yargıtayın mevsimlik işçi alacakları, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti ve özellikle ara dinlenmesi sürelerinin iş kanunu çerçevesindeki yorumu ve uygulama esasları üzerine detaylı kararı.

Yargıtayın mevsimlik işçi alacakları, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti ve özellikle ara dinlenmesi sürelerinin iş kanunu çerçevesindeki yorumu ve uygulama esasları üzerine detaylı kararı.

Özet: Bu dava, mevsimlik işçi olarak çalıştığını iddia eden davacının ihbar, fazla çalışma, hafta ve genel tatil ücreti alacakları talebiyle açılmış olup, yerel mahkemenin ihbar tazminatını reddedip diğer alacakları hakkaniyet indirimiyle kabul etmesi üzerine, temyiz incelemesi yapan Yargıtayın, özellikle işçinin günlük ara dinlenme sürelerinin yasaya uygun şekilde kullandırılması, dinlenme süresinde serbest bırakılması ve kullandırılmadığı takdirde normal çalışma veya zamlı ücret olarak değerlendirilmesi gerektiği hususlarını detaylıca açıklayarak yerel mahkemenin kararını bu prensipler doğrultusunda yeniden değerlendirmesi gerektiğini belirtmesiyle öne çıkmaktadır.

9. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA

:Davacı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatil ücreti ile resmi bayram ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti

Davacı, ... Belediyesi tarafından işletilen davalı ... Fuarında 20 04... yılı yaz sezonunda mevsimlik işçi olarak çalıştığını, 2006 yılı sezonunda hiç bir gerekçe gösterilmeden işe başlatılmadığını belirterek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak fazla çalışma ücreti alacağı, resmi bayram tatili alacağı, hafta tatili alacağı ve ihbar tazminatının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti

Davalı, fuar döneminde talebi karşılamak için sezonluk işçi alımı yapıldığını, davacının da 20 04... sezonunda geçici işçi olarak çalıştırıldığını, davacının belirli süreli olarak sezonluk çalıştığından ihbar tazminatına hak kazanmadığını, alacağı bulunmadığını ve davacının kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti

Mahkemece; toplanan deliller doğrultusunda davacının davalı iş yerinde 20 04... yılı fuar döneminde mevsimlik işçi olarak çalıştığını ve çalışmasının fuar sezonu sonunda bitmesi nedeniyle ihbar tazminatı talep edemeyeceği gerekçesi ile, davacı işçinin ihbar tazminatı alacağının reddine fazla çalışma ücreti alacağı, genel tatil alacağı, hafta tatili alacaklarından %30 hakkaniyet indirimi yapılarak kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz

Karar süresi içerisinde davalı tarafca temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir.

Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır.

İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saat ve daha fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez.

Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır.

Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.20 08... /35281 E, ██████████ K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda davacı davalı iş yerinde fazla mesai yaptığını iddia etmiş, davalı taraf ise fuarın yoğun olan dönemlerinde fazla mesai yapıldığını ve fazla mesai alacaklarının karşılığının ödendiğini savunmuştur.

Hükme esas alınan bilirkişi iddia olunan fazla çalışma alacağını hesap ederken ara dinlenme sürelerini iş müfettişi raporuna itibar ederek yarım saat almış, Mahkeme tarafından da yine haftanın 6 günü günlük 10 saat üzerinden yapılan çalışmalarda 1 saat yerine yarım saat ve hafta sonu bir günde 12 saat üzerinden yapılan çalışmalar da ise 1,5 saat yerine yarım saat ara dinlenmesi mahsup edilerek rapor doğrultusunda karar vermiştir.

Mahkemece yapılacak iş yukarıdaki ilke kararı doğrultusunda haftanın 6 günü, günlük 10 saatlik çalışmada 1 saat ve hafta sonu bir günde yapılan 12 saatlik çalışmada 1,5 saat ara dinlenme süresi mahsup edilerek bu ilke ışığında denetime elverişli rapor aldırılarak hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

F)Sonuç

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 08.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.