Antalya Ticaret Mahkemesinde görülen kasko sigortası davası: Rent a car şirketine ait aracın trafik kazası sonrası maddi hasar tazminatı talebi ile ticari kullanım ve arabuluculuk şartı tartışmaları.
Özet: Kasko sigortalı aracının trafik kazasında kullanılamaz hale gelmesi üzerine bir rent-a-car şirketi olan davacı, davalı sigorta şirketinden maddi hasarın karşılanmasını talep etmiş; davalı sigorta şirketi ise araç üzerinde üçüncü taraf lehine rehin hakkı bulunması nedeniyle davacının aktif husumet ehliyetini sorgulayarak, sigortalı aracın rent-a-car faaliyetinde kullanıldığını ve bu nedenle kasko poliçesi gereği tazminattan %80 oranında muafiyet uygulanması gerektiğini savunmuştur; mahkeme ise araç bedeli ile birlikte talep edilen ikame araç bedeli yönünden usulüne uygun arabuluculuk başvurusu bulunmadığını tespit etmiştir.
T.C.
ANTALYA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı)DAVA TARİHİ
: █████/2020KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirkete ait olan şahsi kullanımda bulunan ... plakalı ... model ... marka ... renk ... otomobilin ... tarihinde gerçekleşen trafik kazası sonucu maddi hasara uğradığını, aracın kaza sonucunda kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle, müvekkil şirket tarafından araçtaki maddi hasarın tahsili hususunda talepte bulunulduğunu müvekkil şirketin ... tarihli ... tarafından düzenlenen ... nolu ... Kasko Sigorta Poliçesi ''Genişletilmiş Kasko'' kapsamına alındığından maddi hasarlı trafik kazası sonucu sigorta şirketine kasko poliçesi dahilinde ödemenin gerçekletirilmesi için yasal sürelerin beklediklerini, bu süre zarfında davalı şirket tarafından araçta meydana gelen kazanın müvekkil şirketin halihazırda yapmakta olduğu iş olan RENT A CAR faaliyetinde kalıp kalmadığı ve aracın üçüncü şahıslara kiralanıp kiralanmadığı hususunda bir görevli gönderilmek suretiyle gerek kazanın oluşu gerekse kaza öncesinde aracın ticari olarak kullanılıp kullanılmadığı hususunda kapsamlı bir araştırma yapıldığını, aracı kullanan şahıs / şahıslar ile geçmişe yönelik olarak beyanlarının alınması dahi sözkonusu olduğunu, tüm bu kapsamlı soruşturmalar sonucunda ise aracın ticari olarak kullanılmadığı hususu bizzat davalı şirketin elemanları tarafından tespit edildiğini beyanla davanın kabulü ile davalı hakkında kasko poliçesi kapsamında ... TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir.YANIT
:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirkette ... Kasko Sigorta Poliçesi bulunan ... plakalı araç üzerinde; ... Şubesi/... Şubesi'nin lehine rehin hakkı olduğunu, davacının aktif taraf ehliyetinin varlığının rehin alacaklısı tarafından verilecek kayıtsız şartsız muvafakate bağlı olduğunu, bu nedenle; rehin hakkı bulunan ... ... Şubesi/... Şubesi' nin kayıtsız şartsız muvafakatini dosyaya sunmak üzere davacı tarafa kesin süre verilmesini talep ettiklerini, dava konusu ... plakalı sigortalı araç için ... Poliçe Numaralı ... - ... poliçe vadesi olan ... Kasko Sigorta Poliçesi tanzim edildiğini, sigortalıya ait aracın dava dışı ...' in sevk ve idaresinde iken ... tarihinde önünde seyir halinde olan dava dışı sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın arka kısmına çarpması ve çarpmanın etkisi ile savrulan ... plakalı aracın yolun sağında bulunan kaldırıma çıkarak durması neticesinde Maddi Hasarlı Trafik kazası meydana geldiğini, bu kazanın oluşumunda; ... numaralı tramer kaydına göre ... plakalı sigortalı araç sürücüsünün %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, davacı şirketin sigortalı araç sahibi ... firması faal olarak Rent A Car işi ile faaliyet gösterdiğini, sigortalı aracın kiralama işine konu edildiği tespit edildiğinden, sigortalıya ödenebilecek tazminat miktarından %80 kullanım şekli muafiyetinin tenzil edilmesi gerektiğini, sigortalı aracın kısa veya uzun süreli araç kiralama hizmetlerinde kullanılıyor olduğunun tespit edilmesi veya sigorta ettiren/sigortalı/ruhsat sahibinin bu işlerle iştigal ettiğinin tespiti ...durumunda kasko sigorta genel şartları' nın c.2. ve c.3. maddelerinde yer alan hükümlerin uygulanması hakkı saklı kalmak üzere, her hasarın %80' i, sigortalının kendisi tarafından karşılanmak üzere tazminat bedelinden indirilir." belirtilen hükümler uyarınca Rent A Car işi ile iştigal eden davacı şirket adına kayıtlı olan araca ilişkin olarak talep edilen bedelin ödenemeyeceğini beyanla öncelikli olarak sigortalı araç üzerinde ... ... Şubesi/... ŞUBESİ' nin rehin alacağı bulunduğu ve ilgili banka şubeleri tarafından muvafakatin verilmemesi halinde AKTİF SIFAT (husumet) yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, davanın esasına girilmesi durumunda ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın esastan reddini talep etmiştir.KANITLAR VE GEREKÇE
:Mahkememizce toplanan deliller ile yapılan yargılama sonunda ; İkame araç bedeli yönünden yapılan değerlendirmede arabuluculuk tutanağı ve başvuru formu incelenmiş, kaza nedeniyle aracın pert olması nedeniyle aracın kasko bedeli istendiği, davalıdan ikame araç bedelinin ise istenmediği anlaşılmıştır. Eldeki davada ise hem pert olması dolayısıyla araç bedeli hem de bu süreçte kullanamamaktan kaynaklı zarar talep edilmiştir. İkame araç bedeli yönünden usulüne uygun arabuluculuk başvurusu bulunmadığından talebin konusunun bir miktar para alacağının tahsili amacına ilişkin oluşu gözetilerek, █████/2018 tarihinde kabul edilip █████/2018 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak █████/2019 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 7155 sayılı yasanın 20.maddesi uyarınca 6102 sayılı TTK'nın 5.maddesinden sonra gelmek üzere 6102 sayılı TTK'ya eklenen 5/a maddesi uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olduğu, dava dilekçesi ekindeki arabulucuk tutanağından ikame araç bedeli kalemi için arabulucuya başvurulmaksızın eldeki davanın açıldığı anlaşılmakla, 6235 sayılı kanuna eklenen 18/a-2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğu sebebiyle bu talep yönünden usulden ret kararı verilmiştir.Hasar bedeli yönünden yapılan değerlendirmede davacı yan aracın rent a car olarak kullanılmayıp şahsi kullanımda olduğunu bildirmiş bu nedenle kasko bedelinin tamamının ödenmesini istemiştir. Davalı yan ise müfettişlerce yapılan araştırmada aracın rent a car olarak kullanıldığını savunmuştur. Öncelikle davacı yanın rent a car işi ile uğraştığı ve aracın şirket adına kayıtlı olduğu açıktır. Davacı yan tanık deliline dayanmış olup talimat mahkemesi aracılığıyla alınan ifadesinde tanık ... aracı şirket sahibinin oğlundan aldığını, bu sırada ...'in de yanında olduğunu ve yakın arkadaş olduklarını beyan etmiş, tanığın ...'in özel hayatı ile ilgili sorulan soruları doğru şekilde yanıtladığı ve yemin eda ederek ifade verdiği gözetilerek kiralayan konumunda bulunmaksızın, arkadaşlık ilişkisi ile arabayı kullanırken kaza yaptığı kabul edilmiştir. Ancak aynı tanık sigorta tahkikat aşamasındaki yazılı ifadesinde şirkette 3.5 yıl çalıştığını, ... tarihinde yani kazadan 3 ay kadar önce işten ayrıldığını belirtmiştir. İş yerinin işleyişini ve aracın sürekli şahsi kullanımda olup olmadığını bilebilecek durumda olan tanık aracın genellikle şahsi kullanımda olup olmadığını bilmediğini, aracın şirket üstüne olduğunu ve kaskosunun da rent a car olarak düzenlenmiş olduğuna dair kanaati olduğunu söylemiş olup, bu anlatımlar davalının savunmasını destekler mahiyette görülmüş, aracın aynı zamanda rant a car olarak kullanıldığı kabulüne göre davalı savunmasına itibar edilmiştir.... tarihli eksper bilirkişi raporuna göre aracın kaza nedeniyle pert sayılması gerektiği sovtaj bedeli düşüldüğü takdirde hasar tutarının ... TL olduğu kabul edilmiş olup, sigorta poliçesinde muafiyet bilgilerine göre kullanım şekli klozu uyarınca hasarın %80 i sigortalının kendisi tarafından karşılanmak üzere tazminat bedelinden indirileceğinin yazılı olduğu anlaşılmakla hesaplanan ... TL den yüzde 80 indirim yapılarak,"Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, İkame araç bedeli yönünden; davanın usulden reddine ;Hasar bedeli yönünden; ... TL maddi tazminatın ... tarihinden işleyecek reskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair verilen hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiş;Antalya BAM ... HD .../... E. .../... K. Sayılı kaldırma ilamı ile " Mahkemece, tarafların tüm delillerinin toplanması, davacıya ait aracın kaza tarihinde rent a car işinde kullanılıp kullanılmadığının tespiti açısından davacı şirketin ticari defterleri, kayıtları, sözleşme ve faturaları getirtilerek aracın şirket envanterinde kayıtlı ise ne olarak kayıtlı olduğu, vergi dairesi, trafik tescil birimi ve başkaca ilgili kuruluşlara yazı yazılarak aracın rent a car olarak işletilip işletilmediğinin araştırılması, ... (... ...) kaydı olup olmadığı, sürücü ile davacı arasındaki ilişkinin ortaya konulması bakımından tüm belgeler toplandıktan ve konusunda uzman bilirkişiden rapor aldırılarak dava konusu sigortalı aracın rent a car (kiralama) işinde kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesinden sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.( Aynı yönde karar için bknz. Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin █████/2021 tarih █████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamı ) " gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar vermiş olup, kaldırma ilamında belirtilen başka yerden getirtilmesi gereken deliller toplanmış, kaldırma ilamında belirtilen "davacı şirketin ticari defterleri, kayıtları, sözleşme ve faturaları getirtilerek aracın şirket envanterinde kayıtlı ise ne olarak kayıtlı olduğu" hususunda inceleme yapabilmek için davacı yana şirket defter ve kayıtlarını sunmak üzere usulüne uygun, HMK 219 ve 220/3 maddelerinde belirtilen sonuçlar hatırlatılarak ... tarihli celsede kesin süre verilmiş, verilen kesin sürede defterler sunulmamıştır. Bu nedenle davalının kiralık araç savunmasına itibar edilmiş olup, eksik görülen deliller toplandıktan sonra önceki kararımız ile aynı kanaate varılarak aynı gerekçelerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur:HÜKÜM
: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,A)İkame araç bedeli yönünden;-Davacının bu talep yönünden usulüne uygun yapılmış arabuluculuk başvurusu bulunmadığından DAVANIN USULDEN REDDİNE,B)Hasar bedeli yönünden;-... TL maddi tazminatın ... tarihinden işleyecek reskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,2-Kabul edilen ... TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan ... TL karar ve ilam harcı en az (maktu) harca ulaşmadığından, alınması gereken ... TL harcın peşin ve ıslah ile alınan ... TL harçtan düşümü ile artan ... TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya geri verilmesine,3-Davacı tarafından yatırılan ... TL başvuru harcı, ... TL peşin harç, ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Kaldırma öncesi karar gereğince yazılan ... TL. Bakıye harç davalı tarafından ödendiği yapılan sistem sorgusundan anlaşıldığından, talep halinde ve bu miktarın davalıya iadesi için işlem yapılmasına,5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen ... TL üzerinden davacı lehine takdir edilen ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/3 maddesi uyarınca, ... TL. vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,7-Davalı tarafından harcanın ... TL. Bilirkişi ücreti, ... TL. Tebligat posta gideri olmak üzere toplam ... TL. yargılama giderinin kabul ve ret oranına göre ... Tl. sının davalı üzerinde bırakılmasına, ... TL. sının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,8- Davacı tarafından yapılan ... TL. Bilirkişi ücreti, ... TL. tebligat posta gideri olmak üzere toplam ... TL. yargılama giderinin kabul ve ret oranına göre ... TL. sının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ... TL. sının davacı üzerinde bırakılmasına,9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) ... TL sinin davalıdan (bu miktar davalı tarafından yatırıldığından harç tahsil müzekkere yazılmasına yer olmadığına), ... TL sinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,10- Artan gider avansının HMK.333. Maddesi uyarınca iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. █████/2025Katip ...¸e-imzalıdırHakim ...¸e-imzalıdır