İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, eser sözleşmesinden kaynaklanan eksik ödeme, yurt dışı montaj davet mektubu gönderilmeme ve haksız icra takibi kaynaklı menfi tespit davası.
Özet: Davacı şirket, davalı tarafından başlatılan ilamsız icra takibine konu alacağın mevcut olmadığını belirterek menfi tespit davası açmış; taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında davalıya özel olarak üretilen 110.000 Euro bedelli ürünlerin, davalının kalan 29.453,61 Euro ödemeyi yapmaması ve proforma faturada ek maliyetli olmasına rağmen talep ettiği yurtdışı montaj hizmeti için gerekli davet mektubunu göndermemesi nedeniyle 2022 yılından beri davacı deposunda bekletildiğini, bu durumda davalının haksız ve delilsiz bir icra takibi başlattığını ileri sürmüştür.
T.C.
İSTANBUL10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
:█████/2024KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının dosya üzerinden yapılan incelemesi sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; işbu davanın ... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... E. Sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine karşı açıldığını, ilgili icra dosyasında alacaklı olarak görünen ... ekte sunduğumuz proforma faturada yazılı ... isimli şirketin yetkilisi olduğunu, ilamsız icra takibinin esas konusu olan sözleşme , ...'ın yetkilisi olduğu ... isimli şirketin menfaatine kullanılacak olan bir takım malzemelerin müvekkil şirket tarafından ücret karşılığında üretilmesini içerdiğini, dolayısıyla davanın her iki tarafı da tacir olup, davanın konusu her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olduğunu, bu sebeple dava asliye ticaret mahkemesinde açıldığını, davacı aleyhine ... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... E. Sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, bahsi geçen icra takibi yetkisiz yerde açılmış olup , öncelikle tüm yargı süreçlerinin yetkili mahkeme olan borçlunun yerleşim yeri ve aynı zamanda da sözleşmenin akdedildiği ve ifa yeri olan İstanbul Anadolu Adliyesine sevk edilmesini talep ettiklerini, ilgili ilamsız icra dosyasına dayanak gösterilmemiş olup takibe konu alacak meblağına konu işlem ; ... Tic. Ltd. Şti. Müvekkil ile dosyada alacaklı kişi sıfatıyla bulunan ... isimli şahısa ait olduğu düşünülen ... ... isimli Fransa'da faaliyet yürüten işletme arasında anlaşılan mimari proje olduğunu, bu proje için 110.000 Euro tutarına sahip proforma fatura düzenlendiğini, ürünü Türkiye'den alıp ihraç etmek amacıyla şirketin yetkilisi olarak kendini gösteren ...'ın babası ...'ın, proforma faturaya imza atıp dekontlarda da görüldüğü üzere 80.546,39 Euro ödeme gönderdiğini, ilk görsel tasarım ve planlama amacıyla anlaşma kapsamında 29.04.2021 tarihinde Fransa'dan ... gönderici adına sahip bir hesaptan müvekkil hesabına 30.546,39 Euro gönderilmiş ve müvekkil tüm çalışmaları nizami ve istendiği gibi yaptığını, ardından ... isimli firma çalışmalarımızı onaylamış ve 22.12.2021 tarihinde karşı tarafın babası ...'ın davacının ofisine gelip önceden projelendirilen işlem ile alakalı olan proforma faturaya imzasını atıp onayladığını ve üretime başlanması için 50.000 Euro daha ödeme çıkaracağını bildirdiğini, dilekçe ekinde sunulan 2.dekontta da görüldüğü üzere 31.12.2021 yılında anlaşılan tutar yeniden müvekkilin hesabına gönderildiğini, toplamda 110.000 Euro tutara sahip işlem amacıyla 80.546,39 Euro gönderilmiş olup ürünlerin hazırlandığını, fakat ürünü alan karşı taraf müvekkile sözleşmeye konu ürünleri Fransa'da monte etmesi yönünde talepte bulunduğunu, proforma faturanın altında "İŞÇİLERİN YOL (ŞANTİYE VE OTEL ARASI ULAŞIM, UÇAK BİLETLERİ VB.), YEMEK, KONAKLAMA, NAKLİYE VE GÜMRÜK İŞLEM GİDERLERİ, KLİMA SİSTEMİ FİYATA DAHİL DEĞİLDİR. -- TEKLİFİMİZ 3 İŞ GÜNÜ İÇİN GEÇERLİDİR. -- ÖDEME ŞEKLİ, PEŞİN OLARAK BELİRTİLMİŞTİR." ibaresinin açıkça KIRMIZI ve BELİRGİN şekilde belirtildiğini, davacı işletmenin buna rağmen montaj amacıyla o tarihlerde montaj ekibinin yoğun çalışmaması münasebetiyle istisnai olarak montajın yurtdışında yapılmasını ve diğer giderleri kabul etmiş ve alıcı taraf olan ...'tan davet mektubu talep ettiğini, fakat ...'ın davet mektubunu çıkarmadığını ve göndermediğini, bundan dolayı vize başvurusu yapamayan müvekkil sözleşmeye konu ürünleri 2022 yılından beri ardiyede bekletmektedir ve halihazırda ürünlerin muhafaza edilmekte olduğunu, ne eksik ücret olan 29.453,61 Euro ödeme yapılmış ne de montaj ücretlerinin ödenmesi kabul edildiğini, halihazırda özel ücretsiz montajı müvekkilin yapabilmesi adına davet mektubu da gönderilmediğini, işbu davaya konu icra dosyası somut deliller veya gerçek anlamda bir alacak olmaksızın işleme konulmuş bir icra dosyası olup müvekkil şirketin Yönetim Kurulu başkanı ... beyin hayatında hiç icra dosyasına sahip olmaması sebebiyle usul bilmediğinden kaynaklı itiraz edilmemiş ve işletmeye ait tüm banka hesaplarına ve araca haciz ve yakalama işlemlerinin gerçekleşmesine neden olduğunu, hem eksik ücret alan 29.453,61 Euro borcunu ödemeyen ... 2 yıldır sözleşmeye konu ürünlerin Ardiye/Depo kirasının ödenmesine neden olmuş hem de müvekkil işletmemizin aracını da bağlatma emri göndererek işletmemizi işlem yapamayacak duruma sokarak bu tutarı ödememiz adına yargı sistemini bir tehdit unsuru olarak kullandığın, davalı tarafın davacı işletmeye sözleşme kapsamındaki peşin ödemeyi yapmış olup istediği tüm işlemler tamamlandığını, fakat ürünlerin montajı için gerekli davet mektubunu müvekkile göndermemiş olup ürünün monte edileceği ülkeye davet mektubu olmadan giriş yapılması ve ürün gönderilmesi mümkün olmadığını, hem davet mektubunu göndermemiş hem de davacıya eksik kalan ödemeyi yapmadığını, proforma fatura ve dekontlarda da görüleceği gibi hala ...'ın müvekkil işletmeye 29.453,61 Euro borcu bulunmakta olup müvekkilin hayatı boyunca hiç borcu olmaması münasebetiyle ve sadece icra takip usulünü bilmemesi hasebiyle itiraz etme süresini kaçırması gereği iş bu davayı açma gereği hasıl olduğunu belirterek yetkisiz icra dairesinde başlatılan icra dosyasının kapatılarak yetkili yere gönderilmesine, davacının İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyasından ve işbu davaya konu icra dosyasında borçlu olmadığının tespitine, davalı taraf aleyhine alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Mahkememizin █████/2024 tarihli, davacının tedbir talebinin 250.000,00 TL teminatla kabulüne karar verildiği, davalı tarafın itirazı üzerine itiraz mürafaalı olarak değerlendirilerek itirazın reddine karar verildiği, davalı tarafça istinaf yoluna gidildiği, İstanbul BAM 53. Hukuk Dairesinin █████████ Esas, █████████ karar, █████/2024 tarihli kararı ile Mahkememiz ara kararının kaldırılmasına karar verildiği, davacı vekili █████/2024 tarihli dilekçesi ile 2.kez tedbir talebinde bulunduğu, Mahkememizin █████/2024 tarihli ara kararı ile yine 250.000,00 TL teminatla tedbir talebinin kabulüne karar verildiği, davalı tarafça ara karara itiraz edildiği, itirazın mürafaalı olarak değerlendirilerek ikinci ihtiyati tedbir kararına itirazın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.CEVAP
: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının yurtdışında faaliyet göstermekte ve davalı firmaya işyerinin dekorasyon işi için sipariş vermiş, sipariş bedelinin büyük bir kısmını peşinat olarak göndermiştir. Taraflar arasında yazılı sözleşmenin mevcut olmadığını, sadece yapılacak işleri gösteren hukuki niteliği olmayan ve müvekkilimi temsile yetkisi olmayan ... tarafından imza edilmiş proforma faturanın mevcut olduğunu, bu fatura içeriğinde imalat yapılacak ürünlerin, işlerin listesinin mevcut olduğunu, siparişin ve ödemelerin üzerinden uzunca süre geçmesine rağmen davacı/borçlu gerekli işlemlere başlamamış ve takvim belirtmediğini, para gönderiminin üzerinden 2 yıldan fazla süre geçmesine rağmen davacı borçlu ne işi yapmakta nede aldığı ürünleri teslim ettiğini, sözleşmenin feshine dair göndermiş oldukları ihtarnameye de cevap vermeyen davacı borçlu aleyhine icra takibi başlatıldığını, dosyada mevcut proforma ınvoıce altındaki imza müvekkili temsile yetkisi bulunmayan babası ...'a ait olduğunu, bu belgenin yapılacak işlerinin muhtemel fiyatlandırması olduğunu, satış sözleşmesi olmadığını, bu proforma ınvoıce taraflar arasında yapılan sözleşme demek olmadığını, bunun taraflar arasındaki ön satış faturası olduğunu, satıcının ürün veya hizmet hakkında alıcıyı bilgilendirmek amacıyla hazırladığı ön teklif niteliğinde olan proforma faturanın herhangi bir mali yükümlülüğünün bulunmadığını, ticaret hukuku ve vergi hukukunda da yer alan faturalar arasında sayılmadığını, taraflar arasında yazılı satış sözleşmesi mevcut olmadığından, yapılacak işin bedeli yanında müvekkil tarafından ödenen bedelin sözleşmenin müvekkile yüklediği edimleri yerine getirdiği anlamına gelmediğini, davalının toplamda d80.546,39 EURO para ödeme yapmış ve 2 yıldan uzun süre hiçbirşey almadan beklediğini belirterek haksız açılan davanın reddine, davacının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE
:Dava, 6098 sayılı TBK'nın 473.maddesine göre eser sözleşmesinde yüklenicinin temerrüdü iddiasına dayalı olarak, iş sahibinin bedel iadesi talebi ile başlattığı ilamsız icra takibine karşı, yüklenicinin İİK 72.maddesine istinaden açtığı menfi tespit davasıdır.... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... E. Sayılı dosya celp edilmiş, incelenmesinde davalı tarafından davacı aleyhine, "sözleşmenin feshi nedeniyle ödenen bedelin iadesi1 açıklaması ile 80.546,39 Euro asıl alacak ve 459,00 Euro işlemiş faiz talep ettiği görülmüştür.Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... E. Sayılı dosya UYAP sureti, davacının kurumlar vergi beyannameleri, bir takım bankalardan hesap hareketleri dosyamız içerisine alınmıştır.Dosya İç Mimar, İnşaat Mühendisi, Gümrük Uzmanı, Mali Müşavir ve Nitelikli Hesaplama Uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen █████/2025 tarihli raporda; yanlar arasındaki ihtilafın; davalı yan siparişlerinin 110.000 Euro bedel mukabili yapılacağına ilişkin davacı tarafından düzenlenmiş 22.12.2021 tarihli proforma fatura karşılığı 80.546,39 Euro ödeyen davalı yanın ...Noterliği’nden çektiği 08.11.2023 tarih ve ... Y.Nolu fesih ihtarnamesine dayalı olarak ... İcra Dairesi’nin 2023/... sayılı dosyasına kayden açtığı ve kesinleşmiş icra takibinde davacı yanın borçlu olup olmadığı hususunda toplandığı, davacı şirket tarafından düzenlenmiş 22.12.2021 tarihli proforma faturanın “icap” niteliğinde olduğu, davalı yanın babası olduğu ifade edilen ancak davalı yanca kendisine temsile yetkili olmadığı ileri sürülen ... tarafından proforma faturanın imzası ile yahut temsil konusundaki itiraz / çekişme nedeniyle davalı tarafından yapılmış 29.04.2021 tarihindeki 30.546,39 Euro tutarındaki ilk ödeme ile davalı yanın “kabul” iradesinin açığa çıktığı ve böylelikle yanlar arasındaki sözleşmenin kurulduğu, yanlar arasında kurulan sözleşmenin 22.12.2021 tarihli proforma fatura içeriğine göre; bir kısım ürünlerin imal edilip, satışı yapılacak diğer ürünlerle birlikte davalı iş yerine montajını kapsadığı gözetilerek “eser sözleşmesi” niteliğinde olduğu, inceleme ve değerlendirme bölümünde tablo halinde sunulan imalatların davacı yüklenici tarafından yapıldığı ve Yurt Dışına gönderime hazır şekilde paketlenerek 3 grup halinde depo edildiğinin tespit edildiği, imalatlar tamamlanmış olup, 110.000-EURO – 50.000-EURO-30.546,39EURO = 29.453-EURO Bakiye İmalat Bedeli kaldığı, yapılan İmalatların, özel ölçü, mekâna göre özel tasarım olduğu değerlendirildiğinden bir başka mekânda kullanılmasının mümkün olmadığı, ancak; mekanik sanayi ürünlerinin bir başka mekânda kullanılabileceğinin düşünülebileceği, bu makinelerin tüm keşif içerisindeki değeri % 3 olup Bedelinin: 110.000-EURO x % 3 = 3.300,00 EURO olduğu, bu durumda davacı ... Ltd. Şti. nin, sözleşmeye göre davalıdan bakiye alacağının: 29.453,00 EURO – 3.300,00 EURO = 26.153,00 EROU olarak hesaplanabileceği, yanların ticari defter ve kayıtlarını ve bunlara ilişkin herhangi bir belge sunmamaları nedeniyle mali yönden başkaca bir inceleme ve değerlendirme yapılamadığı, dosyada mevcut banka dekontlarına göre, davalı tarafından davacı hesabına toplam 80.546,39 Euro ödeme yapıldığı, yanlar arasında akdedilmiş eser sözleşmesi hükümleri gereğince, davalı yüklenici tarafından sorumluluğunda bulunan eseri teslim borcunun yerine getirilmediği, eseri kendi iş yerinde teslime hazır hale getirmesine karşın teslim borcunun ifa edilmesini sağlayacak hazırlık fiillerinin yerine getirilmesi yolunda davalı iş sahibine herhangi bir bildirimde bulunulmak suretiyle davalı iş sahibinin teslim alacağı bakımından temerrüde düşürülmediği, aksine davalı iş sahibince sözleşmenin .... Noterliği’ nin 08.11.2023 tarih ve ... Y.Nolu ihtarnamesi ile sözleşmenin feshi ve ödediği tutarları iadesi bildiriminde bulunulduğu, davacı yüklenicinin ise sessiz kaldığı, davalı iş sahibinin sözleşmenin feshi bildiriminin varlığı çerçevesinde, sözleşmeye dayalı olarak davacı yükleniciye ödediği (30.546,39EURO + 50.000EURO =) 80.546,39 Euro peşinat ödemesinin tahsil günü TL karşılığını talep ve takip edebileceği, davacı yüklenicinin T.C. ... İcra Dairesi’nin 2023/... sayılı dosyasında davalı iş sahibine borçlu olduğunun değerlendirilebileceği, davacı yüklenicinin haksız feshe ya da davalı iş sahibinin eserin teslimine yönelik ifa imkansızlığı iddiasına yönelik tazminat taleplerinin işbu davanın konusu olmaması nedeniyle irdelenmediği ve değerlendirilmediği, icra inkar ve kötü niyet tazminatı taleplerine ilişkin takdir ve değerlendirmenin takdirinin Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.Davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasında, davacının Türkiye'de üreteceği/temin edeceği bir kısım restoran malzemelerinin, davalının Fransa'daki mekanına uygulanması yönünde anlaşma yapıldığı ve davalının davacıya 80.546,39 Euro iş bedeli gönderdiği hususlarında ihtilaf yoktur. Fakat davalı bu sözleşmenin şifahi yapıldığını ileri sürmüş, davacı ise 22.12.2021 tarihli proforma faturaya dayanarak yazılı anlaşma sağlandığını ileri sürmüştür. Yani davalı babası olan ve proforma faturayı imzalayan ...'ı bu konuda yetkilendirmediğini ileri sürmüştür.Davacı anılan proforma faturaya yazılı belge olarak dayanmıştır. Buna karşılık davalı taraf, bu proforma fatura dışında tarafların üzerinde uzlaştığı yazılı bir belge sunmamıştır. Hayatın olağan akışı içerisinde kıtalar arası ve 110.000,00 Euro'dan daha fazla maliyetli bir ticari işin yazılı belgeye bağlanmaması mümkün değildir.En önemlisi, her şeyden önce davalı taraf, dava konusu icra takibini başlatırken, dayanak belge olarak takip talebine bu proforma belgeyi de eklemiştir. Yani davalı taraf daha eldeki dava açılmadan evvel, bu proforma faturaya dayanarak kendisi hak talebinde bulunmuştur. O halde, davalının kendi haklarını dermeyan ederken bu belgeyi dayanak yapması, buna karşılık davacı taraf kendi haklarını dermeyan ederken bu belgenin yetkisiz temsilci tarafından imzalandığının ileri sürülmesi TMK 2. maddesindeki dürüstlük kuralı ile bağdaşmaz. O sebeple 6098 sayılı TBK'nın 46. maddesine göre dava dışı ... tarafından imzalanan proforma faturanın davalı tarafça da onaylandığının kabulü gerekmiştir.Taraflar arasında aktedilen bu sözleşmeye göre, davalı 110.000,00 Euro'yu peşin olarak ödeyecek ve ayrıca işçilerin yol, yemek, konaklama, nakliye ve gümrük işlem ve masraflarını da davalı yerine getirecektir.Davacının yerinde yapılan incelemesinde, bu proformaya konu tüm malları zamanında sevkıyata hazır ettiği bilirkişiler tarafında da tespit edilmiştir. Buna karşılık davalının, kararlaştırıldığı gibi geri kalan ödemeyi yaptığına dair bir belge sunmadığı, yol, nakliye ve gümrük işlemlerini yerine getirdiğine dair bir belge de süresinde dosyaya sunmadığı anlaşılmıştır. Davacı tüm malları sevkıyata hazır etmesine rağmen, davalının ... Noterliği'nin 08.11.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshetmesi haksız olmuştur.Dolayısı ile hukuki ilişkide temerrüde düşen davacı yüklenici değil, davalı iş sahibidir. O halde TBK 125. maddesinde yazılı seçimlik hakları kullanma hakkı da davacıdadır. Davacı ister sözleşmenin aynen ifasını ister, ister sözleşmeden döner. Davalının yaptığı fesih haksız olduğundan ve davacı tarafça eldeki menfi tespit davası açılmakla, yani davacının paranın geri verilmesine karşı çıkması ya da zarar tazmini ile takas istememesi, sözleşmeyi hala ayakta tutmak istediğini göstermektedir. O halde, TBK 125. maddesine göre davacı sözleşmeden dönmediğine göre, iş bedeli olarak aldığı 80.546,39 Euro'yu da iade etmeme hakkı vardır. Zira, davalı malzemeleri almamak, sevk ve nakliye ile gümrük işlemlerini yapmamakla hala temerrüd halindedir. Bu sebeple davacı davalıya borçlu olmadığı sonucuna varılarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.Davalının takip başlatmakta kötü niyetli olduğu sabit olmadığından kötü niyet tazminat talebinin de reddi gerekmiştir.HÜKÜM
: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜNE,-... İcra Müdürlüğünün 2023/... E sayılı icra takibinden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,-Kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 160.874,81-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 40.218,70-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 120.656,11-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 319.058,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Peşin/nisbi Harcı, 39.791,10-TL Tamamlama Harcı, 25.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 406,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 65.624,70TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,6-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK.'nın yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 Hafta süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2025Başkan ...e-imzalıdırÜye ...e-imzalıdırÜye ...e-imzalıdırKatip ...e-imzalıdır