sulu tarım arazisi kamulaştırma bedeli ve tescil davasında, bilirkişi değerlemesindeki hatalar ile faiz ve enflasyon itirazları sonrası yargıtayın bozma kararı.

Sulu tarım arazisi kamulaştırma bedeli ve tescil davasında, bilirkişi değerlemesindeki hatalar ile faiz ve enflasyon itirazları sonrası Yargıtayın bozma kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk kararın bilirkişi raporundaki değerleme hataları, kapitalizasyon oranı, üretim maliyetleri ve tescil şekli gibi çeşitli nedenlerle bozulmasının ardından, yerel mahkemenin bozmaya uyarak verdiği yeni kabul kararının incelenmesidir; bu yeni karar hem davacı idarece taşınmaz yüzölçümü, vekalet ücreti ve tescil kararının kesinliği konularında, hem de davalı taşınmaz sahiplerince davanın uzun sürmesiyle oluşan değer kaybı, faiz başlangıcı, verim ve muhdesat bedelinin düşüklüğü gibi farklı gerekçelerle temyiz edilmesi üzerine yapılan yargısal değerlendirmeyi kapsamaktadır.

5. Hukuk Dairesi ██████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ███████ Esas, ████████ Karar

KARAR

: Kabul

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalılar ... vd. vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 30.09.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı idare vekili Avukat .... ve yetki belgesine istinaden davalılar ... vd. vekili Avukat .... gelmişlerdir.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Adıyaman ili, ..., ... 162 ada 3 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 25.10.2015 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 25.10.2015 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza dava tarihi olan 2015 yılı esas alınmak suretiyle İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre değer biçilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeden, 2014 yılı resmi verilerine göre değer biçen bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması, hükme esas alınan bilirkişi raporunda münavebeye yan ürün olarak mısır samanın eklenmesi gerektiğinin düşünülmemesi, taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının % 4 uygulanması gerekirken, bu oranın % 5 kabulü ile az bedel tespiti, Türkiye ortalamasına göre üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağı gözetilmeden hesaplama yapan bilirkişi raporunun hükme esas alınması, dava konusu taşınmaz baraj göl alanı olarak kamulaştırıldığından tapu kaydının iptali ile tapudan terkini yerine idare adına tesciline karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin ilam başlığında tarihi ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespit edildiğini; ancak yüzölçümünün hükümde belirtilmediğini, öncelikle bu hatanın düzeltilerek taşınmazın 4.914,76 m²lik kısmının davacı idare adına tesciline karar verildiği hususunun belirtilmesi gerektiğini, hükme esas alınan rapora itirazlarının karşılanmadığını, yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının düşük alındığını, tescil kararının kesin olarak verilmesi gerekirken, temyiz yolu açık olarak verilmesinin hatalı olduğunu, lehlerine vekâlet ücreti verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın dört ay içerisinde sonuçlandırılmaması nedeniyle kamulaştırma bedeline işletilecek yasal faizin günümüz şartlarında değerini kaybettiğini, kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında eridiğini, bu nedenle Anayasa Mahkemesinin iptal kararı da gözetilerek müvekkilinin mağduriyetini giderecek bir tazminata hükmedilmesi gerektiğini, faizin dava açıldıktan 4 ay sonrasından başlatılmasının da müvekkillerini mağdur ettiğini, verimin düşük, masrafların yüksek alındığını, muhdesat bedelinin düşük hesaplandığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihaî kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Sulu tarım arazisi niteğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi gereğince net geliri esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ████████ numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin █████████ başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.

4. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve ███████ Esas, ███████ Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli ve 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Ne var ki, dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan; “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun; “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve █████ sayılı kararı ile; “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, ████████ Karar sayılı kararları nazara alındığında fark kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi doğrudur.

4. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Mahkeme kararının ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

30.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.