danıştay 12. daire, kamu görevlilerine ödenen sosyal denge tazminatından, sendika üyeliği ayrımı yapılmaksızın sözleşme veya dayanışma aidatı kesintilerinin hukuka uygunluğunun temyiz incelemesi.

Danıştay 12. Daire, kamu görevlilerine ödenen sosyal denge tazminatından, sendika üyeliği ayrımı yapılmaksızın sözleşme veya dayanışma aidatı kesintilerinin hukuka uygunluğunun temyiz incelemesi.

Özet: Bir sendikanın, üyelerinin sosyal denge tazminatlarından yapılan sözleşme veya dayanışma aidatı kesintilerinin durdurulması ve dayanak sözleşme hükümlerinin iptali başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali davasında, ilk derece mahkemesi kesintileri mevzuata uygun bulurken, bölge idare mahkemesi sosyal denge sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesi niteliğinde olmaması ve mevzuatta bu tür kesintilere cevaz veren bir düzenleme bulunmaması nedeniyle, söz konusu kesintilere yasal dayanak olmadığına karar vererek, idare mahkemesi kararını kaldırıp dava konusu işlemi iptal etmiştir.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No

: █████████

Karar No

: █████████

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR

1- DAVALI

: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

VEKİLİ

: Av. ...

2- DAVALI YANINDA

MÜDAHİL

: ... Sendikası

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI)

: ... Sendikası

VEKİLİ

: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: Davacı Sendika tarafından, Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası arasında █████/2019 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi uyarınca, üyelerinden sözleşme ya da dayanışma aidatı adı altında yapılan kesintilere son verilerek, kesintilerin dayanağı olan sözleşme hükümlerinin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, davalı idarenin sosyal denge tazminatı kesintisini herkesten aynı oranda yaptığı, yine bu kesintinin 5. dönem Toplu Sözleşme'nin "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı 4. Bölümü'nün "Sosyal Denge Tazminatı" başlıklı 1. maddesinin ikinci fıkrasına ve bu kapsamda imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'ne dayanılarak yapıldığı, Anayasa hükümlerine göre memurlar ve diğer kamu görevlilerinin malî ve sosyal haklarına ilişkin hususlarda toplu sözleşme ile düzenleme yapılabileceğinden, sosyal denge tazminatı kesintisinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, ayrıca; dayanak sözleşme hükümlerinin de dava konusu yapılmadığı ve yürürlükte olduğu da dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; mevzuatta sosyal denge tazminatı alan kamu görevlilerinden, sözleşmeden faydalanan kişinin mali haklarından (maaş, ek ödeme, tazminat vs.) kesintiler yapılmasına cevaz veren herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği gibi, sendikanın gelirleri arasında sözleşme aidatı adı altında bir gelirin de yer almadığı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nda yapılan atıf dolayısıyla 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca, toplu iş sözleşmesine taraf sendikaya üye olmayan kişilerin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden faydalanabilmesi için dayanışma aidatı kesilebileceği açık ise de, sosyal denge sözleşmesinin 4688 sayılı Kanun'da açıkça belirtildiği üzere toplu iş sözleşmesi niteliğinde olmadığı, dolayısıyla 6356 sayılı Kanun kapsamında da bu yönde bir kesinti yapılmasının mümkün bulunmadığı, ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek temsilci ile sözleşme imzalanacağına ilişkin düzenleme ile tanınan yetkinin, sözleşme imzalanması safhasında yürütülecek işlemler açısından hüküm ifade edeceği, anılan yetkiye dayalı olarak da sosyal denge tazminatı sözleşmesiyle, sözleşmeye taraf sendikaya aidat ödenmesine yönelik bir yükümlülük getirilmesine olanak bulunmadığı, bu durumda, dava konusu Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin "Sözleşmenin Kapsamı ve Yararlanma Koşulları" başlıklı 6. maddesinin (b) fıkrası uyarınca; yetkili sendika üyeleri, diğer sendika üyeleri ve yasal engeli olmadığı halde hiçbir sendikaya üye olmayanlardan sözleşmeden elde edilen net kazanımlarının %2'si oranında sosyal denge sözleşmesi tazminatı (Dayanışma aidatı) kesintisi yapılmasının yasal dayanağı bulunmadığından, işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Sosyal denge tazminatı kesintisinin herkesten aynı oranda yapıldığı, bu kesintinin, 5. dönem Toplu Sözleşme'nin "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı 4. Bölümü'nün "Sosyal Denge Tazminatı" başlıklı 1. maddesinin ikinci fıkrasına ve bu kapsamda imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'ne dayanılarak yapıldığı, dava konusu işlemin mevzuatın bir gereği olarak usul ve yasaya uygun olarak gerçekleştirildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN (DAVALI YANINDA MÜDAHİLİN) İDDİALARI: Anayasa tarafından teminat altına alınan uluslararası sözleşmeler ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu uyarınca bütçesinde imkan olan ve idarenin uygun görmesi durumunda ilgili merciin vereceği karara istinaden, sözleşmenin sosyal yardım ödenmesi için mahalli idareler ile imzalandığı, davacı tarafın belirttiği yargı kararlarının, farklı oranlarda kesinti yapılmasına ilişkin olup, eşitlik ilkesine uygunluk bakımından tüm kamu görevlilerinden aynı oranda dayanışma aidatı kesintisi yapılmasına karar verildiği, toplu sözleşmenin kanunen yapılmak zorunda olmasına rağmen, sosyal denge tazminatı sözleşmesinin yapılması zorunluluğunun bulunmadığı, idarenin sözleşme imzalamakta serbest olduğu ve kendine özgü yararlanma şartını getirebileceği, sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin içeriğine dair bir hüküm, 4688 sayılı Kanun'da bulunmadığından, atıf gereğince 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerinin uygulanacağı, anılan Kanun'a göre sendika üyesi olmayanların, toplu sözleşmeden yararlanabilmeleri için yetkili sendikaya dayanışma aidatı ödemelerinin gerektiği, sözleşmeye taraf olan sendika üyelerinin sendika aidatı ödemelerine karşılık, sendika üyesi olmayanların hiçbir yükümlülük altına girmeden sendikanın kendi üyeleri için toplu sözleşmede sağladığı bir haktan yararlandırılmasının, hem Anayasa'da düzenlenen eşitlik ilkesini, hem de olumlu sendika hürriyetini ortadan kaldıracak nitelikte bir uygulamaya sebebiyet vereceği, Anayasa Mahkemesi kararlarının da bu yönde olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ

:...

DÜŞÜNCESİ

: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı idarenin ve davalı idare yanında müdahilin temyiz istemlerinin reddine,

2.Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, █████/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.