Danıştay Dördüncü Dairenin afete maruz bölge tahliyesinden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında, idarelerin kusur oranlaması ve önceki kesinleşmiş kararlar ışığında süregelen karmaşık hukuki süreç.
Özet: Afet bölgesindeki konut tahliyesi nedeniyle maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davada, idare mahkemesince ilk olarak hükmedilen maddi tazminatın davalı idarelerin müşterek ve müteselsil sorumluluğunda olduğu yönündeki kısım kesinleşmişken; devam eden yargılama sürecinde Danıştayın bozma kararları neticesinde arsa değer kaybı olarak belirlenen ek maddi tazminatın davalılar arasında kusur oranında paylaştırılmasına karar verilmiştir ve mevcut temyiz, bu son kararın önceki kesinleşmiş müşterek ve müteselsil sorumluluk ilkesiyle uyumu ve tazminatın davalılar arasındaki paylaştırılmasının hukuka uygunluğu üzerinedir.
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)
: 1- ... BaşkanlığıVEKİLİ
: Hukuk Müşaviri - ...2- ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ
: Av. ...3- ... Belediye BaşkanlığıVEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: ...VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: İstanbul İli, Avcılar İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel sayılı Afete Maruz Bölgedeki (YUOA) kalan taşınmaz üzerindeki ... Sokak No:... numaralı Blokta davacıya ait 2 nolu dairenin tahliyesi nedeniyle uğranıldığı öne sürülen 85.000,00-TL maddi ve 15.000,00-TL manevi zararın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile 73.264,41-TL maddi zararın dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalılardan alınıp davacıya verilmesi, fazlaya dair maddi tazminat istemi ile manevi tazminat isteminin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2014 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla davanın manevi tazminat, arsa değer kaybı ile yargılama giderlerine yönelik kısımlarının bozulması, diğer kısmının ise onanması üzerine, İdare Mahkemesince, arsa değer kaybı yönünden önceki kararda ısrar edilerek davanın reddine, manevi tazminat yönünden bozma kararına uyularak manevi tazminat isteminin kabulü ile 15.000,00-TL bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine, İdare Mahkemesince verilen kararın ısrara ilişkin arsa değer kaybına isabet eden maddi tazminata yönelik kısmının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25.02.2019 tarih ve E:█████████, K:████████ sayılı kararıyla bozulmasına, bu hususta İdare Mahkemesince yeniden karar verilmesi gerektiğine, kararın bozmaya uyularak verilen manevi tazminata yönelik kısmı hakkında ise karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2020 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla, temyize konu manevi tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden onanmasına karar verilerek, dava dosyasının İdare Mahkemesine gönderilmesi üzerine, (davalı idarelerden Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı hasım mevkiinden çıkarılıp, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı hasım mevkiine alınarak) davacının 122.848,75-TL (arsa değer kaybı) maddi tazminat isteminin kabulüne, hükmedilen 122.848,75-TL maddi tazminatın; idarelerin kusurları oranında 40.949,59-TL'sinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, 40.949,58-TL'sinin Avcılar Belediye Başkanlığınca, 40.949,58-TL'sinin ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, yıkım tarihinden (█████/2015) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiş, kararın Dairemizin █████/2023 tarih ve E:██████████, K:█████████ sayılı kararı ile, ''...Dosyanın incelenmesinden; yargılamanın önceki aşamalarında, ilk olarak ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile (yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan rapordaki tespitlerin değerlendirilmesi neticesinde) maddi tazminat isteminin 73.264,41-TL'lik kısmı ile fazlaya ilişkin maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine ve hükmedilen bedelin kusur oranlamasına bakılmaksızın (müşterek ve müteselsilen) davalılardan alınıp davacıya verilmesine karar verildiği, bu kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2014 tarihli, E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla; kararın manevi tazminat, arsa değer kaybı ile yargılama giderlerine yönelik kısımlarının bozulmasına, diğer kısımlarının ise onanmasına karar verildiği, söz konusu karar incelendiğinde, hükmedilen maddi tazminatın davalı idarelerce (kusur oranı belirlenmeksizin) ödenmesine ilişkin kısmının onanan diğer kısımlar içerisinde değerlendirildiği, sonraki aşamalarda verilen bozma kararlarında da, kararın maddi tazminatın kabul edilen kısmının davalı idarelerce davacıya ödenmesine ilişkin bölümünün Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2014 tarihli, E:█████████, K:█████████ sayılı kararına karşı davalı idareler tarafından karar düzeltme yoluna başvurulması üzerine verilen Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2015 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararın düzeltilmesi isteminin reddi kararı ile daha önce kesinleşmiş olması sebebiyle davalı idarelerin sorumluluklarının kusur oranlaması çerçevesinde belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle verilmiş bir bozma kararının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, temyize konu İdare Mahkemesi kararı incelendiğinde, yargılamanın yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen bu dosyaya özgü aşamaları dikkate alınmaksızın bozma gerekçelerinde belirtilen hususlara ek olarak, kusur oranlaması yönünden bu dosya için uygulanması mümkün olmayan, benzer uyuşmazlığa ilişkin başka davacılar tarafından açılan dosyalardaki içtihatlar esas alınarak, kusur oranlaması yapılmasına dair ek bilirkişi raporu alındığı ve ortaya çıkan kusur oranları üzerinden, maddi tazminatın kesinleşmeyen arsa değer kaybına ilişkin kısmı yönünden hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda; işbu dosyada yargılamanın önceki aşamalarında kesinleşen kısımlar dikkate alınarak, dosya kapsamında karar bütünlüğünün temini bakımından dosyaya özgü yukarıda belirtilen sebeplerle davanın geldiği aşama itibarıyla aynı durumda olmayan benzer dosyalardaki içtihattan farklı olarak, davalı idarelerin kusur durumları yönünden herhangi bir oranlama yapılmaksızın "hükmedilen tazminat bedelinin davalı idarelerden tahsiline" şeklinde karar verilmesi gerekirken, kusur oranlaması yapılmak suretiyle verilen temyize konu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan; dosyanın önceki aşamalarında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Avcılar Belediye Başkanlığı husumetiyle yapılan yargılama neticesinde verilen, davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile 73.264,41-TL maddi zararın dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalılardan alınıp davacıya verilmesi, fazlaya dair maddi tazminat istemi ile manevi tazminat isteminin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2014 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla davanın manevi tazminat, arsa değer kaybı ile yargılama giderlerine yönelik kısımlarının bozulduğu, diğer kısmının ise onandığı anlaşıldığından, yine bu yönden de yargılamanın önceki aşamalarında kesinleşen kısımlar dikkate alınarak, karar bütünlüğünün temini bakımından aynı durumda olmayan benzer dosyalardaki içtihattan farklı olarak, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Avcılar Belediye Başkanlığı husumeti ile karar verilmesi gerekirken, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı hasım mevkiinden çıkarılıp, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı hasım mevkiine alınarak karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır...'' gerekçeleriyle temyize konu kısmının bozulması sonrasında, İdare Mahkemesince bozmaya uyularak verilen kararda; (doğru hasım olan Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı hasım mevkine alınarak) davacının 122.848,75-TL maddi tazminat isteminin kabulüne, hükmedilen 122.848,75-TL "arsa değer kaybı"na yönelik maddi tazminatın; taleple bağlılık ilkesi gereğince ıslah talebi öncesi istenilen tutar olan (85.000-73.264,41) 11.735,59 TL'nin dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile; kalan miktar olan 111.113,16 TL'nin ise ıslah dilekçesinin Mahkememiz kayıtlarına girdiği █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareler tarafından müteselsilen davacıya ödenmesine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI
:1-Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından; hasım mevkiine alınmalarını gerektirecek herhangi bir sorumlulukları bulunmadığı, benzer davalarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hasım mevkiine alınarak karar verildiği, bölgede hak sahipliği çalışmaları başlatıldığı, davacının bu imkandan yararlanmak üzere başvurusu olmadığı, idarelerinin hizmet kusuruna gidilerek tazminat ödemekle yükümlü tutulmalarında hukuka uyarlık bulunmadığı, kusur oranı belirlenmeksizin idarelerin müşterek ve müteselsilen sorumluluğuna hükmedilmiş olmasının bozma nedeni olduğu, kusur oranlarının belirlenmesi gerektiği, manevi tazminat talebinin kabulüne imkan bulunmadığı, davacının taşınmazı ile ilgili olarak icra edilmiş bir yıkım ya da tahliyenin olmadığı, bu aşamada tazmini gereken maddi ve manevi zarar bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.2-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; idarelerinin hizmet kusuru bulunmadığı, davaya konusu işlem ve eylemlerle idareleri arasında uygun illiyet bağı bulunmadığı, belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.3-Avcılar Belediye Başkanlığı tarafından; kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, ancak bir kez ıslah yoluna başvurulabileceği, ikinci kez yapılan ıslah talebinin usul ve yasaya aykırı olduğu, idarelerinin kusuru bulunmadığı, aynı konuda ve aynı parsele ilişkin davalarda kusur oranlarının %10 ile kesinleştiği, kararın çelişkili ve hakkaniyete aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyiz istemlerinin reddi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50/4. maddesi uyarınca bozmaya uyularak verilen İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 4. fıkrası uyarınca bozmaya uyularak verilen temyize konu karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz istemlerinin reddine,2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, █████/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.