Antalya Mahkemesinde görülen kooperatif üyeliğinden kaynaklı kira, arsa satış geliri, elektrik bedeli alacakları ve faiz uyuşmazlığı davası.
Özet: Kooperatif üyeliği devri kaynaklı bir alacak davasında, davacı, kooperatifin kendi hissesine düşen işyerinin kira gelirleri, satılan arsa payı, elektrik dağıtım şirketinden alınan para ve fazla ödediği aidat faizlerini talep ederken; davalı kooperatif, davacının üyeliğinin geç tescil edildiğini, geçmiş dönemdeki işlemlerle ilgili hak iddia edemeyeceğini ve adres bilgisinin hatalı olduğunu savunmuş; toplanan deliller ve mali müşavir bilirkişi raporu sonucunda davacının aidat borcunun olmadığı ve kooperatiften belirli bir alacağı bulunduğu tespit edilmiştir.
T.C.
ANTALYA2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Alacak (Kooperatif üyeliğinden kaynaklı)DAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Kooperatif üyeliğinden kaynaklı) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin oğlu ...'ten Antalya ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı kooperatif hisse devir sözleşmesi ile ...'ndeki üyelik hak ve hissesinin tamamının bütün aktif ve pasifleri ile birlikte devraldığını, gerek hayattayken oğlu tarafından gerekse müvekkili tarafından defalarca kooperatif yönetimine yazılı ve sözlü başvuruda bulunulmasına rağmen kooperatif yönetiminin müvekkilinin üyelik kayıt ve tescilini yapmadığını, müvekkilinin Antalya ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini gönderdiğini ve nihayet kooperatif yönetimi tarafından üyelik tescilinin yapıldığını, müvekkilinin oğlundan satın almış olduğu kooperatif hissesine isabet eden iş yerinin yıllarca davalı koopearitf tarafından ...'ye kiraya verildiğini, buna rağmen müvekkiline herhangi bir kira bedeli ödenmediğini, kooperatife ait arsaların davalı kooperatif tarafından satıldığını ve diğer üyelere payları oranında arsa bedellerinin dağıtıldığını, ancak müvekkiline herhangi bir bedelin ödenmediğini, davalı kooperatifin elektrik dağıtım şirketinden almış olduğu diğer paraların üyelere payları oranında dağıtılmış olmasına rağmen müvekkiline ödenmediğini, müvekkilinin tüm aidat borçlarının kooperatife ödediğini, ödediği aidata uygulanan gecikme faizinin yıllık faizden çok yüksek olduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek müvekkiline ait işyerinin kiraya verilmesi nedeniyle elde edilen kira bedellerinin, satılan arsadan müvekkilinin payına düşen arsa satış bedelinin, elektrik dağıtım şirketinden alınan bedelin ve bu alacaklara işleyen temerrüt faizinin şimdilik ...-TL'sinin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine talep ve dava etmiştir.Davacı vekili ... tarihli dilekçesi ile talep sonuçlarını ve miktarını ayrı ayrı açıklamıştır.Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekili ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatifin adresinin dava dilekçesinde belirtilen kooperatifin yasal adresi olmadığını, davayı tesadüfen öğrendiklerini, davacı tarafla gerçekleştirilen arabuluculuk toplantısında belirtilen adresin müvekkilinin doğru adresi olmasına rağmen davacı tarafça dava dilekçesinde eski adresin gösterildiğini, davacının Antalya ... Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ... tarihinde vefat ettiğini, oğlu ...'in hissesini ... tarihinde Antalya ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile aldığını bildirdiğini ve hissenin kendi üzerine tescilini istediğini, Kooperatif yönetiminin vefat eden ... in eşi, yasal mirascısı ve diğer mirascılarının velayetçisi ... ile irtibata geçerek, ... tarihinde yazılı muvafakatını da alarak, ... tarihli .../... karar numarası ile yönetim kurulu kararı ile hissenin ...'e devrini yaptığını, ... tarihinde de dükkanın tapu tahsisini yaparak dükkanı teslim ettiğini, ayrıca ... in hisse devri işlemini ... ... tarihinde yapıldığından geçmiş tarihlerlerde olan işlemlerle ilgili tasarruf hakkının bulunmadığını, davacı tarafça devir alınan hissenin diğer ortakların düzenli ödedikleri aidatlarla bu noktaya geldiğini, uzun yıllar ödenmeyen aidatıların, enflasyon maliyeti olmadan sadece kanun öngördüğü yıllık %18 faiz ile ödendiğini, söz konusu hissenin inşaat maliyetinin neredeyse 10 kat arttığını, ilgili dükkanın inşaat maliyetlerinin davacı tarafça ödenmiş olan bedelin kat ve kat üzerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE
:Davacı vekili tarafından kooperatif hisse devir sözleşmesi, ihtarname, tebliğ mazbatası, kira sözleşmesi, ödeme dekontları delil olarak sunulmuş, mahkememizce vergi dairesinden ve davalı kooperatiften bilgi ve belgeler getirtilmiş, Antalya ... ATM'nin .../... Esas sayılı dosyası getirtilmiş, gelen yazı cevapları dosya arasına alınmış, bilirkişi incelemesi yapılarak tüm deliller toplanmıştır.Dava, kooperatif üye aidat borcuna işlemiş fazla faiz alacağının, üyelik hakkına isabet eden işyeri için yoksun kalınan kira bedelinin, satılan arsadan üyelik hakkına isabet eden satış bedelinin ve tedaştan alınan paradan üyelik hakkına isabet eden tutarın tahsili için açılmış alacak davasıdır.Tüm deliller toplandıktan sonra mali müşavir bilirkişiye tevdi edilerek kooperatif merkezinde inceleme yapılarak davacının davalıdan talep edebileceği alacak kalemlerinin hesaplanması istenmiş, bilirkişinin ... tarihli raporunda özetle; davalı kooperatifin ticari defterleri ve dava dosyası kapsamına göre, dava tarihi olan ... tarihi itibariyle muaccel hale gelmiş davacı tarafın aidat borcunun olmadığı, aksine davacının ...-TL. tutarında davalı kooperatife fazla ödeme yaptığı, davacının üyeliği karşılığında davalı kooperatife aidat borcu olması nedeniyle, davalı kooperatifin arsa satışı ve elektrik firmasından alınan paralara istinaden davacıya ödeme yapılmadığı, davacının üyeliği karşılığında tahsis edilen ... m2 büyük dükkan için davalı kooperatifin kira geliri elde ettiği ile ilgili bir kaydın olmadığı hususlarının belirtildiği görülmüştür. Davacı vekili rapora itiraz etmiştir.Davacı tanığı ... mahkememizin ... tarihli duruşmasında alınan beyanında; 2020 yılının ... ayında kooperatiften dava konusu taşınmazı kiraladım, bana davalık olduğunu söylemişlerdi, 2 yıllığına kiralamıştım, şuan hala orayı depo olarak kullanmaktayım, kooperatif yetkilisi ...'tan kiraladım, ödemeleri banka yoluyla yaptım, sonra ... geldi, mahkemeyi kazandıklarını söyledi, sonra ... ile kira sözleşmesi yaptım, ödemeleri halen ...'e banka yoluyla yapmaktayım, kira sözleşmesi yanımda değil, kiracı olarak benim adım sözleşmede geçmektedir, atıl malzemelerimi koymak için kullandım, vergi dairesinde bu konuda bir beyannamem bulunmamaktadır, ticari defterlerimde 2020 yılında yaptığım kira sözleşmesine dair kayıt yoktur, 2022 yılında ... Bey geçtikten sonra kayıtları muhasebecime verdim, dava dilekçesi ekinde işyeri kira sözleşmesi başlıklı fotokopi belge altındaki kiracı ... Adı altındaki imza bana aittir, yine dekontta ... olarak ismi geçen kişi eşim olur, müsait olmadığım durumlarda eşim ödemeyi yapardı, beyanım bundan ibarettir, " demiştir.Mahkememizin ... tarihli celse ara kararı gereğince dosyanın önceki bilirkişiye tevdi ile kooperatif kayıtlarında üyelere dairelerin ne zaman teslim edildiği, genel kurul kararlarına göre kuranın teslimin ne zaman gerçekleştirildiği, diğer üyelere teslim tarihinin ne zaman olduğu, davacıya teslim tarihinin diğer üyelerden farklı ise sebebinin kayıtlar incelenmek suretiyle rapor düzenlenmesi istenmiş, mali müşavir bilirkişi ... tarihli raporunda özetle; kura çekimine göre, davacının üyeliği karşılığında ... ada ... parselde kayıtlı ... m2 dükkanın tahsis edildiği, kura çekiminden sonra üyeler adına tahakkuk eden şerefiye ödemelerinin üyelere bildirildiği, bu ödemelerden sonra borcu olmayan üyelerin tapularının ... tarihinden itibaren verilmeye başlandığı, davacının üyeliği karşılığında olan taşınmazın ise davacının üyelik borcunun ödenmesinden sonra ... tarihinde verildiğinin tespit edildiği, kök raporda belirtildiği üzere davacı adına olan üyelik borcunun davalı kooperatif ticari defterlerine göre ... tarihinde ödendiği ve bu ödemeden sonra davacının üyeliği karşılığı olan taşınmazın tapusunun ... tarihinde verildiği, davacının üyeliği karşılığında olan taşınmazın tapusunun diğerüyelerden geç verilmesinin sebebinin, davacının üyelik borçlarının geç ödenmesinden kaynaklandığı belirtilmiştir.Davacı tarafın işlemiş faiz yönünden talebinin değerlendirilmesinde;Her ne kadar önceki uygulamalarda kooperatif aidat alacaklarına uygulanacak faiz oranının TBK'nın 88 ve 120.maddeleri uyarınca belirlenmesi gerektiği kabul ediliyor ise de, █████/2022 tarih ve 31796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 2020/2 E. 2021/3 K. sayılı █████/2021 tarihli kararında kooperatiflerin tacir oldukları kabul edildiğinden, genel kurul toplantısında alınan karar uyarınca faize hükmedilmesi gerektiği yönünde görüş değişikliğine gidilmiş, yine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin █████/2024 tarihli █████████ E. █████████ K. sayılı kararında da aynı hususlara işaret edilmiştir. Bu durumda genel kurul kararlarında belirlenen oranlar üzerinden faiz hesabı yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda, davalı kooperatifin genel kurul kararları ile aidat alacaklarına uygulanacak faiz oranları hakkında karar aldığı kararlaştırılan faiz oranlarının daha sonraki yıllarda değiştirilmediği ya da iptal edilmediği sürece tüm üyeleri bağladığı gözetilerek, davacının işlemiş faizin fahiş olduğu iddiası yerinde görülmemiştir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 05.12.2023 tarihli █████████ Esas █████████Karar, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. H.D █████/2025 tarih █████████ Esas █████████ karar sayılı içtihadı vardır.)1163 sayılı Kanun'un 23. maddesinde; "Ortaklar bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşittirler." ifadesine yer verilmiştir. Kooperatifler hukukunda mutlak değil, nispi eşitlik ilkesi geçerlidir. Eşitlik ilkesi gereği tüm ortaklara konut tesliminin aynı tarihte ve emsal üyelerin ödemeleri nazara alınarak aynı nitelikte yapılması gerekir. Bu durumda, aynı statüdeki diğer üyelere teslim edilen bağımsız bölümlerin ne şekilde teslim edildiğinin, eşitlik ilkesinin ihlâl edilip edilmediğinin saptanması gerekmektedir. Teslim tarihi yönünden ise kooperatif kayıtları inceletilerek, bağımsız bölümlerin teslim tarihine ilişkin genel kurullarda bir tarih kararlaştırılıp kararlaştırılmadığı, bir tarih belirlenmemiş ise bağımsız bölümlerin diğer üyelere hangi tarihte teslim edildiğinin saptanması icap etmektedir. Konutların tamamlanmamış olması halinde, davacının da beklemesi ve bu duruma katlanması gerekir. Diğer üyelerin konutları tamamlanıp teslim edilmiş ise, davacının da dairesinin bitirilip teslimini istemek hakkıdır. Kooperatifin diğer üyelerinden davacı ile aynı konumda olup, kooperatife borcu olduğu halde dairesini teslim alıp yararlanmaya ve kira geliri elde etmeye ya da kendisi oturarak kira giderinden kurtulmaya başlayan üyelerin varlığının tespiti halinde, eşitlik ilkesi uyarınca davacının da aynı süre zarfında kira kaybı bedelini talep hakkı doğacağının kabulü gerekir. Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin, 21.11.2013 tarih ve 5564 E., 7302 K., 20.10.2015 tarih ve ██████████ E., █████████ K. sayılı ilamları bu yöndedir.Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, açıklayıcı, gerekçeli ve denetime elverişli bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamından, konutların ortaklara ... tarihinden itibaren verilmeye başlandığı, davacının üyeliği karşılığında olan taşınmazın ise davacının üyelik borcunun bulunmasından dolayı borcun ödenmesinden sonra ... tarihinde verildiği, davacı ile aynı durumda olan başka üyelere konut teslim edilmediği, eşitlik ilkesinin ihlâl edilmemiş olduğu , dolayısıyla davacının üyelik devir tarihinden konut tahsis tarihine kadarki kira gelirini talep hakkı doğmadığından talebin yerinde olmadığı, davalı kooperatifin elektrik idaresinden aldığı para ve arsa satışından elde ettiği bedelin aidat borcu bulunmayan üyelere ödenmesine dair genel kurul kararı bulunduğu, karar gereğince borcu olmayan ortaklara ödeme yapıldığı, ... tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere davacının aidat borcu bulunması nedeniyle elektrik idaresinden alınan paranın üyelik hakkına isabet eden tutarını ve satılan arsadan üyelik hakkına isabet eden satış bedelini de talep edemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM
: Neden ve kanıtları yukarıda açıklandığı üzere,1-Davanın reddine,2-Alınması gerekli ...-TL harçtan, peşin alınan ...-TL harcın mahsubu ile bakiye ...-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydedilmesine,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına, arta kalanın karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,4-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen ...-TL yargılama giderinin 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/a-13 maddesi gereğince davacıdan alınarak hazineye irat KAYDEDİLMESİNE,5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ...-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesi'nde ilgili Hukuk Dairesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.█████/2025Katip ...(e-imzalıdır)Hakim ...(e-imzalıdır)