meslekte kazanma gücü kaybı sebebiyle bağlanan yaşlılık aylığının sahte hizmet ve çakışma gerekçesiyle iptali, prim günü eksikliği ve kurum hatası iddiaları üzerine yargılamanın temyiz incelemesi sonucu bozulması.

Meslekte kazanma gücü kaybı sebebiyle bağlanan yaşlılık aylığının sahte hizmet ve çakışma gerekçesiyle iptali, prim günü eksikliği ve kurum hatası iddiaları üzerine yargılamanın temyiz incelemesi sonucu bozulması.

Özet: Sosyal Güvenlik Kurumunun, davacının sigortalılık hizmetinde "sahte çalışma" ve "çakışan hizmet" tespitleri nedeniyle emekli aylığını iptal ederek borç tahakkuk ettirmesi üzerine, davacının başlattığı hukuki süreçte, ilk derece mahkemesi davacının borçlu olmadığına ve aylığının yeniden bağlanmasına hükmetmiş, istinaf bu kararı onamış; ancak Yargıtay, çakışan hizmet süreleri hakkında yeterli araştırma ve irdeleme yapılmadığı gerekçesiyle yerel mahkeme kararını bozarak dosyanın yeniden incelenmesi gerektiğine hükmetmiştir.

10. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ

:İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ███████ K.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun dava konusu 29.03.2018 tarih ve 4.180.832 sayılı işlemle davacıya denetim raporuyla sahte iş yeri nedeniyle hizmet iptali sonrası aylık iptali gerekçesiyle 45.382,73 TL borç tahakkuk ettirdiğini ve maaşından kesilmeye başladığını, bu işleme karşı aynı gün 29.03.2018 tarihinde itirazda bulunulduğunu ancak Kurumca cevap verilmediğini, sahte hizmet tespit edilen 175 günün dışında ayrıca davacının hizmetlerinin tekrar kontrol edildiğini ve 15 günlük çakışma olması nedeniyle ikinci olarak 15 günlük hizmetinde iptal edildiğini, davacının 2010 yılında emekli edilirken toplamda: 3785 gün üzerinden emekli edildiğini, 2018 yılında bunun 175 gününün sahte sigortalılık nedeniyle iptal edildiğini, geriye kalan 36 10... gününün de çakışma olduğu tespiti ile iptal edilmekte olduğu ve geriye 3595 gün kalması nedeniyle dava konusu Kurum işlemi tesis edildiğini, davanın kabulü ile 2010 yılında 15 günlük çakışmayı saptamayan Kurumun yaptığı emeklilik işleminin Kurum hatası olarak kabul edilmesini ve davacının Kuruma borcu olmadığının tespitini, davalının 29.03.2018 tarih ve 4.180.832 sayılı davacının aylık iptaline ve 45.382,73 TL borç tahakkukuna dair Kurum işleminin iptalini, emekli aylığının iptal edilen tarihten itibaren yeniden bağlanmasını, ödenmeyen emekli maaşlarının faiziyle ödenmesini, davacının maaşından yapılan kesintilerin tedbiren durdurulmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının toplamda 190 gününün iptal edilmesi ve bakiye 3595 günün kalması nedeniyle Kurum işleminin iptali talebi ile dava ikame edildiğini, fiili çalışma olmadığı gerekçesiyle emeklilik gün şartının gerçekleşmediğini, buna göre emekli aylığının 01.11.2011 başlangıç tarihinden itibaren iptalinin söz konusu olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.03.2019 tarihli kararı ile “Davanın kabulü ile

a)Davacının 01.11.2011 itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine,

b)Davacının 01.11.2011 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığının iptaline ve ödenen aylıkların borç kaydedilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline,

c)Davacının, yaşlılık aylığının iptali ve yersiz ödeme nedeniyle Kurum tarafından talep edilen 35.915,36 TL asıl alacak, 9.467,37 TL işlemiş faiz alacağından davalıya borçlu olmadığının tespitine,

d)Davacının, 01.11.2011 tarihinden itibaren bağlanan ve iptal edilen yaşlılık aylıklarının iptal edildiği tarihten itibaren ödenmesi gerektiğinin tespitine” karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 22.03.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 15.09.2021 tarihli kararıyla davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 15.09.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairece; "...Davacının, meslekte kazanma gücünün üçte ikisini kaybettiğinin tespiti üzerine, 04.10.2011 tarihli tahsis talebine istinaden, davacıya 01.11.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, yaşlılık aylığına esas hizmet süresinin 32 42... /1-a ve 540 gün askerlik borçlanması süreleri toplamı 3782 gün olduğu, kurum denetmenince düzenlenen 16.06.2017 tarihli denetim raporunda davacının ... Yağ Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nden 06.11.2002 – 30.04.2003 tarihleri arasından bildirilen 175 günlük çalışmasının fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, bu haliyle aylık bağlama koşullarını kaybetmeyen davacının 1993 yılında 4 gün ve 2007 yılında 9 günlük bildirimlerinde çakışma olduğu da tespit edilerek iptal edildiği, 13 günlük çalışmanın iptaliyle toplam prim ödeme gün sayısı 3594 güne düşen davacının aylık bağlama gün şartı olan 3600 günü sağlamadığı anlaşılarak yaşlılık aylığının bağlandığı tarihten itibaren kesilerek 45.382,73 TL. yersiz ödeme tahakkuk ettirildiği, bunun üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, SSİY Geçici 35 inci madddesi kapsamında değerlendirme yapılarak, davacının 01.11.2011 sonrası bildirilen çalışmaları olması nedeniyle bu sürelerin 03.10.2011 den sonraki süreye eklenebileceği, davacının eksik bildiriminin 6 gün olduğu kabul edilerek davanın kabulüne yönelik hüküm tesis edilmişse de, davacının çakışma nedeniyle iptal edilen çalışmalarıyla ilgili bir araştırma ve irdeleme yapılmaksızın karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Mahkemece, çakışma nedeniyle prim ödeme gün sayısına dahil edilmeyen 13 günlük çalışmayla ilgili gerekli araştırmalar yapılarak, bu sürelerde farklı 2 işyerinde çalışıp çalışmadığı, 2 farklı işyerinde çalışabilmesinin mümkün olup olmadığı, çalışmaların gerçek olup olmadığı konusunda irdeleme yapılmalı ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 27.01.2023 tarihli kararı ile davanın kabulü ile

a) Davacının 01.11.2011 itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine,

b) Davacının 01.11.2011 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığının iptaline ve ödenen aylıkların borç kaydedilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline,

c) Davacının, yaşlılık aylığının iptali ve yersiz ödeme nedeniyle Kurum tarafından talep edilen 35.915,36-TL asıl alacak 9.467,37-TL işlemiş faiz alacağından davalıya borçlu olmadığının tespitine,

d) Davacının, 01.11.2011 tarihinden itibaren bağlanan ve iptal edilen yaşlılık aylıklarının iptal edildiği tarihten itibaren ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin27.01.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairece;"...Dosyadaki kayıt ve belgelerden; Kurum denetmenince düzenlenen 16.06.2017 tarihli denetim raporunda davacının ... Yağ Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nden 06.11.2002 – 30.04.2003 tarihleri arasından bildirilen 175 günlük çalışmasının fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, bu haliyle aylık bağlama koşullarını kaybetmeyen davacının 05.02.1993 tarihli ile giriş bildirgesine istinaden 19 93... . dönemde 90 gün olan prim gün sayısının 86 gün olarak düzeltildiği, 2007 yılında ise 10. ayda davacı adına iki ayrı işyerinden yapılan prim gün sayısının 10+29=39 gün olduğu, bu durumda 30 günü aşan çalışmanın prim gün sayısı hesabında değerlendirilmeyeceği, bu haliyle 13 günlük çalışmanın iptaliyle toplam prim gün sayısı 3594 güne düşen davacının prim şartını yerine getiremediğinden, tahsis talep tarihi olan 04.10.2011 tarihi itibariyle aylık bağlama koşullarının oluşmadığı belirgin olup, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulmasına karar verilen bozma ilamı doğrultusunda aylık bağlanma koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; iptal işleminin Kurum hatasından kaynaklandığını, davacının kurumu yanıltıcı bir davranışı bulunmadığını, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği geçici madde 35 gereğince davacının eksik bildirimi karşılayacak kadar prim günü olduğunu, açık yasal hüküm karşısında davanın reddine karar verilmesinin davacının mağduriyetine sebep olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, Kurum işleminin iptaliyle davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitini, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak, ödenmeyen yaşlılık aylıklarının faiziyle ödenmesi istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

25.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.