle davalılar arasında işletme devri bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu sebeple de davalı -----diğer davalının borçlarından sorumlu olarak kabul edilemeyeceği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi açıklandığı üzere,

1-Davanın davalı ------ yönünden hukuki yarar yokluğu nedeniyle dava şartı noksanlığından USULDEN REDDİNE,

2-Davanın davalı ------- yönünden ESASTAN REDDİNE,

3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının dava açılırken peşin olarak alınan 853,88 TL harçtan mahsubu ile bakiye 238,48 TL’nin hükmün kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,

3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı ----- tarafından yapılan vekalet harcına ilişkin 76,80 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı------ verilmesine,

5-Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,

6-Davalı -------- yapılan yargılamada kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen dava değeri (50.000,00 TL) üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-6325 sayılı Yasa uyarınca genel bütçeden sarf edilen 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile-----Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2025