hizmet tespit davasında, sigortasız ve eksik bildirilen çalışma süreleri ile pandemi dönemi ücretsiz izin iddialarında kamu düzeni gereği mahkemelerin resen araştırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle bozma.

Hizmet tespit davasında, sigortasız ve eksik bildirilen çalışma süreleri ile pandemi dönemi ücretsiz izin iddialarında kamu düzeni gereği mahkemelerin resen araştırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle bozma.

Özet: Belge, davacının organik bağlı şirketlerdeki bildirimsiz ve eksik bildirilen çalışma sürelerinin tespiti talebiyle açtığı, alt mahkemelerce reddedilen hizmet tespiti davasını ele almaktadır. Yargıtay, sosyal güvenlik haklarının kamu düzeniyle ilgili olduğunu ve bu tür davalarda tarafların sunduğu kanıtlarla yetinilmeyip, mahkemece resen araştırma yapılarak tüm belgelerin (işveren kayıtları, SGK dosyaları, puantajlar) getirtilmesi, tarafsız tanıkların dinlenmesi, işçilik alacakları davalarının incelenerek tanık beyanlarının karşılaştırılması ve çelişkilerin giderilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.

10. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: ... Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI

: ███████ E., ███████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının kurucuları ve ortakları aynı olan aynı mahiyette iş yapan, aralarında organik bağ bulunan davalı şirketlerde 01.10.2018 tarihinden itibaren ... Gıda Ltd. Şti.'de 01.08.2019 tarihinden itibaren de ... Su Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti'de kesintisiz çalıştığını, ... Gıda Ltd. Şti.'deki çalışmasının Kuruma geç ve eksik bildirildiğini, pandemi döneminde fiilen çalışmasına rağmen bilgisi olmaksızın ... Su Ürünleri Ltd. Şti. tarafından ücretsiz izinde gösterildiğini, primlerin eksik yatırıldığını belirterek Kuruma bildirilmeyen 01.10.2018-01.08.20 19... /04-███████ tarihlerinde hizmet akdiyle çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekilinin cevap dilekçesinde, bildirimlerin eksiksiz yapıldığını 02.08.2019-01.07.2020 arasında ... şirketinde çalıştığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK vekilinin cevap dilekçesinde, zamanaşımı hak düşürücü süre ve husumet itirazlarını öne sürerek fiili çalışmanın yöntemince ispatlanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, tanıklık yapan işçilerin hali hazırda davalı iş yerinde çalışmaya devam ettiğini, ... küçük bir ilçe olduğundan tekrar başka bir işveren bünyesinde istihdam edilemyeceklerinin korkusunu yaşadıklarını, nitekim aynı kaygılarla ...’ün ifadesini değiştirdiğini, davalı şirketlerin ihracat verilerinin 2019-2020 yıllarında artış gösterdiğini, pandemi nedeni ile üretimin tamamen durmadığını, ... Asliye Hukuk Mahkemesi ███████ E. sayılı dosyasında davacının işçilik alacaklarını talep ettiğini, bu davada tanıklık yapan ... ve Ahmet Yüksel’in beyanlarına başvurulmadığını Mahkemece ısrarla dikkate alınmadığını, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79. maddenin 10. fıkrası maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.Mahkemenin yazılı hükmü, ... Şirketi bakımından yerinde ise de ... Şirketi bakımından eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına davalı ... Ltd. Şirketinden 02.08.2019-23.11.2020 tarihleri arasında sigorta bildirimi olduğu, pandemi süreci nedeniyle kod 28 ve kod 29 bildirimleri bulunduğu, bu hali ile tespit edilecek bildirilmemiş günü ve eksik prim ödemesi bulunmadığı, nitekim bordro tanıklarının beyanlarının da pandemi döneminde davacının sigorta kaydında belirtilen şekilde çalıştığı mahkemenin ... şirketi yönünden verdiği hükümde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ancak davacı adına ... Gıda Ltd. Şirketinden hiç sigorta bildirimi yapılmadığı, bir kısım tanıkların beyanında ... Şirketinde çalıştığının beyan edildiği ... Şirketinde çalışmasına ilişkin bordro tanığı ...'ün beyanını değiştirerek çalışmayı inkar ettiği görülmektedir. SGK kayıtlarına göre ... Şirketi 20.09.2010 tarihinden, ... Şirketi ise 10.01.2019 tarihinden itibaren kanun kapsamındadır. Bir kısım bordro tanıkları dinlenilmiş ve çalışmayı inkar etmiş ise de tanıkların tamamının davalılara ait iş yerinde çalışmaya devam ettikleri de hizmet döküm cetvelinden anlaşılmaktadır. Bordroda yer alan çalışması devam etmeyen Mahkemece dinlenilmemiş bordro tanıklarının mevcut olduğu, yine davacı tarafın dinlenilmesini talep ettiği ... ve ..........'in dinlenilmediği, işçi alacağına ilişkin ... Asliye Hukuk Mahkemesi ███████ E. sayılı dosyasının değerlendirilmediği, ... Şirketinde çalışması yönünden eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

5.Buna göre Mahkemece, ... Şirketinin talep dönemine göre dönem bordrolarından tanıklar seçilmeli, bu tanıklar belirlenirken iş ilişkisi sona ermiş olanlar tercih edilmeli, davacı tarafın bildirmiş olduğu tanıklar dinlenilmeli bu tanıkların sigorta kayıtları değerlendirilmeli, ... Asliye Hukuk Mahkemesi ███████ E. sayılı dosyasının bir örneği UYAP'tan istenerek incelenmeli ve değerlendirilmeli böylelikle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.