Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin Kamulaştırma Bedelinin Tespitine İlişkin, Bilirkişi Raporundaki Hatalar Nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi Direnme Sonrası Verilen Kararın Temyiz İncelemesi
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararının istinaf incelemesinde bilirkişi raporundaki hatalı meyve bahçesi değerleme hesaplamaları nedeniyle kamulaştırma bedelinin düşürülmesine karar verilmiş; fakat Yargıtay, bilirkişi raporunun resmi kurumlardan yeterli veri toplanmadan eksik inceleme ile hazırlandığı ve üretim masrafı hesaplamalarının hatalı olduğu gerekçesiyle bu kararı bozmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin bozmaya direnmesi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna taşınmış, Genel Kurul Yargıtayın bozma kararını onamış ve Bölge Adliye Mahkemesi, bozmaya uyarak yeniden yapılan yargılamada davanın kabulüne hükmetmiş; bu son karar davacı idare tarafından bir kez daha temyiz edilmiştir.
MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI
: 2025/9 Esas, ████████ KararKARAR
: KabulSAYISI
: ████████ Esas, ████████ KararTaraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesince bozma kararına direnilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi direnme kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılan inceleme sonunda Dairemiz bozma kararı uygun bulunmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararının bozulmasına ve dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde; Diyarbakır ili, ..., Mahallesi 261 ada 8 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın göl alanı olarak tapudan terkinini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 20.01.2021 tarihli ve ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin 12.09.2022 tarihli ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile kapama karışık meyve bahçesi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinin yerinde olduğu; ancak bilirkişi raporunda münavebeye alınan ürünler ile ilgili 2017 yılı veri cetveline göre ve Yargıtay uygulaması doğrultusunda hesaplama yapılmadığı, belirlenen değerlerin istinaf edenin sıfatı dikkate alındığında uygun olmadığı, dosya arasında bulunan ... 2017 yılına ait ağaç veri cetvelinde bulunan rakamların, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki miktarlara kısmen uymadığı, elma ürününün dekara maliyetinin 1.241,78 TL olması gerekirken 395,90 TL alınması, kayısı ürününün ise dekara maliyetinin 1.254,18 TL olması gerekirken 368,70 TL alınmasının hatalı olması nedeniyle resen yapılan hesaplama sonucu kapama karışık meyve bahçesinin metrekare birim fiyatı 60,72 TL ve toplam kamulaştırma bedeli 9.144,50 TL olarak hesaplanmak ve kamulaştırma bedeli olarak fazla depo edilen bedelin davacıya iade edilmesine karar verilmek suretiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin üç numaralı alt bendi gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİA. Bozma Kararı1.Bölge Adliye Mahkemesinin 12.09.2022 tarihli ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda münavebe ürünü olarak alınan dut, incir, nar, elma, kayısı, ayva ve eriğin sulu arazide dekar başına verim miktarları İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden, değerlendirme tarihi olan 2017 yılı dekar başına üretim masrafı (kalem kalem masraf dökümü) ve hasat dönemindeki ortalama toptan kg satış fiyatı ise ilgili resmi kuruluşlardan getirtilip rapor denetlenmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmadığı gibi Türkiye ortalamasına göre üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden az olamayacağı gözetilmeden hesaplama yapan bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme KararıBölge Adliye Mahkemesinin 26.10.2023 tarihli ve ████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile bozma kararına direnilmesine karar verilmiştir.C. Dairemizce Yapılan İnceleme Sonucu Dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna Gönderilmesi KararıBölge Adliye Mahkemesinin 26.10.2023 tarihli ve ████████ Esas, █████████ Karar sayılı direnme kararının yerinde olmadığı anlaşıldığından, Dairemizin 11.03.2024 tarihli ve ██████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın 6763 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesi ile değişik 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yetkili ve görevli Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.D. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu KararıYargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılan inceleme sonunda verilen 04.12.2024 tarihli ve 2024/5-239 Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve kanuna aykırı olduğundan direnme kararının bozulmasına ve dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.E. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen KararBölge Adliye Mahkemesinin 26.02.2025 tarihli ve 2025/9 Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile bozma kararı doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.VI. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalılara mükerrer faiz ödendiğini, bilirkişi raporunda kullanılan verilerin resmi verilerle örtüşmediğini, dava konusu taşınmazda sebze ekili olduğuna dair bir belge bulunmadığını, yörede yetişen mutad münavabe ürünlerinin esas alınması gerekirken fiyatı en yüksek ürünler seçilerek belirlenen bedelin yüksek olduğunu, üretim masraflarının düşük alındığını, kapitalizasyon faiz oranının hatalı olduğunu, sulu arazi olarak değer biçilmesi doğru olmadığı gibi sulama giderinin üretim masraflarına da eklenmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın ilk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,02.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.