Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçinin işverenin malına kusurlu olarak verdiği zararda haklı fesih için otuz günlük brüt ücret ve kusur oranının hesaplanmasına ilişkin emsal karar.
Özet: Yargıtay, güvenlik görevlisinin hasta aracını park ederken karıştığı kaza sonucu iş akdinin feshi davasında, yerel mahkemenin işçinin %40 kusurlu bulunarak feshin haklı olduğuna karar vermesi üzerine, 4857 sayılı İş Kanununun 25/II-(ı) maddesi uyarınca işçinin kusurlu olduğu hallerde, zararın miktarının işçinin kusur oranı nispetinde azaltıldıktan sonra, bu azaltılmış tutarın işçinin brüt otuz günlük (günlük yevmiyenin otuz katı) dar anlamdaki ücretini aşıp aşmadığına bakılması gerektiğini, ikramiye ve prim gibi ek ödemelerin bu hesaplamaya dahil edilmeyeceğini, ancak garanti ücret üzerine eklenen işe dayalı primlerin dar anlamda ücret sayılacağını belirterek, feshin haklı nedeni değerlendirmesinde bu hususların göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamıştır.
MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
DAVA
:Davacı, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, izin ücreti, dini milli bayram ücreti, ücret alacağı ile hafta tatili ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:Y A R G I T A Y K A R A R IA) Davacı İsteminin Özeti
:Davacı, davalı şirketin ...Hastanesinde █████/2003 – █████/2006 tarihleri arasında güvenlik görevlisi olarak çalıştığını, ancak görevi dışında hasta yakınlarının arabalarını yol kenarında park etme görevinin de kendisine verildiğini, olay günü bir hasta yakınının arabasını park ederken trafik kazası meydana geldiğini ve kaza sebep gösterilerek iş aktine haksız şekilde son verildiğini belirterek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti alacağı, izin ücreti alacağı, dini milli bayram çalışma alacağı, ücret alacağı ve hafta tatili alacağını faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.B) Davalı Cevabının Özeti
:Davalı, davacının otopark görevlisi olarak çalıştığını, █████/2006 tarihinde meydana gelen kazada davacının %100 kusurlu çıkması, araçtaki zararı gidermemesi ve zararın otuz günlük ücretini aşar nitelikte olması sebebiyle iş akdini haklı olarak feshettiklerini belirterek davanın reddini savunmuştur.C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti
:Mahkeme; davacının iş raporuna göre %40 kusurlu bulunmasına rağmen olayın oluş şekline göre şoför kapısını açarken arkasını kontrol etmemesinden dolayı kazanın meydana geldiğini, yine %40 kusur oranına itibar edilse dahi davacının kusuruna göre ödemesi gereken 599,22TL miktarın dava dilekçesinde belirttiği 1 aylık ücret tutarından fazla olduğunu işverenin feshinin haklı nedene dayandığını belirterek davacının kıdem - ihbar tazminatı ve hafta tatili alacağı taleplerini reddetmiş, fazla çalışma alacağı, izin alacağı, genel tatil alacağı ve ücret alacağı taleplerini ise kabul ederek davalıdan tahsiline karar vermiştir.D) Temyiz
:Karar süresi içerisinde taraflarca temyiz edilmiştir.E) Gerekçe
:1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının temyiz itirazlarının reddine,2-Davacının temyiz itirazları bakımından;3- İş sözleşmesinin, işçinin işverene zarar vermesi nedeniyle ve haklı olarak işverence feshedilip feshedilmediği noktasında taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinin (II) numaralı bendinin (ı) alt bendinde, işverenin malı olan veya eli altında bulunan makine, tesisat, eşya ya da maddelere otuz günlük ücreti tutarını aşacak şekilde zarar vermesi halinde, işverenin haklı fesih imkânının bulunduğu belirtilmiştir.İşçinin kusursuz olduğunun ortaya çıkması durumunda, işverenin haklı fesih imkânı olmadığı gibi, işçinin kusuru belli bir yüzde ya da belli bir oran olarak saptanmışsa zararın miktarının bu kusur nispetinde azaltıldıktan sonra otuz günlük ücreti aşıp aşmadığına bakılmalıdır (Yargıtay 9.HD. 281.2010 gün, ██████████ E, █████████ K.).Zararın işçinin kasıtlı davranışından ya da taksirli eyleminden kaynaklanmasının hukukî sonuca etkisi bulunmamaktadır. Örneğin işverene ait iş makinesi paletlerine kasten metal cisim sokmak suretiyle zarar veren veya trafik kazası sonucu işvereni zarara uğratan işçinin aynı şekilde iş sözleşmeleri haklı nedenle sona erdirilebilir.İşçinin kusuru ve zararı, ayrı ayrı uzman kişilerce belirlenmelidir (Yargıtay 9.HD. 26.1.2010 gün, ██████████ E, █████████ K).Zarar tutarı ile karşılaştırılacak olan işçinin otuz günlük ücretinin brüt ya da net olarak dikkate alınması gerektiği noktasında Yasada herhangi bir açıklık bulunmamakla birlikte, işçi lehine yorum ilkesi uyarınca brüt ücretin esas alınması gerekir.Otuz gün, bir aydan farklı bir kavramdır. Bu noktada işçiye aylık olarak ödenen ücret yerine, günlük yevmiyesinin otuz katı tutarı dikkate alınmalıdır.Maddede sözü edilen ücret dar anlamda ücrettir. İkramiye, prim, fazla çalışma ücreti ve benzeri ödemeler bu maddede yer alan otuz günlük ücret içersinde değerlendirilmemelidir.Ancak, ücretin garanti ücret üzerine yapılan işe göre ilave ücret veya satış pirimi olarak belirlendiği hallerde, gerçek ücretin bu ödemelerin toplamı olarak değerlendirilmesi yerinde olur. Örneğin uygulamada uluslararası yük taşıyan tır şoförleri asgarî ücret ve sefer pirimi karşılığı çalışmaktadır. Sefer pirimi olarak adlandırılan kısım da dar anlamda ücrettir. Bu durumda maddenin uygulanması anlamında otuz günlük ücret, tır şoförleri yönünden her iki ödemenin toplamına göre belirlenmelidir (Yargıtay 9.HD. 24.11.20 08... /32361 E, ██████████ K.).Zararın otuz günlük ücreti aşması durumunda işverenin fesih hakkı doğar.İşçinin zararı derhal ödemesi ya da ödeyecek olması, işverenin bu hakkını ortadan kaldırmaz. İşverence zarar tutarının işçiden talep edilmemesi de fesih hakkını ortadan kaldırmaz.4857 sayılı İş Kanununun 26 ncı maddesi yönünden bir yıllık hak düşürücü süre, zarara neden olan olayın oluşumu tarihinden itibaren başlar.Ancak altı işgünlük ikinci süre, zarar miktarının belirlenmesinin ardından, bu durumun feshe yetkili makama iletilmesiyle işlemeye başlayacaktır. Zarar miktarının belirlenmesi bazen uzun zaman alabilir ve fesih hakkının kullanılması bakımından zarar miktarının belirlenmesi ve işçinin ücreti ile kıyaslanması zorunluluğu vardır.Somut olayda olayın meydana gelmesinde iş güvenliği uzmanı tarafından alınan rapor doğrultusunda davacının %40 kusurunun olup, kusura isabet eden zarar miktarının 599,22 TL olduğu mahkemenin kabulündedir.Dosya içeriğine göre davacıya düşen zarar miktarı bir aylık brüt ücretini aşmadığı anlaşılmakla hesap bilirkişi raporu bir değerlendirmeye tabi tutularak kıdem ve ihbar tazminatlarına ilişkin talepler hakkında hüküm kurulması gerekirken bu taleplerin reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.F) Sonuç
:Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 08.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.