ankaradaki mahkemelerde incelenen, soğutma sistemi revizyon sözleşmesinin gecikmeler nedeniyle feshi, uğranılan zararın tazmini ve yüklenicinin kötüniyetli fesih iddialarını içeren karmaşık uyuşmazlık.

Ankaradaki mahkemelerde incelenen, soğutma sistemi revizyon sözleşmesinin gecikmeler nedeniyle feshi, uğranılan zararın tazmini ve yüklenicinin kötüniyetli fesih iddialarını içeren karmaşık uyuşmazlık.

Özet: Bu hukuki evrakta, bir kurumun üstlendiği soğutma sistemi revizyon işini verilen ek sürelere rağmen zamanında bitiremeyen, tespit edilen eksiklikleri gidermeyen ve gerçek dışı beyanlarda bulunan yüklenici firmanın sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle oluşan zararın tahsilini talep ettiği asıl dava ile; yüklenicinin, projenin Türkiyede ilk defa uygulanması, yurt dışından malzeme temini ve gümrük süreçlerinden kaynaklanan gecikmelerin kendisinden kaynaklanmadığını, kurumun iyiniyetli davranışlarına rağmen sözleşmeyi haksız yere feshettiğini ve işin fesih tarihinde yüksek oranda tamamlanmış olduğunu iddia ettiği birleşen davanın temyiz incelemesi sunulmaktadır.

6. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ███████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1-Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasındaki 28.06.2012 tarihli sözleşme ile davalının ... Et Kombinası Müdürlüğü'nün soğutma sisteminin revizyonu işini üstlendiğini, sözleşmenin 9.2. maddesinde iş bitirme tarihinin işyeri teslim tarihinden itibaren 180 gün olarak kararlaştırıldığını, davalının kararlaştırılan teslim tarihinden sonra ilk olarak 31.12.2012 tarihli dilekçesi ile işini bitirdiğini ve geçici kabul işlemlerinin yapılmasını talep ettiğini, bu talep üzerine ön incelemesi yapılan işin geçici kabule hazır olmadığının tespit edildiğini, eksik işler listesi çıkarılarak işin geçici kabule hazır hale 28.02.2013 tarihinde getirebileceği yönünde tutanak tutulduğunu, davalının 31.12.2012 tarihli ilk talebi ile işi bitiremediği ve işin bitirilmesinin uzun bir süre alacağı tespit edildikten sonra ilgili birim olan ... Dairesi Başkanlığı'nın işin ülkemizde ilk defa uygulandığı hususunu ve firmanın iyiniyetli olduğunu belirterek firmaya 70 günlük cezalı süre verilmesi konusunda 15.01.2013 tarihinde "Makam Oluru" alarak durumu davalıya bildirdiğini, bu şekilde firmaya 70 gün cezalı süre verildiğini, davalı cezalı 70 günlük süresinin 09.03.2013 tarihinde dolmasını müteakip ikinci kez 11.03.2013 tarihinde ... Dairesi Başkanlığı'na müracaat ederek "işi 09.03.2013 tarihinde bitirdiğini" ve geçici kabulün yapılmasını talep ettiğini, yapı denetim elemanları tarafından yapılan incelemede işin geçici kabule hazır olmadığı, işin bitiş tarihinin 10.05.2013 tarihi olacağının tahmin edildiği yönünde tespit yapılarak eksik işler listesi hazırlandığını ve tutulan tutanakta işin tahmini bitiş tarihinin 10.05.2013 olduğunun belirtildiğini, davalının ikinci kez süre uzatımı talebinin reddedildiğini, davalının 03.05.2013 tarihli dilekçesi ile üçüncü kez başvurarak "işi tamamladığını ve test çalışmalarına başladığını belirterek geçici kabulünün yapılmasını talep ettiğini, bunun üzerine denetim elemanlarınca yapılan tespitte firmanın beyanlarının gerçek olmadığının ve 33 kalemden ibaret iş eksikliğinin olduğunun tutanak altına alındığını, davacının kurumun bütün iyiniyetli davranışlarına rağmen davalı tarafın fesih tarihine kadar almış olduğu işi bitiremediğini, sürekli gerçekdışı beyanlarda bulunarak davacıyı oyaladığını, verilen süreler ve davalının tutumları ile işin hal ve şartlarından davalı tarafın işi bitiremeyeceği sonucuna varıldığından ve davalıya ihale mevzuatı uyarınca daha önceden süre verilerek ihtarda bulunulduğundan, sözleşmenin 17.05.2013 tarih 72 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile feshedilerek fesih bildiriminin davalıya tebliğ edildiğini, eksik işlerin ve hatalı imalâların giderilmesi için ikinci kez ihale yaptıklarını bu nedenle davacının 285.776,05 TL zararı oluştuğunu, ikini ihale için 1.263,52 TL ilan masrafı yaptıklarını, 285.776,05 TL davacı zararından davalının alacağı olan 120.061,69 TL düşüldükten sonra geriye kalan 165.714,36 TL'nin ihtarlarına rağmen davalı tarafça ödenmediğini ileri sürerek 166.977,88 TL'nin 10.09.2013 tarihinde işleyecek reeskont faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2-Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı Kurum arasında imzalanan 28.06.2012 tarihli sözleşme uyarınca "... Et Kombinası Müdürlüğü Soğutma Sisteminin Revizyonu" işinin 1.165.000,00 TL bedelle davacı tarafından üstlenildiğini, sözleşme konusu işin mahiyetinin; karbondioksitli soğutma sistemi kurulması olup, bu sistemin Türkiye'de ilk defa uygulandığını, bu sebeple de sisteme uygun ekipman ve malzemelerin büyük kısmının yurt dışında üretildiğini, malzemelerin yurt dışından getirilmesi sürecindeki gümrük yoğunluğunun iş sahasına ulaşmasında gecikmeye neden olduğunu, bu durumun davalı İdarenin de bilgisi tahtında olup, gecikmenin davacıdan kaynaklanmadığını, bilakis işin bitirilmesiyle alakalı davacının iyiniyetli davranmış olması sebebiyle işin bitirilmesi için ek süre verildiğini, davacının; sözleşme konusu işin bitirilmesi amacıyla gerekli tüm çaba ve ihtimamı göstermesine rağmen davalı idarenin 24.05.2013 tarih ve 3675 sayılı yazısı ile anılan sözleşmeyi kötüniyetli olarak feshettiğini, fesih tarihinde işin % 98 oranında bitirilmiş olmasına rağmen davalı idarenin hatalı kararından dönmeyip işin yalnızca %27,31'i tamamlanmış gibi hesap kesimi yaptığını, sözleşme konusu işin 12.03.2013 tarihinde %27,31 seviyesinde olup anılan tarihten fesih tarihine kadar işin neredeyse tamamının bittiğini, Yozgat Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ███████ D.iş. sayılı dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporundan da görüleceği üzere; işin büyük kısmının tamamlandığını, 15 gün içerisinde tesisin faal hale gelebileceğinin belirtildiğini, davalı idarenin; sözleşmenin yürürlük tarihi boyunca davacıya yalnızca 320.827,02 TL ödediğini, fesih neticesinde ise 69.900,00 TL tutarındaki teminat mektubunu ve 69.900,00 TL tutarındaki nakit teminatı irat kaydettiğini, irat kaydedilen bu meblağlara ek olarak davalı İdarece tespit edilen 1.442,69 TL gecikme cezası bakiye alacağı ve teminat mektubu güncelleme bedeli olan 2.600,20 TL'nin davacı tarafından yatırıldığını, davalı İdarenin yaptığı haksız fesih ile davacıyı zarara uğrattığını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL'nin fesih tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

2-Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; asıl davaya ilişkin dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla taraflar arasındaki sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki 28.06.2012 tarihli sözleşme ile davalının ... Et Kombinası Müdürlüğü'nün soğutma sisteminin revizyonu işini üstlendiğini, davalı yüklenici tarafından 31.12.2012, 11.03.2013, 03.05.2013 tarihlerinde davacı İdareye başvurularak işin bitirildiği bildirilerek, geçici kabulün yapılması istendiği halde işin bitirilmediği, davacının sözleşmeyi fesihte haklı olduğu, her ne kadar asıl dava dosyasında davacı yan eksik işlerin ve hatalı imalâtların giderilmesi için ikinci kez ihale yaptıklarını, bu nedenle davacının 285.776,05 TL zararı oluştuğunu, ikinci ihale için 1.263,52 TL ilan masrafı yaptıklarını, 285.776,05 TL davacı zararından davalının alacağı olan 120.061,69 TL düşüldükten sonra geriye kalan 165.714,36 TL'nin ihtarlarına rağmen davalı tarafça ödenmediğini ileri sürerek 166.977,88 TL'nin 10.09.2013 tarihinde işleyecek reeskont faiziyle tahsilini talep ve dava etmiş ise de Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararında belirtilen şekilde aldırılan bilirkişi heyeti ek raporunda; davalı yüklenici ile yapılan sözleşmenin feshi nedeniyle işin tamamlattırılması için yapılan ikinci ihalenin, dava konusu ihale ile aynı şartlarda yapıldığı; dava dışı firma ile yapılan ikinci ihalenin, davalı yüklenicinin dava konusu işteki mevcut eksik imalâtlarının tamamlatılması ve ayıplı imalâtlarının giderilmesi için yapıldığı, ilave iş bulunmadığı; ikinci ihalenin makul süre içinde yapıldığı tespit edildiği, bu nedenle davacı İdarenin sözleşmenin feshi nedeniyle işin tamamlattırılması için ikinci kez ihale yapmasından dolayı meydana gelen menfi zararın toplam 277.553,52 TL olduğu, davalı yüklenicinin birleşen davaya konusu talep edebileceği alacak miktarının 129.686,50 TL bakiye imalat bedeli ve 30.567,69 TL gecikme cezası için yapılan fazla ödeme olmak üzere toplam 160.254.19 TL olduğu, bu halde davalı yüklenicinin bu alacağı davacı İdarenin alacağından mahsup edildiğinde davacı İdarenin, davalı yükleniciden talep edebileceği bakiye menfi zararının 117.299,33 TL olduğu hesaplandığı, Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda davalı/ davacı yanın birleşen davada iş alacağı talep ettiğinden ve davacı kurumun uğradığı zarar davalı yüklenicinin alacağı mahsup edilmek sureti ile talep edildiğinden , birleşen dava dosyasındaki alacak isteminin 5.000,00 TL olması nedeni ile açılan birleşen davada talep ile bağlı kalınarak 5.000,00 TL' nin temerrüd tarihi olarak kabul edilen sözleşmenin fesih tarihi olan 17.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davacı/davalıdan tahsili ile davalı/davacıya verilmesine, asıl dava yönünden ise birleşen davada mahsuba tabi 5.000,00 TL'nin düşümü sonunda 112.299,33 TL'sinin 111.035,81 TL'si yönünden davadan önce gönderilen ihtarda 10 gün atıfet mehli tanındığından, bu sürenin sonu olan 21.09.2013 tarihinden, asıl davada davacının haksız fesih nedeni ile ikinci ilan masrafının da talep edebileceğinden ( aynı yönde olan Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin ████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamı da nazara alınarak ) ilan masrafı olan 1.263,52 TL'si yönünden ise 20.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı/davacıdan tahsili ile davacı/davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekili ve asıl davada davalı/birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davalı/birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine; asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl dava yönünden; davanın kısmen kabulüne, 122.299,33 TL'nin; 121.035,81 TL'sine 21.09.2013, 1.263,52 TL'sine 20.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı/birleşen davada davacıdan tahsili ile davacı/birleşen davada davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen dava yönünden; davanın kabulüne, 5.000,00 TL'nin 05.02.2015 birleşen dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davacı/birleşen davada davalıdan tahsili ile davalı/birleşen davada davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1-Asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde; 12.08.2024 tarihli bilirkişi 4. ek raporuna itirazları karşılanmadan karar verildiğini, ikinci ihale nedeniyle müvekkili kurumun menfi zararının 285.776,05 TL olduğunu, gecikme cezasının fesih tarihine kadar uygulanması gerektiğini, yüklenicinin imalat bedelinin fazla hesaplandığını, kurum tarafından mahsup yapılarak dava açıldığı hususunun istinaf kararında dikkate alınmadığını, müvekkili kurum tarafından uygulanan gecikme cezasının hukuka uygun olduğunu, ayrıca birleşen davada verilen kararı asla kabul etmemek kaydıyla borcun mahsup yapılarak sona erdiği durumda, birleşen dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyan etmektedir.

2-Asıl davada davalı/birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; asıl davada yapılan ve yapılmayan işlerin nelerden ibaret olduğunun belirlenmeden karar verildiğini, birleşen davada imalat miktarının eksik hesaplandığını, malzeme ve imalatların hakedişe konulmadığını, gecikme cezası nedeniyle bilirkişi raporunda 40.192,50 TL fazla ödeme yapıldığı tespit edilmesine rağmen ek raporda bu miktarın düşürüldüğünü beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl davada taraflar arasındaki eser sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği iddiasına dayalı uğranılan zararın tahsili ve birleşen davada sözleşmenin davalı tarafça haksız feshedildiği iddiasına dayalı uğranılan zararın tahsili istemlerine ilişkindir

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı-birleşen davalı vekilince ve davalı-birleşen davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca temyiz nedenlerine göre ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı- birleşen davada davacıya yükletilmesine,

Davacı-birleşen davada davalı temyiz harcını peşin yatırdığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.