Danıştay 13. Daire, EPDKnın akaryakıt istasyonuna otomasyon sistemine yansımayan satışlar nedeniyle uyguladığı idari para cezasının, fiilin ilgili kanun maddesiyle örtüşme ilkesine uygunluğunu inceledi.
Özet: Bir akaryakıt istasyonuna, otomasyon sistemine yansımayan satışlar gerçekleştirdiği gerekçesiyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından 5015 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası uygulanmış; ilk derece mahkemesi, istasyonun otomasyon sistemini çevrimdışı kullanmasını mevzuata aykırı bularak cezayı onaylamıştır. Bölge İdare Mahkemesi ise, daha önce Danıştayın bozma kararına uyarak, kanunla tanımlanabilen kabahatin karşılığı olan yaptırımın fiil ile örtüşmesi gerektiğini vurgulayarak, otomasyon sistemi hatasından kaynaklanan bu fiilin, cezanın dayanağı olan "lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterme" tanımına girip girmediğini sorgulamış ve bu kararın temyizen bozulması için davacı tarafından Danıştaya başvurulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No
:█████████Karar No
:█████████TEMYİZ EDEN (DAVACI)
: ... KurumuVEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI)
: ... Petrol Tarım Nakliyat İletişim Sanayi ve Ticaret A.Ş.VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının; bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda █████/2015 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satış ve dolumu gerçekleştirildiği tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 80.106,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait istasyonda yapılan denetimde, istasyonda faal olarak 2 adet pompaya bağlı ödeme kaydedici cihazdan █████/2015-█████/2015 tarihleri arasında alınan mali hafıza raporu verilerine göre 377.516,78-TL (102.031,590 litre) satış yapıldığı, otomasyon sistemi üzerinde yapılan incelemede aynı dönemde 103.311,33-TL (27.349 litre) satış göründüğü, █████/2015-█████/2015 tarihleri arasında ise ÖKC verilerine göre 263.031,67-TL (71.089.65 litre) akaryakıt satış tutarının olduğu, otomasyon verilerine göre ise aynı dönemde 254.589,70-TL (68.808 litre) olduğu, 2015 yılı Ekim ayının ilk 23 gününde sadece 3 günlük satış verilerinin sisteme yansıdığı, soruşturmaya konu edilen 2015 yılı Kasım ayının ilk 16 gününde ise son 10 günlük kısım verileri tamamen tutarsızlıklar içerdiği, otomasyon sisteminde meydana gelen son arızanın tarihi █████/2015 olarak belirtildiği ancak █████/2015 tarihinde yapılan denetimde tutulan tutanak eklerine göre otomasyon sisteminde tüm tank verileri haberleşme hatası ya da seviye arızası gösterdiği ve otomasyon sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesinin kaçak akaryakıt satışının önüne geçilmesini teminen yerine getirilmesi gereken ciddi yükümlülükler olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirket tarafından 1240 sayılı Kurul kararının 5. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendine aykırı olarak otomasyon sisteminin çevrim içi olmadığı durumlarda akaryakıt satış işleminin gerçekleştirilmesi sebebiyle üst hadden idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Dairemizin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; kanunda veya idarenin genel ve düzenleyici işlemlerinde tanımlanabilen kabahatin karşılığı olan idari yaptırımın ve miktarının mutlaka ilgili kanununda belirtilmiş olması, ilgilisine de bu kabahatinin karşılığı olan idari yaptırımın uygulanması, başka bir anlatımla fiil ile uygulanan idari yaptırımın örtüşmesi ve ilgilisine kanunda karşılığı olmayan veya fiil ile örtüşmeyen bir idari yaptırımın uygulanmaması gerektiği, 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki düzenlemenin, lisans sahiplerinin genel nitelikli hak, kısıtlama ve yükümlülüklerine ilişkin olduğu, anılan maddenin birinci ve ikinci fıkralarında, lisans sahiplerine, lisans hangi faaliyete (rafinerici, dağıtıcı, işleme, bayilik v.b) ilişkin olarak verilmişse, sadece buna ilişkin alanda piyasa faaliyetinde bulunabilecekleri ve lisans ile tanınan hakların 5015 sayılı Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağının belirtildiği, davalı idarece, otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı ve dolumu yaptığından bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca "sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterildiği" gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, dava konusu Kurul kararına dayanak teşkil eden 5015 sayılı Kanun'un -dava konusu işleme ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan- 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde, lisans sahiplerinin kendilerine verilen lisansta belirtilen faaliyet konuları ve tanınan haklar dışında başka bir konuda ve alanda piyasa faaliyetinde bulunulması halinde uygulanacak idari para cezasına ilişkin bir düzenleme olduğu, bu kapsamda, lisans ile tanınan hakların, 5015 sayılı Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların bir bütün olarak dikkate alınması suretiyle belirlenmesi gerektiği, bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacıya isnat edilen fiilin, 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının ihlali anlamına geleceğinin kabulü ve davacıya 5015 sayılı Kanun'un 4. madde hükümlerini ihlal ettiğinden bahisle aynı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesinin mümkün olmadığı, zira, anılan hükümlerin bu şekilde yorumlanmasının, ikincil düzenlemelerde yer alan herhangi bir yükümlülüğün ihlali halinde, piyasada faaliyet gösteren lisans sahiplerinin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal etmiş olacağı ve tümüne 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesi gerekeceği anlamına geleceği, bu durumun 19. maddenin düzenlenme biçimi ve amacıyla çelişeceği gibi kanunilik ilkesine de aykırılık oluşturacağı, bunun yanında, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, maddede belirtilenlerin dışında kalan, ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere aykırı davranılması durumunda ne şekilde ceza verileceği kurala bağlanmış olduğundan, ikincil mevzuatın ihlali halinde verilecek olan idari para cezası miktarının tayininde 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinin mi yoksa anılan Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasının mı uygulanacağı şeklinde bir belirsizliğin doğacağı, bu durumun da kanunilik ilkesine aykırılık teşkil edeceği, bu itibarla, sahip olduğu lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Öte yandan, davalı idarece, fiil tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat kuralları dikkate alınmak suretiyle davacı hakkında yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilebileceği belirtilmiştir.Açıklanan nedenlerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına ve esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, Kurumun yetkileri çerçevesinde tesis edildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır.Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Davalının temyiz isteminin reddine,2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.