Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin, iflas tasfiyesinde sıra cetveline itiraz eden davacının taşınmaz satış vaadi sözleşmesinden kaynaklanan 114.500 Euro alacağının kaydı talebini değerlendiren gerekçeli kararı.
Özet: Bir davacı, iflas halindeki şirketten 30.03.2018 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesiyle bir daire satın aldığını, karşılığında bir dükkan devrederek ve nakit ödemelerle toplam 114.500 Euro ödediğini, ancak 7 yılı aşkın süreye rağmen taşınmazın teslim edilmediğini belirterek, bu alacağının iflas tasfiyesi sıra cetveline kaydedilmesi talebiyle itiraz davası açmıştır; davalı ise noter tasdikli sözleşme ve geçerli ödeme belgelerinin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemektedir.
T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C.KAYSERİ1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ...KARAR NO
: ...BAŞKAN
:...ÜYE
: ...ÜYE
: ...KATİP
:...DAVACI
: ...VEKİLİ
: Av. ...DAVALI
: ...VEKİLİ
: Av....TASFİYE MEMURLARI
: 1- ...2...3- ...DAVA
: Sıra Cetveline İtiraz (İflas Tasfiyesinde Düzenlenen Sıra Cetveline Yönelik Kayıt Kabul Ve Terkin Talebi (İİK 235))DAVA TARİHİ
: ...KARAR TARİHİ
: ...GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
:...Mahkememizde görülmekte olan Sıra Cetveline İtiraz (İflas Tasfiyesinde Düzenlenen Sıra Cetveline Yönelik Kayıt Kabul Ve Terkin Talebi (İİK 235)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile tasfiye haline ...Yapı Malz. İnş. Taah. Turz. Eml. San. Ve Tic. A.Ş. arasında örneği ekte yer alan 30.03.2018 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesi akdedildiğini, işbu sözleşme gereğince ...İnş. ... adlı projeden (İstanbul İli, Kartal İlçesi,...numaralı 2+1 odalı daire) bir adet daireyi 222.500 Euro karşılığında satın alındığını, müvekkilinin, kendi adına kayıtlı olan ... Melikgazi/KAYSERİ adresinde bulunan dükkan niteliğindeki taşınmazı tasfiye halindeki şirkete devrettiğini, bu devir işlemi neticesinde müvekkilinin iflas halindeki şirkete 100.000,00-Euro ödemiş olduğunun kabul edildiğini, bu hususun taşınmaz satış vaadi sözleşmesinde açıkça yazıldığını, akabinde müvekkilinin nakit olarak da tasfiye halindeki şirkete toplamda 14.500 Euro ödeme yapıldığını, 10.000 Euroluk ödemeyi gösterir makbuzların dilekçe ekinde sunulduğunu, iflas eden şirketin ticari defter ve kayıtları incelendiğinde müvekkilinin iflas eden şirkete 114.500 Euro ödeme yaptığının görüleceğini, müvekkili tarafından tasfiye halinde şirkete karşı açılan alacak davası Kayseri 2. Tüketici Mahkemesi ...Esas sayılı dosya ile derdest olduğunu, sözleşmenin 9. Maddesinin 1. Fıkrasında taşınmazın 31.12.2018 tarihinde teslim edileceği yazmış olsa da aradan geçen 7 yılı aşkın zamandır, müvekkiline teslim edilmesi gerekli olan taşınmazın teslim edilmediğini belirterek fazlaya ilişkin dava ve talep hakkı saklı kalmak kaydıyla davanın kabulüne, müvekkilinin alacağı olan şimdilik 114.500 EURO'nun (Merkez Bankasının belirlediği döviz efektif satış bedeli karşılığı 5.381.500 TL) tamamının sıra cetveline kaydına, yargılama giderleri ve yasal vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.CEVAP
: Davacının iddialarının haksız ve yersiz olduğunu, müflis ve davacı arasında noter tastikli bir sözleşme bulunmadığını, davacı tarafın ödeme yaptığına dair herhangi bir belge sunmadığını, sunduğu belgelerin yalnızca islak imzalı sonradan tanzim edilebilecek sözleşmeler olduğunu, sözleşmeye istinaden bu denli bir alacağın kabulünün kendilerince mümkün olduğunu belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER
: Davacı tarafından Tapu kayıtları, Belediye kayıtları, 30.03.2018 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, Ödeme dekontu, banka kayıtları, Tasfiye halindeki şirketin ticari defter ve kayıtları, Kayseri 2. Tüketici Mahkemesi ...Esas sayıl dosyası, Kayseri Genel İcra Dairesi ... İflas sayılı dosyası, Tanık beyanları, Bilirkişi ve Keşif incelemesi ile Yemin ve isticvap beyanlarına delil olarak dayanılmıştır.Davacı tarafından delil olarak dayanılan bir kısım kayıt, belge ve karar örnekleri dava dosyasına sunulmuştur.Kayseri 2. Tüketici Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasının en son tarih itibariyle akıbeti araştırılarak tüm UYAP kayıtlarını mahkememize gönderilmesi istenmiş, dosyanın Uyap kayıtları dosyamıza eklenmiştir.Mahkememiz... Esas sayılı dava dosyasının tüm UYAP kayıtları işbu dosyaya eklenmiştir.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
:Dava; sıra cetveline kayıt ve kabul istemine yönelik sıra cetveline itiraz davası niteliğindedir.6545 sayılı Yasa'nın 45/3. maddesi uyarınca dava değeri ve davanın niteliği itibarı ile mahkememiz heyeti tarafından basit yargılama usulüne göre yargılama yapılarak dava sonuçlandırılmıştır.Davacı İflas nedeniyle tasfiye halinde ... ...A.Ş'den █████/2018 sözleşme kapsamında İstanbul İli Kartal İlçesi ...Numaralı daireyi 222.500 Euro karşılığında satın aldığını, taşınmazın teslim edilmediğini, şirkete 114.500 Euro ödeme yaptığını, aynı alacak için Kayseri 2. Tüketici ... Esas sayılı dosyasının derdest olduğu 114.500 Euro alacak için sıra cetveline başvurduğunu ve reddedildiğini belirterek alacağının sıra cetveline kaydını dilemişlerdir.Uyuşmazlık noktaları; davacının iflas nedeniyle tasfiye halinde ... ...A.Ş'den █████/2018 sözleşme kapsamında İstanbul İli Kartal İlçesi ...Numaralı daireyi satın alıp almadığı, sözleşme var ise taşınmazın teslim edilmediği, davacının şirkete 114.500 Euro ödeme yapıp yapmadığı, 114.500Euro alacak karşılığı 5.381.500,00 TL alacağın sıra cetveline kaydı gerekip gerekmediği hususlarında toplanmaktadır.Öncelikle, konuyla ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.2004 sayılı İİK'nun 235. maddesinin 1. fıkrası; "Sıra cetveline itiraz edenler, cetvelin ilanından itibaren onbeş gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecburdurlar. 223'üncü maddenin üçüncü fıkrası hükmü mahfuzdur. Bu davaya bakan mahkeme, davacının isteği halinde ikinci alacaklılar toplantısına katılıp katılmaması ve ne nisbette katılması gerektiği konusunda 302'nci maddenin altıncı fıkrasına kıyasen onbeş gün zarfında karar verir." şeklindedir.Sıra cetveline itiraz davalarında dava açma süresi, görev ve yetki 2004 sayılı İcra İflas Kanun'un 235. maddesinde düzenlenmiştir. İİK'nun 235. maddesinde; "Sıra cetveline itiraz edenler, cetvelin ilanından itibaren onbeş gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecburdurlar. 223 üncü maddenin üçüncü fıkrası hükmü mahfuzdur. Bu davaya bakan mahkeme, davacının isteği halinde ikinci alacaklılar toplantısına katılıp katılmaması ve ne nisbette katılması gerektiği konusunda 302 nci maddenin altıncı fıkrasına kıyasen onbeş gün zarfında karar verir.İtiraz eden, talebinin haksız olarak ret veya tenzil edildiğini iddia ederse dava masaya karşı açılır. Muteriz başkasının kabul edilen alacağına veya ona verilen sıraya itiraz ediyorsa davasını o alacaklı aleyhine açar.Bir alacağın terkini hakkında açılan dava kazanılırsa, bu alacağa tahsis edilen hisse dava masrafları da dahil olduğu halde sıraya bakılmaksızın alacağı nisbetinde itiraz edene verilir ve artanı da diğer alacaklılara sıra cetveline göre dağıtılır. Dava basit yargılama usulü ile görülür.Ancak, itiraz alacağın esas veya miktarına taallük etmeyip yalnız sıraya dair ise şikayet yoluyla icra mahkemesine arz olunur." hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme göre dava açma süresinin ilandan itibaren başlıyacağı belirtildikten sonra, ayrıca 2004 sayılı İcra İflas Kanun'un 223/3. maddesi hükmünün saklı olduğu belirtilmiştir. Saklı tutulan hükme göre, iflas masasına müracaat eden alacaklılar tebligatı kabule elverişli adres gösterir, yazı ve tebligat masrafları için avans yatırmışlarsa sıra cetveline itiraz davası açma süresi bu alacaklılar hakkında sıra cetvelinin kendilerine tebliğinden itibaren başlar. Davanın onbeş gün içinde açılması gerekmektedir. Bu süre hak düşürücü süre olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınır.Hak düşürücü süre, dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmesi gerekmektedir. Nitekim Yargıtay 23. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın ███████ Esas ve ███████ Karar sayılı emsal nitelikteki kararı bu yöndedir.Dava şartları, 6100 sayılı HMK'nun 115/1. maddesi gereğince hakim tarafından yargılamanın her aşamasında re’sen araştırılacağı gibi, taraflarca da her zaman dava şartı eksikliği ileri sürülebilir. Mahkeme, hem davanın açıldığı günde, hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp, inceler ve bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir. Dava şartları dava açılmasından, hükmün verilmesine kadar var olmalıdır. (HGK'nun █████/1997 tarih ve ███████-516 Esas, ████████ Karar sayılı kararı).Mahkememizin...Esas ve... Karar sayılı kesinlemiş ilamı ile Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün .../Merkez Sicil numarasında kayıtlı davacı ...Yapı Malzemeleri İnşaat Taahhüt Turizm Emlak Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin iflasına ve iflasının █████/2024 günü saat 11:39 itibarı ile açılmasına karar verildiği görülmüştür.İflas idaresi tarafından düzenlenen sıra cetvelinin █████/2025 tarihinde ilan edildiği görülmüştür. Davacı tarafa ise █████/2025 tarihinde tebliğ edildiği iş bu davanın ise █████/2025 tarihinde açıldığı ve süresinde açıldığı görülmüştür. Davacının sıra cetveline İstanbul İli Kartal İlçesi ... Numaralı daireyi 222.500 Euro karşılığında satın aldığını, taşınmazın teslim edilmediğini, şirkete 114.500 Euro ödeme yaptığını belirterek başvurusunun reddedildiği görülmüştür.Davacı taraf aynı alacak için daha öncesinde Kayseri 2. Tüketici Mahkemesi'nin ...esas dosyasında açtığını belirtmiştir. Anılan dosyanın incelenmesinde, mahkememizin iş davası ile aynı olan talebinin davalı firma iflas etmeden Kayseri 2. Tüketici Mahkemesi'nin ████████ esas dosyası kapsamında İstanbul İli Kartal İlçesi ...Numaralı daire için ödenen 114.500 Euro bedelin tahsili için dava açtığı görülmüştür. Davanın derdest olduğu ve davalının iflası sebebi ile sıra cetveline kayıt kabul davasına dönüştüğü görülmüştür. Somut olayda davacı tarafından aynı alacak için Kayseri 2. Tüketici Mahkemesi'nin ...esas dosyası kapsamında kayıt kabul davasına dönüşen bir dava ve mahkememizde açılan iş bu dava bulunduğu görülmüştür.- Hukuki yarara ilişkin meselenin değerlendirilmesi;Sıra cetveline itiraz davalarının alacak davasından farklı olduğu tartışmasızdır.Sıra cetveline itiraz davalarını diğer alacak (veya itirazın iptali) davalarından ayıran husus, bu davaların iflas sıra cetvelinin düzenlenmesinden sonra açılmasıdır. Davanın İcra ve İflas Kanunu'nda tanımlandığı sistematik konum da (m. 235) bu saptamayı doğrulamaktadır. Burada kayıt sözcüğü "kaydetmek" bağlamında bir fiili değil, (tapu kaydı, trafik kaydı gibi) sıra cetvelinin her bir satırını ifade etmekte ve alacaklı bu dava ile tahsilden ziyade belirli bir tutardaki alacağının o iflas tasfiyesinde bir kayıt numarası altında pay almasını sağlamak maksadıyla bu davayı açmaktadır (Hunkeler/Sprecher: Kurzkommentar, 2. Bası, Basel 2014, m. 250, n.1).Sıra cetveline itiraz davalarının basit yargılama usulüne tâbi olduğu kabul edilmektedir (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku, C.IV, 3.b., İstanbul 1997, s. 3242; Üstündağ, S.: İflas Hukuku - İflas, Konkordato, İptal Davaları, 8.b., İstanbul 2009, s. 180). Basit yargılama usulüne tâbi davalarda dilekçelerin verilmesi (HMK m. 316), ikinci dilekçe verme yasağı (HMK m. 317/2), delillerin gösterilmesi (HMK m. 318) ve iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağı (HMK m.319) yazılı yargılama usulüne göre çok daha basitleştirilmiştir. Esasen bu basitlik yargılamanın yazılı usule göre daha teminatsız olduğunu gösterir.Sıra cetveline itiraz davaları masa hasım gösterilerek açılır ve kesin hüküm etkisi sadece o iflas tasfiyesi içindir. Bu nedenledir ki dava sıra cetvelinin ilanından itibaren on beş günlük hakdüşürücü süreye bağlanmıştır (İİK m. 235/I). Bu süreyi kaçıran alacaklı alacak hakkını kaybetmemektedir, o sadece bu tasfiye sonunda yapılacak paylaşıma katılamayacaktır. Yoksa müflise karşı alacağı zamanaşımı süresi sonuna kadar istenebilecek durumdadır (Üstündağ, s. 179). Alacaklı iflasın kaldırılması veya kapanmasından sonra alacağını borçludan isteyebilir.İflasın derdest davalara etkisi İcra ve İflas Kanunu'nun 194'üncü maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasına göre; "Acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak alacaklıların ikinci toplanmasından on gün sonra devam olunabilir."Bu ilkeler ve yasal düzenlemelerin bir arada değerlendirilmesinden ortaya çıkan sonuç şudur:Derdest bir alacak (veya itirazın iptali) davası bulunan alacaklı davalının iflası üzerine (alacağını masaya yazdırmak zorunda olmaksızın) davasına devam edebilir ve dilerse alacağının masaya kaydı için de başvurabilir. Davacının masaya başvurması başlı başına davayı konusuz bırakmaz; bu ancak alacağın nizasız olarak masaya kaydıyla mümkündür.Davacı davasına devam etmek istiyorsa mahkeme yargılamayı ikinci alacaklılar toplanmasından on gün sonrasına kadar ertelemelidir. Nitekim İcra ve İflas Kanunu'nun 224. maddesinde birinci alacaklılar toplanmasının görevleri arasında "muallak davalar" hakkında acele karar verilmesi de sayılmıştır. Esasen derdest davaların ikinci alacaklılar toplanmasından on gün sonrasına kadar duracağına dair yasal düzenleme ile (İİK.m.194/I) masa tarafından neticelendirilmesine lüzum görülmeyen iddiaların ve bu arada müflisin davacısı olduğu derdest davaların takibinin, ikinci alacaklılar toplanmasında hakkı isteyen alacaklıya devrolunmasına dair düzenleme (İİK m. 245) birlikte değerlendirildiğinde, anılan davaların olduğu gibi devam edeceğinin yani kayıt kabule dönüşmeyeceği hususunun yasa koyucu tarafından da benimsendiği anlaşılmaktadır. Bu düzenlemenin maksadı şudur: İkinci alacaklılar toplanması derdest davanın haklı olduğunu ve daha fazla gidere sebebiyet verilmemesi için bunun cetvele kabulüne karar verebilir. Beklemenin amacı da bu iradenin ne şekilde oluştuğunun görülmesidir.Bu çerçevede varılan sonuç iflas tarihinde derdest bulunan ve konusu masayı ilgilendiren bir mal ya da hak olan davaların aynen (=tür değiştirmeksizin) devam edeceğidir.Bu noktada derdest davanın sıra cetveline itiraz davasına dönüşeceği ve dönüşmeyeceği olasılıkları çerçevesinde yapılacak yargılama ve davanın sonunda verilecek hükmün niteliği ile bunun masaya ne şekilde kaydedileceği üzerinde de durulmalıdır.Konusu para alacağı olan derdest davaların sıra cetveline itiraz davasına dönüşeceği kabul edildiğinde ortaya çıkan ilk sorun mahkemenin görevi noktasında olacaktır. Sıra cetveline itiraz davalarında görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi iken dava diğer mahkemelerde görülürken davalının iflası halinde söz gelimi sulh hukuk ya da tüketici mahkemesi görevsizlik kararı veremeyecektir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinde dava şartları düzenlenmiş olup bu maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde "Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması" dava şartları arasında sayılmıştır. Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemede bir davanın açılabilmesi için, davacının bu davayı açmakta ve mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması gerektiğine işaret eder. Davacının davayı açtığı tarih itibariyle dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalıdır. Yine bu yararın "hukuki ve meşru", "doğrudan ve kişisel", "doğmuş ve güncel" olması da gerekir (Emel Hanağası, Davada Menfaat, Ankara 2009, s.135). Öte yandan dava açılmasında olduğu gibi, mahkemeye yapılan her talep için, talepte bulunanın hukuki yararının varlığı şarttır. Aksi hâlde mahkeme, böyle bir talebi inceleyip yerine getiremez (Baki, Kuru : Medenî Usul Hukuku El Kitabı, Cilt 1, Ankara 2020, s. 390). Gelinen bu noktada belirtilmelidir ki; kanun yolu davanın taraflarına tanınan bir hukuki yol olarak bununla yanlış olan kararların (daha doğrusu yanlış olduğu iddia edilen kararların) tekrar incelenmesi ve değiştirilmesine imkân sağlamaktadır.Ortada derdest bir alacak davası varken borçlu iflas ettiğinde alacaklı masaya başvurmuş ve iflas idaresi alacağı reddetmişse bu noktada alacaklı yeni bir sıra cetveline itiraz davası açmak durumunda değildir. Zira iflas idaresi yeni bir hasım olmayıp, iflas masasının yasal temsilcisi olması sıfatıyla davacının karşısında konumlanmıştır. Geniş haklar bahşeden bir alacak davası varken, aynı hukuki sebebe ve aynı konuya dayalı açılacak ve aslında daha az hak bahşeden kayıt kabul davası açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi █████████ E., ████████ K. ve █████████ E., ████████ K. Sayılı ilamı)HÜKÜM
: Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davanın hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğundan dolayı HMK'nun 114/1-h ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine,2- Alınması gereken harç peşin alındığından harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacıların yaptığı yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,5-Davacı ve davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,6-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince davacı tarafça yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde davacı tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,7-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Başkan ...E-imzalıdırÜye ...E-imzalıdırÜye ...E-imzalıdırKatip ...E-imzalıdır