araç kiralama sözleşmesi teminat senedinin kötüye kullanıldığı iddiasıyla açılan menfi tespit davasında mahkemenin görevine ilişkin hukuki uyuşmazlık.

Araç kiralama sözleşmesi teminat senedinin kötüye kullanıldığı iddiasıyla açılan menfi tespit davasında mahkemenin görevine ilişkin hukuki uyuşmazlık.

Özet: Bu hukuki evrak, davacının bir arkadaşının araç kiralaması için kefil sıfatıyla imzaladığı ve daha sonra 680.000 TL bedelle kötü niyetle icra takibine konulduğunu iddia ettiği bir teminat senedi nedeniyle açılan menfi tespit davasını özetlemektedir. Davacı, senet nedeniyle borçlu olmadığının tespitini, icra takibinin durdurulmasını ve kötü niyet tazminatı talep etmektedir. Mahkeme, uyuşmazlığın esasını oluşturan araç kiralama sözleşmesinin kira sözleşmesi niteliğinde olduğunu ve bu tür ilişkilerden doğan davaların, tarafların ticari sıfatına bakılmaksızın, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunu değerlendirmiştir.

T.C.

İSTANBUL

22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

DAVA

:Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

:█████/2025

KARAR TARİHİ

:█████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı, 25.03.2025 tarihinde arkadaşı ...'ın davalı ...'ten araç kiralaması ve bunun için teminat senedi düzenlemesi ve bunun için kefil istenmesi neticesinde 25.03.2025 tarihli senedi kefil sıfatıyla imzaladığını, ancak atılan imza kötüye kullanılmış ve ... tarafından ödemeler yapılmasına rağmen bedelsiz senet sonradan doldurularak 680.000 TL üzerinden takibe konulduğunu, davalı alacaklının aslen hakkı olmadığı bir alacağı, kötü niyetle ve müvekkili zarara uğratmak kastıyla icra tehdidi altında tahsil etmek istediğini ve dava dilekçesinde arz ve izah edilen tüm nedenlerle davanın kabulüne, dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren .... İcra Dairesi'nin 2025/... Sayılı icra takibinin, dosyadaki mevcut delil durumuna göre, teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı ile durdurulmasına, aksi tutumda teminat mukabilinde tedbiren durdurulmasına; .... İcra Dairesi'nin 2025/... sayılı dosya numarası ile Takibe konu senet nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli alacaklının takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ile talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında akdedilen araç kiralama sözleşmesinden kaynaklanan bonoya dayalı takip nedeniyle, davalı yanca ... İcra Müdürlüğünün 2025/... E. Sayılı dosyasından başlatılan takipte, davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti davasıdır.

Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır.

Ticaret Mahkemesinin görev alanını düzenleyen 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddeleri şu şekildedir:

"MADDE 4- (1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;

a) Bu Kanunda,

b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,

c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,

d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,

öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.

MADDE 5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.

TBK.nın 269.maddesinde düzenlenen tanıma göre; kira sözleşmesi kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu düzenleme çerçevesinde taraflar arasındaki araç kiralama sözleşmesinin kira sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. Uyuşmazlık özel hukuk ilişkisinden doğduğundan tarafların tacir olması mahkemenin 6100 Sayılı Kanunun 4/1-a maddesi ile düzenlenmiş bulunan görevini etkilemez.

Somut olayda, taraflar arasında, davalının işlettiği ... firmasından kiralanan ... plakalı araç karşılığında teminat olarak verildiği iddia edilen bono nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

Dava, █████/2014 tarihinde 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına ve kira ilişkisinden kaynaklandığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Yapılan açıklamalar doğrultusunda, uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklandığından HMK 4. madde ve TTK 5. maddesi gereğince davaya bakma görevi Mahkememize ait olmayıp uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek görevsizlik nedeniyle HMK’nın 114/1-e ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddi ile mahkememizin görevsizliğine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H Ü K Ü M

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİ nedeniyle HMK.nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince usulden REDDİNE, Karar kesinleştiğinde ve kesinleşme tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli İSTANBUL SULH HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,

2-Davacının adli yardım ve ihtiyati tedbir talebinin görevli mahkeme tarafından değerlendirilmesine,

3-HMK 20/1 maddesi gereğince, kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içerisinde dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmediği taktirde, t HMK nun 20.maddesi gereğince re'sen, davanın açılmamış sayılmasına ve aynı yasanan 331/2.maddesi gereğince yargılama giderleri hakkında karar verilmesine,

4-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususunun görevli mahkemece değerlendirilmesine,

Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025

Kâtip ... Hâkim ...

e-imzalıdır e-imzalıdır