türk medeni kanununun 588. maddesine dayanarak istenen gaiplik kararı ve taşınmaz tescili davasında, hukuk muhakemeleri kanununun 65. maddesi uyarınca üçüncü tarafın kazandırıcı zamanaşımı iddiası kapsamında asli müdahale koşullarının değerlendirilmesi.

Türk Medeni Kanununun 588. maddesine dayanarak istenen gaiplik kararı ve taşınmaz tescili davasında, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 65. maddesi uyarınca üçüncü tarafın kazandırıcı zamanaşımı iddiası kapsamında asli müdahale koşullarının değerlendirilmesi.

Özet: Bu hukuki evrak, bir kişiye 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 588. maddesi uyarınca gaiplik kararı verilmesi ve ardından taşınmazın tescili talebiyle başlayan bir davayı ele almaktadır; davaya müdahale eden üçüncü kişiler ise taşınmazda olağanüstü zamanaşımı ile mülkiyet iddia ederek kendi adlarına tescilini talep etmiş ve açtıkları tapu iptali ve tescil davasının bekletici mesele yapılmasını istemişlerdir. İlk derece ve bölge adliye mahkemelerinin gaiplik kararını onamasının ardından Yargıtay, müdahale talebinde bulunanların temyiz başvurusu üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 65. maddesinde düzenlenen "asli müdahale" kurumunun usuli gereklerini, özellikle ayrı bir dava dilekçesi ile harç ödenmesi şartını taşıyıp taşımadığını değerlendirerek uyuşmazlığı incelemektedir.

7. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı müdahale talep edenler vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl ve birleştirilen davada davacı vekili dava dilekçesinde; 1940 yılında kesinleşen kadastro tespitinde dava konusu 185 ada 13 parsel sayılı taşınmazın ... oğlu ... adına tespit gördüğünü, 04.12.2007 tarihinde verilen karar ile ... Defterdarının ...'e yönetim kayyımı olarak tayin edildiğini, söz konusu kişinin malvarlığının kayyım tarafından yönetildiğini belirterek, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 588. maddesine dayalı olarak gaiplik kararı verilmesini ve taşınmazın müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Müdahale talep edenler vekili dilekçelerinde; müvekkillerinin uzun yıllardır dava konusu taşınmazda malik sıfatıyla zilyet olduklarını, müvekkilleri lehine olağanüstü zamanaşımı ile kazanma koşullarının oluştuğunu ileri sürerek, taşınmazın müvekkilleri adına tescilini istemiş, açtıkları tapu iptali ve tescil davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 588. maddesinde sayılan koşulların oluştuğu gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde müdahale talep edenler vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle müdahale talep edenler vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Müdahale talep edenler vekili temyiz dilekçesinde; kazandırıcı zamanaşımıyla iktisap koşullarının oluştuğunu, açtıkları tapu iptali ve tescil davasının bekletici mesele yapılmadığını, eksik incelemeyle karar verildiğini ifade ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmzalık; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 588. maddesi uyarınca gaipliğe karar verilmesi ile tapu iptali ve tescil istemlerine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Asli müdahale" kenar başlıklı 65. maddesi, "(1) Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir. (2) Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır." şeklinde düzenlenmiştir.

İki kişi arasında belli bir şey veya hak üzerinde bir dava devam ederken, üçüncü bir kişi, bu dava konusu olan şey veya hak üzerinde (kısmen veya tamamen) bir hak sahibi olduğunu iddia ederek (aynı mahkemede ve aynı dava dosyasında) bir dava açarsa, buna asli müdahale denir.

Üçüncü kişinin asli müdahalesinin söz konusu olabilmesi için, iki kişi arasında bir davanın mevcut ve görülmekte olması ve asli müdahilin, müdahale etmek istediği davanın konusu olan şey veya hak üzerinde (kısmen veya tamamen) bir hak sahibi olduğunu iddia etmesi gerekir. Fakat, asli müdahilin, müdahale etmek istediği davanın konusunu teşkil eden şey veya hak üzerinde, o davanın davacısının istediği hakkın (kısmen veya tamamen) aynını istemesi şart değildir.

Asli müdahilin, ilk davanın açılmış (ve görülmekte) olduğu mahkemede ayrı bir dava açması ve bu davanın usulüne uygun biçimde açılması gerekir. Yani asli müdahale davası da bir dava dilekçesi ile açılmalıdır. Asli müdahale davası açan kişinin (asli müdahale davacısının) asli müdahale davası için ayrı harç (başvurma ve peşin karar ile ilam harcı) ödemesi gerekir. Aslında asli müdahale davası açması gereken bir kişi, fer'i müdahale talebinde bulunursa, mahkemenin, müdahalenin niteliğinin asli müdahale olduğunu bildirerek (asli) müdahilden (asli müdahale davası için) ayrı harç yatırmasını istemesi gerekir. Asli müdahil, asli müdahil davası için gerekli harcı ödemezse, mahkeme, asli müdahale talebini inceleme konusu yapamaz. Asli müdahilin usulüne uygun biçimde dava açması (ve harçlarını ödemesi) ile asli müdahale tamamlanmış olur. Bunun dışında mahkemenin asli müdahale talebinin kabulüne karar vermesine gerek yoktur. (... Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.IV, İstanbul, Altıncı Baskı, 2001, s.3491 vd.)

Bu genel açıklamalar ışığında somut olaya gelince; müdahale talep edenler vekili müdahale dilekçesinde, müvekkilleri lehine olağanüstü zamanaşımı ile zilyetlik koşullarının oluştuğunu, dava konusu 185 ada 13 parsel sayılı taşınmazın müvekkilleri adına tescil edilmesi ve açtıkları tapu iptali ve tescil davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini ileri sürerek, davaya asli müdahil olarak katılmak istemişlerdir.

İlk Derece Mahkemesince 09.01.2024 tarihli duruşmada; müdahale talep edenlerin, gaipliği istenilen İbrahim mirasçısı oldukları yönünde hak iddiasında bulunmadıkları, dosyanın niteliği ve müdahale talep edenler tarafından Tokat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında tapu iptali ve tescil davası açılmış olduğu gerekçesiyle bu kişilerin fer'i müdahil olarak dosyaya eklenmelerine karar verilmiştir.

Müdahale talep edenler dava konusu taşınmazda hak iddia ederek müdahale talebinde bulunduklarına göre, bu talepleri HMK'nın 65. maddesi ve yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda ve varsa eksikliklerin giderilmesi için imkan tanınmak suretiyle değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken İlk Derece Mahkemesince aksine düşünce ile müdahale talep edenlerin fer'i müdahil oldukları kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.10.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.