lokomotif test atölyesinde yüksek gürültü maruziyeti nedeniyle yedi buçuk saatlik yasal çalışma süresi aşıldığı gerekçesiyle açılan fazla çalışma ücret alacağı davası.

Lokomotif test atölyesinde yüksek gürültü maruziyeti nedeniyle yedi buçuk saatlik yasal çalışma süresi aşıldığı gerekçesiyle açılan fazla çalışma ücret alacağı davası.

Özet: Davacı işçinin yüksek gürültülü ortamda çalışması nedeniyle yasal çalışma süresinin aşılmasına bağlı fazla mesai alacağı talebiyle açtığı davada, işyerindeki gürültü seviyesinin 85 dB(A)yı aştığına dair geçerli bir raporun sadece 03.02.2022 tarihinden sonraki döneme ait olduğu, önceki döneme ilişkin iddiaların ispat edilemediği ve koruyucu kulaklığın etkisinin maruziyet etkin değerinde dikkate alınamayacağı gerekçeleriyle, fazla mesai alacağının yalnızca bu tarihten sonraki dönem için kısmen kabulüne karar verilmiştir.

9. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Eskişehir 2. İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., █████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde lokomotif test atölyesinde elektrikçi işçi olarak 1986 yılının Ocak ayında çalışmaya başladığını, davacının çalıştığı atölyede gürültü düzeyi yüksek olduğundan yapılan şikayetler ve başvurular üzerine işveren tarafından 2016 yılından itibaren farklı zamanlarda 4 ayrı ölçüm yapıldığını, ölçümlere karşı yapılan itiraz ve şikayetler sonucu Aile, Çalışma ve Sosyal Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma Enstitüsü Başkanlığı tarafından belirtilen raporlar ve firma hakkında müfettiş incelemesi yapıldığını, bu incelemeler sonucunda 23.06.2016 tarihli ölçümün teknik standartlara aykırı olduğundan geçersiz kılındığını, aynı firma tarafından yapılan 08.09.20 17... .11.2017 tarihli ölçüm verilerine ulaşılamadığını, davalı Şirket tarafından 08.09.20 17... .11.2017 tarihli ölçümlere ilişkin ham verilerin gizlendiğini ve verilerin sunulmaması ile ilgili yaptırımlara razı olunduğunu, bunun üzerine işyerinde 03.02.2022 tarihinde yeniden ölçüm yapıldığını ve ölçümde maruziyet etkin-... değerinin 88-94 desibel olarak ölçüldüğünü, işyerindeki çalışmanın atölyenin kuruluşundan itibaren aynı şartlarla devam ettiğini, müvekkilinin ve atölyede çalışanların 7,5 saat çalıştırılmasının yasal zorunluluk olmasına karşın günde 1 saat yemek molası dışında fiîli çalışma sürelerinin 9 saat olduğunu, günlük 7,5 saati aşan çalışma sürelerinin fazla çalışma olduğunu belirterek fazla çalışma ücret alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 01.07.1986 tarihinde müvekkili Şirkette çalışmaya başladığını, davacı işçiye çalışmaya başladığı tarihten itibaren düzenli olarak kişisel koruyucu donanım ile iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitimler verildiğini, davacı işçinin düzenli aralıklarla periyodik muayenesinin yaptırıldığını, davacının çalıştığı lokomotif test atölyesinde 23.06.2016, 08.09.2017, 17.11.20 17... .02.2022 tarihlerinde gürültü ölçüm raporlarının ilgili firmalarda hazırlattırıldığını, 03.02.2022 tarihli raporda kulaklık koruyucusunun etkisinin ölçüm sonuçlarına yansıtılmadığından bahsedildiğini, kulaklık koruyucunun etkisi ile davacı işçinin çalıştığı yerde maruz kaldığı gürültü düzeyinin mevzuatta belirtilen azami düzeyden çok daha az olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mahallinde yapılan keşif sonrası aldırılan bilirkişi heyeti raporunda; 7,5 saat çalışmaya karşılık gelen maksimum gürültü düzeyi olan 80 dB(A)'nın aşıldığı, test yapılan gürültü kaynağı lokomotifin motoru yanında çalışma yapıldığı, çalışmanın 16.07.2013 tarihli ve 28709 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat Veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik'in (28709 sayılı Yönetmelik) 4/p maddesi hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığı, 23.06.2016 tarihli gürültü düzeyine ilişkin raporun Bakanlık müfettişlerince geçersiz kabul edildiği, 08.09.20 17... .11.2017 tarihli raporlara göre yapılan ölçümlerde gürültü maruziyet seviyesinin düşük olduğu, en son 03.02.2022 tarihli raporda ise 2 işçi üzerinden yapılan ölçüm sonucuna göre, gürültü düzeyinin 88... desibel olarak ölçüldüğünün belirtildiği, buna göre 03.02.2022 tarihinden önce yapılan işin gürültü düzeyinin 85 dB(A) aştığına dair hiçbir geçerli rapor olmadığı görüldüğünden 03.02.2022 sonrası dönem için yapılan hesaplama doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 03.02.2022 tarihli ölçüm raporu değerlendirildiğinde, davalıya ait iş yerinde maruziyet etkinlik düzeyinin 85 dB(A)'yı aştığı, yönetmelik hükmü değerlendirildiğinde gürültü maruziyet etkinlik değerinde koruyucu kulaklığın etkisinin dikkate alınamayacağı, yalnızca maruziyet sınır değerinde dikkate alınacağının açık olduğu, 03.02.2022 tarihi öncesi işyerinde gürültü düzeyinin 85 dB(A)'yı aştığı davacı tarafça ispatlanamadığından bu tarihten öncesi dönem için davacının fazla çalışma yaptığını kanıtlayamadığı sonucuna varıldığı, Mahkemece sadece 03.02.2022 sonrası için fazla çalışma ücreti alacağına hükmedilmesinin dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. 03.02.2022 tarihli tarihli raporda test yapılan işçilerin kulaklık kullandığının tespit edilmesine rağmen kulaklık etkisinin ölçüm sonuçlarına yansıtılmadığını, kulaklıkla birlikte davacı işçinin çalıştığı yerde maruz kaldığı gürültü düzeyinin mevzuatta belirlenen azami düzeyden çok daha az olduğunu,

2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri tarafından hazırlanan 14.02.2022 tarihli raporda davacının çalıştığı işin 7,5 saat çalışılması gereken işlerden olduğuna dair bir tespitte bulunulmadığını,

3. Müvekkilinin 28721 sayılı Çalışanların Gürültü İle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik'in ilgili maddeleri uyarınca gerekli tüm önlemleri alarak kulak koruyucuları dâhil kişisel koruyucu donanımları eksiksiz bir şekilde çalışan işçilere teslim ettiğini ve kullanmalarını sağladığını,

4. Davacının çalışma alacağı olduğunun kabulü anlamına gelmemek ile birlikte fazla çalışma alacağının hesabında toplu iş sözleşmesinde düzenlenen ara dinlenme sürelerinin düşülmediğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının çalışmış olduğu lokomotif test atölyesinde gürültü maruziyet değerine göre 28709 sayılı Yönetmelik kapsamında olup olmadığı ve bunun sonucunda fazla çalışma yapıp yapmadığının belirlenmesine ilişkindir.

Somut olayda, davacı vekili müvekkilinin lokomotif test atölyesinde elektrikçi işçi olarak çalıştığını, iş yerinde gürültü düzeyinin yüksek olduğunu, 28709 sayılı Yönetmelik gereğince 7,5 saatten fazla çalışmasının mümkün olmadığını iddia ederek fazla çalışma ücret alacağı talebinde bulunmuştur.

28709 sayılı Yönetmelik'in "Günde azami yedi buçuk saat çalışılabilecek işler" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Bir çalışanın günde ancak yedi buçuk saat çalıştırılabileceği işler aşağıda belirtilmiştir.

...

p) Gürültülü işler

1) Gürültü düzeyi en yüksek maruziyet etkin değerini (8h=85 dB(A)) aşan işler.

..."

Davacının lokomotif test atölyesinde elektrikçi işçi olarak çalıştığı sabittir. İlk Derece Mahkemesince 02.12.2022 tarihinde yapılan keşif sonrasında bilirkişi heyetince 19.12.2022 tarihli rapor düzenlenmiştir. Söz konusu raporda; yapılan gürültü ölçümlerinde 7,5 saat çalışmaya karşılık gelen maksimum gürültü düzeyi olan 80 dB(A)'nın aşıldığı, günlük çalışmanın 7,5 saati aştığı, test yapılan lokomotifin asıl gürültü kaynağını oluşturan motorun yanında çalışmanın yapıldığı ve işçilerin koruyucu kulaklık kullandığının tespit edildiği belirtilmiştir. Ancak, gürültü düzeyi konusunda ilgili Yönetmelik hükmü değerlendirilmeden sadece gürültü düzeyi olan 80 dB(A)'nın aşıldığının belirtilmesi eksik inceleme niteliğindedir. Ayrıca Yönetmelik'te 7,5 saat çalışma yapılabilmesi için gürültü düzeyinin, en yüksek maruziyet etkin değerinin 8h=85 dB(A)'nın aşılması gerektiği belirtilmesine rağmen bilirkişi heyeti tarafından gürültü düzeyinin açık ve net şekilde belirlenmediği anlaşılmaktadır. Bu hâliyle bilirkişi raporunun uyuşmazlık yönünden somut verilere dayalı objektif tespitler içerdiğinden denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğundan söz edilemez.

Şu hâlde işyerinde...Müdürlüğü bünyesinden, içerisinde odyometri konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyeti oluşturularak yeniden keşif yapılmalı, elde edilecek somut verilere göre davacının yaptığı işin 28709 sayılı Yönetmelik kapsamında olup olmadığı, davalının hükme esas alınan bilirkişi raporuna yönelik itirazları da karşılanacak şekilde tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Belirtilen hususlar gözetilmeden eksik inceleme ve araştırmaya dayalı değerlendirme ile yazılı şekilde sonuca varılması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre de davacı tanık beyanları dikkate alındığında günlük ara dinlenmesinin 1,5 saat yerine 1 saat kabul edilerek hesaplama yapılmış olması da dosya kapsamına uygun değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.