Kayıp çekin iptali talebiyle açılan davada, çek keşidecisinin hukuki menfaat yokluğundan dolayı davanın reddine ilişkin Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçeli kararı.
Özet: Keşideci şirket tarafından, alacaklıya teslim edilmeden önce kaybolan 420.000 TL bedelli bir çekin kötü niyetli kullanımını engellemek amacıyla iptali ve ödeme yasağı konulması talebiyle açılan hasımsız davada, mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali davasını açma yetkisinin, çekin zayi olduğu anda senet üzerinde hak sahibi olan "yetkili hamile" ait olduğunu, çekin keşidecisi konumundaki davacının bu sıfatla iptal davası açamayacağını, zira iptal davasının amacının birden fazla ödemeyi önlemek ve iptal kararını keşideciye veya muhataba ibraz etmek olduğunu, keşidecinin kendisine ibraz edilmek üzere iptal kararı istemesinin mümkün olmadığını ve ileride kötü niyetli talepler karşısında menfi tespit davası açma hakkına sahip olduğunu belirterek talebin reddine karar vermiştir.
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.ANKARA14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████HAKİM
: ... ...KATİP
: ... ...DAVACI
: ... - ...VEKİLİ
: Av. ... -.....DAVALI
: - .....DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025KARAR YAZMA TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA DİLEKÇESİ
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket, ticari faaliyetleri çerçevesinde bir mal alımına ilişkin olarak 31.12.2025 tarihinde, ..... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 420.000,00 TL bedelli bir çek düzenlediğini, Söz konusu çekin, henüz alacaklıya teslim edilmeden önce kaybolduğunu, Müvekkil şirket yetkilileri tarafından yapılan tüm araştırmalara rağmen çekin bugüne kadar bulunamadığını, Çekin, alacaklıya teslim edilmediği ve ciro edilmediği için henüz dolaşıma girmediğini, Ancak kötü niyetli kişilerce ele geçirilerek haksız kazanç sağlanma riski mevcut olduğunu, Bu nedenle, Türk Ticaret Kanunu’nun 798. ve devamı maddeleri uyarınca söz konusu çekin iptaline karar verilmesi ve ayrıca ödeme yasağı konularak bankanın bu çeki ödemesinin engellenmesi gerekmekte olduğunu, Müvekkil şirket tarafından düzenlenen 31.12.2025 keşide tarihli, 420.000,00 TL bedelli, ..... Şubesi üzerine düzenlenen çekin iptaline, bu çeke ilişkin olarak bankaya ödeme yasağı konulmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davaya konu çekin zayi nedeniyle iptali davası, TTK'nun 651 vd. maddeleri ile TTK'nun 818/s bendi delaletiyle TTK'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. TTK'nun 757/1 maddesi "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.Dava, zayii nedeniyle çek iptali talebine yöneliktir ve hasımsız olarak açılmıştır.Uyuşmazlık, keşideci tarafından hasımsız olarak zayii nedeniyle çek iptalinin talep edilip edilmeyeceğine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2. maddesi "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2. ve 818/1-s maddesi yollaması ile 757/1. maddesi uyarınca kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davayı açma yetkisi kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerine hak sahibi olan yetkili hamil kişiye aittir.Dava dilekçesinde bilgileri verilen çek üzerinde yapılan incelemeye göre zayii nedeniyle iptali talep edilen çekin keşidecisi davacıdır. Çek, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun Kıymetli Evrak isimli üçüncü kitabında düzenlendiğinden kıymetli evrak niteliğindedir. Kıymetli evrak ile ilgili iptal davasını kimin açabileceği ise kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Ancak, kıymetli evraka uygulanacak genel hükümler kısmında yer alan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2. maddesi "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere iptal davası açma hakkı senedin zayi olduğu anda hak sahibi konumunda olan kişiye aittir. Kıymetli evrakın zayi olması nedeniyle dava açılabilmesi için, öncelikle evrakın kıymetli evrak vasfında olması gereklidir. Ayrıca evrakın kıymetli evrak olması tek başına yeterli olmayıp davanın da TTK'nun 652 ve 757 maddeleri gereğince meşru hamil tarafından açılması gerekir. Evrakın kıymetli evrak vasfında olmaması yahut kıymetli evrak olmasına rağmen talep edenin hamil olmaması durumunda TTK'nun 757. maddesi çerçevesinde zayi davası açılamaz. Ayrıca çek iptali davası açılabilmesi için TTK'da belirtilen hukuki yararların olması gerekir.Çek zayi davasının TTK'nun 652 ve 757 maddeleri gereğince meşru hamil tarafından açılması gerekir ve de kambiyo vasfında senet olması gerekir. Zayi nedeniyle iptal davalarının amacı, keşidecinin birden fazla ödeme yapmasını önlemek ve kaybedilen kambiyo senedi yerine verilecek iptal kararını keşideciye veya muhataba ibraz etmektir. Keşidecinin kendisine ibraz edilmek üzere iptal kararı istemesi mümkün değildir. Çekin keşidecisi tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamayacaktır...... sayılı ilamına göre ve dosya kapsamına göre yapılan değerlendirme kapsamında; Dava dilekçesi içeriğinden ve davacının beyanından anlaşıldığı üzere davaya konu çek hesabı sahibi davacının keşideci olarak zayi nedeniyle iptal davası açamayacağı, ileride kötü niyet ile ele geçirenlerce hak iddia edilmesi halinde hesap sahibi keşidecinin menfi tespit davası açma hakkı olduğu, TTK'nun hükümleri açık olup, zayi nedeniyle hasımsız çek iptali davası açma hakkının yetkili hamile tanındığı, yetkili hamile tanınan bu hakkın keşideci hesap sahibine tanımasının hukuka aykırı olacağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2. Maddesine göre keşidecinin iptal davası açma hakkının bulunmadığı anlaşıldığından (..... Kararı) yukarıda belirtilen nedene göre davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M ; gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,1)Davanın REDDİNE,2) Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4) Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak DAVACIYA İADESİNE,Dair, davacı vekilinin YOKLUĞUNDA, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2025Katip ...¸Hakim ...¸