yabancı diplomatik misyon olan hindistan büyükelçiliğinde sigortasız çalıştırılan işçinin hizmet tespiti davasında yargıtayın temyiz incelemesi.

Yabancı Diplomatik Misyon Olan Hindistan Büyükelçiliğinde Sigortasız Çalıştırılan İşçinin Hizmet Tespiti Davasında Yargıtayın Temyiz İncelemesi.

Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, davacının 1983-2013 yılları arasında Hindistan Büyükelçiliğinde hizmetli olarak sigortasız çalıştırıldığı döneme ait hizmet tespitini ve ödenmeyen primlerin yatırılmasını talep etmesi üzerine ortaya çıkmıştır; davacı, sigorta girişinin otuz yıl gecikmesi nedeniyle maddi zarara uğradığını ve emeklilik işlemlerinin aksadığını belirtirken, davalı Elçilik diplomatik dokunulmazlık, davanın zamanaşımına uğradığı ve 2008 öncesi dönemde Türk mevzuatının kendilerine uygulanmadığı savunmasını yapmıştır; ilk derece mahkemesinin davacının hizmet tespit talebini kısmen kabul eden ve istinaf tarafından onanan kararı, tespit edilen çalışma süresi ve prime esas kazanç tutarı üzerindeki itirazlarla temyize taşınmıştır.

10. Hukuk Dairesi ██████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Ankara 8. İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, 01.01.1983 tarihinden 31.12.2015 tarihine kadar davalı Hindistan Cumhuriyetinin Ankara elçilik binasında hizmetli sıfatı ile kesintisiz çalıştığını, müvekkilinin 01.01.1983 tarihinde çalışmaya başlamış olmasına rağmen, 2013 yılına kadar mevzuata aykırı olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna bu çalışmasının bildirilmediğini ve sigortasız çalıştırıldığını, sigorta girişinin 2013 yılında yapıldığını, davacının fiili olarak çalışmaya başladığı 01.01.1983 tarihinden itibaren sigortalı olarak gösterilmesi gerekirken, 30 yıl sonra sigortasının başlatılmış olduğu, maddi anlamda zarara uğramasına ve emeklilik işlemlerinin gecikmesine neden olduğunu, davacı ile davalı arasında Ankara 24. İş Mahkemesinde açılmış bulunan █████████ E. ███████ K. sayılı davada davacı lehine kıdem ve ihbar tazminatına hükmedildiğini belirterek davacının dava konusu çalışmalarının tespiti ile bu çalışmalarına ait yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasını, davacının 01.01.1983 - 01.10.2013 tarihleri arasındaki çalışmasının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı vekili cevap dilekçesinde; Hindistan Büyükelçiliğinin işbu davada taraf sıfatına sahip olmadığını, davacının Hindistan Büyükelçiliği değil Hindistan Devletini taraf göstermesi gerektiğini, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, davacı işçi her ne kadar sigorta girişinin geç yapıldığını iddia etse de, Elçilik nezdinde çalıştığı süre zarfında bunu hiç dile getirmediğini, ayrıca davacı, Hindistan düzenlemelerine göre aynı pozisyonda çalışan işçilere nazaran daha yüksek maaş ile çalıştığını, Elçiliğin Hindistan düzenlemeleri çerçevesinde 2012 yılının Mart ayında emeklilik yaşı gelen davacı ile iş ilişkisini sonlandırması gerekliliğine rağmen mali sıkıntıları olduğunu belirten davacı ile 2015 yılının sonuna kadar çalışmaya ettiğini, kendisine sağlanan menfaat karşısında davacının dürüstlük ilkesine aykırı davrandığını, yasal mevzuat gereğince 01.10.2008 öncesi dönem için yabancı diplomatik misyonlar iş yerinde çalışanlarının bildirimlerini Kuruma yapmadığı sürece Türk mevzuatının bu misyonlara uygulanmayacağının ilan edildiğini, dolayısı ile 01.10.2008 öncesi dönem için davalının bu şekilde bir zorunluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2-Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurumca tesis edilen işlemin kanuna ve mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

1-Davacının davasının kabulü ile davacının 1021373 sigorta numaralı Hindistan Büyükelçiliği iş yerinde 01.01.1983 - 01.10.2013 tarihleri arasında 30... ay (11.070) gün 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a bendi kapsamında sigortalı olarak hizmet akdi ile çalıştığının tespitine,

2-Davacının ...'a ait 0128794 sigorta sicil numaralı iş yerinden bildirilen 01.08.1990 - 08.10.1990 tarihleri arasındaki sigortalı çalışmalarının iptaline,

3-Davacının ayrıca dava açma hakkı saklı kalmak üzere, davacının ücretinin asgari ücret tutarının 2.15 katına kadar tespiti yönündeki ıslah isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı, davalı Hindistan Büyükelçiliği ve fer'i müdahil SGK vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1-Davacı vekili temyiz dilekçesinde; gerekçeli kararda çalışma dönemleri arasında çelişki bulunduğunu, davacının davalı işverenlikçe 01.01.1983 - 31.12.2015 tarihleri arasında çalıştığını, Ankara 24. İş Mahkemesinin 2024/5 E. sayılı dosyasında kesinleşmiş olan işçilik alacağına ilişkin davada da tespit edildiğini, davada bu hususlar gözetilmeden karar verilmiş olduğunu, tespit edilen süreye itiraz ettiklerini, yerel Mahkemece hizmet tespit süresi yanlış olduğu gibi asgari ücret üzerinden yapılan tespitin de hatalı olduğunu, mahkemece eksik inceleme yapıldığını beyan etmektedir.

2-Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının hem hizmet tespiti hem de prime esas kazancın tespiti yönünden iki talebi olduğunu, davada Kurum her ne kadar hizmet tespiti yönünden fer'i müdahil ise de prime esas kazancın tespiti yönünden davalı konumunda olması gerektiğini, prime esas kazancın tespiti yönünden davanın reddine karar verilmişken Kurum lehine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, prime esas kazanç tespiti talebi reddedilen davada Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.01.1983 - 01.10.2013 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre fer'i müdahil Kurum vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Eldeki davada davacının hizmet tespiti talebinde bulunduğu, yargılama sırasında davacı tarafça sunulan 07.07.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile ücret tespiti isteminde de bulunulduğu, Mahkemece davacının ücret tespiti istemi yönünden dava dilekçesi ile talepte bulunmadığı, dolayısıyla ıslah ile dava konusunun değiştirilemeyeceği yönündeki değerlendirme ile yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7. maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 77... sayılı Kanun'un 80. maddesi olup, bu kapsamda davacı işçinin prime esas kazancının tespitinin de Mahkemece re'sen araştırılması gereken bir husus olduğu, davacının yargılama sırasında sunduğu dilekçe ile bu yönde talepte de bulunduğu anlaşılmakla, Mahkemece davacı tarafın bu yöndeki talebi dikkate alınmaksızın eksik inceleme ile sigorta primine esas kazanç tespiti yönünden davacının gerçek ücreti belirlenmeden hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,10.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.