sigorta şirketinin taşıma sözleşmesinden kaynaklı, şoför tarafından çalınan iplik emtiasının hasarını ödeyerek halefiyetle taşıyıcıdan tazminat talep ettiği itirazın iptali davası.

Sigorta şirketinin taşıma sözleşmesinden kaynaklı, şoför tarafından çalınan iplik emtiasının hasarını ödeyerek halefiyetle taşıyıcıdan tazminat talep ettiği itirazın iptali davası.

Özet: Bir sigorta şirketi, sigortalısının Rusyaya taşınmak üzereyken şoför tarafından çalınan iplik kargosunun 95.970 USD tutarındaki zararını tazmin etmesi üzerine, taşıma organizatörü ve fiili taşıyıcı aleyhine başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep ederken; davalılar, teslim şeklinin FCA olması nedeniyle sorumluluklarının sona erdiğini, malın mülkiyetinin alıcıya geçtiğini, olayın öngörülemeyen bir hırsızlık olduğunu ve kendi yetkilileri hakkında takipsizlik kararı verildiğini savunarak davanın reddini istemektedir.

T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı /borçlular aleyhine başlattıkları icra takibine yapılan itiraz nedeniyle takibin durduğunu, itirazın hukuki dayanaktan yoksun ve haksız olduğunu, müvekkili şirketin dava dışı ... San ve Tic. A.Ş.yi emtia taşıma sırasında oluşabilecek risklere karşı emtia nakliyat sigorta poliçesi ile güvence altına aldığını, Bursa'da faaliyet gösteren sigortalı şirketin CİF-Gemlik teslim şartıyla 69.600-USD tutarlı .... iplik satın aldığını, emtianın yüklü olduğu konteynerin .... Limanında tahliye edildikten sonra ... Antreposona boşaltıldığını, antrepodaki ipliğin sigortalı .... Şirketi tarafından Rusya'daki .... firması olan ... firmasına 14.11.2022 tarihinde 95.970,USD karşılığı satıldığını, emtianın Gemlik-Rusya taşıması için Sigortalının davalı ... şirketi ile 10.400-USD karşılığı anlaştıklarını ve navlun ödemesinin peşin yapıldığını, emtianın 17.11.2022 tarihli CMR belgesi kapsamında .... plaka sayılı araca yüklemesinin yapılarak 16.11.2022 tarihinde antrepodan ayrıldığını, ancak yurtdışına çıkış için .... Gümrüğünden çıkış yapmadığını, bunun üzerine sigortalı tarafından Gemlik Savcılığına başvuru yapıldığını, müvekkili şirketin 95.970-USD sigortalı zararını tazmin ettiğini ve sigortalısına TTK m.1472 gereğince halef olduğunu, emtianın taşınmasının navlun faturası düzenleyerek davalı ... tarafından üstlenildiğini ve taşıyıcı sıfatıyla CMR ve TTK hükümlerine göre sorumlu olduğunu, taşımayı daha sonra diğer davalı ... firmasına devrettiğini, bu nedenle iki numaralı davalının da fiili taşıyıcı olarak CMR ve TTK hükümlerine göre fiili taşıyıcı sıfatıyla dava konusu hasardan sorumlu olduğunu bu sebeplerle Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına bir nolu davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere borçlu/davalılar aleyhine icra inkâr tazminatına, iki numaralı davalı bakımından davanın talepleri doğrultusunda kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkili şirketin taşıma işleri organizatörlüğü işi ile iştigal ettiğini, fiili taşıyıcı sıfatına sahip olmadığını, dava konusu taşımayı da diğer davalı ... şirketine devrettiğini, huzurdaki dava bakımından davacının aktif dava, müvekkili şirketin de pasif dava ehliyetinin bulunmadığını, davacının dava konusu hasarı hangi hukuki olaya istinaden ödediğini açıklamadığını (hırsızlık ve emniyeti suistimal) hırsızlık durumunda bu eylemi gerçekleştirenin .... adlı kişi olduğunu, nitekim .... yönünden icra takibinin kesinleştiğini, Hırsızlık olayının davalı müvekkili şirket tarafından gerçekleştirilmemesine göre müvekkili şirketin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, Davacının sigortalısının zararını ispat etmesi gerektiğini, dava konusu malın malikinin alıcı ... şirketi olduğunu; davalının sigortalısının ihtiyati haciz talebine ilişkin dilekçesinde Çin'den Transit Rejime göre ithalatını yaptığı 580 Kap, 21.344 Brüt kg .... iplik emtiasını millileştirme yapılmadan yurt dışında mukim ... şirketine fatura karşılığında sattığını, satım sözleşmesine konu emtiayı da davalı .... şirketine teslim ettiğinin ve malın mülkiyetini devrettiğini beyan ettiğini, söz konusu emtianın satış faturası incelendiğinde teslim şeklinin FCA-Bursa olarak kararlaştırıldığını, emtia bedelinin 31.12.2022 tarihinde vadeli ödenmesinin gerektiğini, malın net kilosunun 17.400 kg olduğunu; birim fiyatının ise 4,90-USD olduğunu, FCA teslim şeklinde gönderen malı kendi işyerinde ana taşıyıcıya teslim ettiğini ve ana taşıyıcının yüklemeyi yaptığını, dava konusu emtianın 16.11.2022 tarihinde davalı ... Lojistik tarafından sağama .... plaka araca yüklemesinin yapıldığını; bu aşamadan sonra sigortalı /satıcı firmanın mala ilişkin haklarının sona erdiğini, savcılık soruşturması kapsamında şoför ... un yakalandığını ve ifadesinde paraya ihtiyacı bulunduğundan dolayı malı sattığını beyan ettiğini, bu kapsamda soruşturmanın genişletildiğini ve müvekkili şirketin yetkilisi ... için takipsizlik kararı verildiğini, dolayısıyla davalı taşıyıcının öngöremeyeceği bir hırsızlık olayının yaşandığını, davacı sigortacının ödeme miktarı olan 95.970-USD'yi davalıdan talep edemeyeceğini, davacının sigortalısının Bakırköy ... ATM'nin ... D.iş dosyasında 85.570-USD zararının olduğunu beyan ettiğini, proforma faturaya göre de mal bedelinin 85.260-USD olduğunu ve 310-USD sigorta bedeli ile birlikte 85.570-USD zarar miktarına ulaşıldığını, taşımaya konu eşyanın Çin menşeli olduğunu, millileştirilmediğini, bu nedenle Çin'den ithalat maliyeti üzerinden zararın hesaplanması gerektiğini; bu durumda mal bedelinin 69.600-USD olduğunun açıklandığını, davanın zamanaşımına uğradığını, taşıyanlar arasında müteselsil sorumluluk bulunmadığını ve herkesin kusuru ile orantılı olarak sorumlu tutulması gerektiğini, müvekkili şirketin dava konusu emtianın taşınması konusunda dava dışı sigortalı ile 10.400-USD navlun bedeli üzerinde anlaştıklarını; ... şirketine ise 8.800-USD navlun bedeli ödediğini, dolayısıyla 1.600-USD navlun kazancı söz konusu olduğunu ve kendi egemenlik alanında meydana gelmeyen hırsızlık olayından sorumluluğunun söz konusu olmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun CMR m.23 gereğince sorumlu olduğunu, davacı yanın talep ettiği faiz miktarına itiraz ettiklerini, ileri sürerek davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davacının sigortalısı arasında herhangi sözleşmesel bir ilişki olmadığını, sadece aracının boş olduğunu beyan eden Şoför ile diğer davalı ... şirketini buluşturduğunu, itirazın iptali davası olarak açılan huzurdaki davanın dayanağı olan icra takibinde müvekkilinin borçlu olarak görülmediğini, diğer davalı ... Şirketinin müvekkili şirkete de husumet yöneltilmesi çabaları sonucu Arabulucu tarafından müvekkili şirketin arabulucu tutanağına sonradan dahil edildiğini; dava şartlarından olan husumet, müvekkili şirket bakımından oluşmadığını, bu nedenle davanın müvekkili şirket bakımından reddi gerektiğini, müvekkili şirketin .... şirketi tarafından kendisine transfer edilen navlunu araç şoförüne transfer ettiğini, müvekkilini davaya konu taşımada hiçbir sıfatının bulunmadığını, taşıma taahhüdü altına girmiş olmadığını; taşıma senedi üzerinde adının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali ve alacak istemine ilişkindir.

Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; alacaklısının davacı olduğu, 95.970,00-USD toplam alacak üzerinden takip başlatıldığı, davalı ... Limited Şirketi tarafın takibe ve borca itirazı üzerine iş bu itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.

Davacı sigorta şirketi; dava dışı sigortalısı ile aralarında olan sigorta poliçesi kapsamında oluşan hasarın dava dışı sigortalıya ödendiğini, hasarın oluşmasında kusurları olan davalılardan bedelin tahsilini istemiştir.

Davalı ... Limited Şirketi; somut olayda kendilerinin fiili taşıyan sıfatına haiz olmadıklarını, dava konusu emtianın taşınmasını diğer davalı şirkete devrettiklerini, davacının aktif husumetinin kendilerinin de pasif husumetinin bulunmadığını, davacının zararı da ispat edemediğini, davanın süresinde açılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Limited Şirketi ise; davayı kabul etmediklerini, hiç kimse ile sözleşmesel bir ilişkisinin bulunmadığını, somut olayda sadece taşımayı yapan şoför ile diğer davalı firmayı buluşturarak aracılık yaptıklarını ve buna ilişkin komisyon aldıklarını, taşıma işini üstlenmediklerinden meydana gelen hasardan da sorumlu olmadıklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkememizce toplanan deliller ve belgeler ile bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, lojistik uzmanı, mali müşavir ve sigortacı bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetinden rapor aldırılmış olup, dosyaya sunulan █████/2025 tarihli raporda özetle; Taraflar arasındaki ihtilafın özü, davacı ... Sigorta A.Ş.nin sigortalısı tarafından Türkiye'den Rusya'ya ihraç edilen iplik emtiasının, CMR konvansiyonu kapsamında karayoluyla taşınma sürecinde Türkiye'den çıkmadan hırsızlık nedeniyle zayi olmasından dolayı sigortalısı ... İplik şirketine ödediği tazminatı, davalı taşıyıcılardan rücuen tazmin edip edemeyeceği, hangilerinden tazmin edebileceği, tazmin edebileceği miktarın ne olduğu ve davalıların sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanmasının mümkün olup olmadığı ve faiz hususlarında toplandığının anlaşıldığı, “CIF” Shuiskaya/Rusya teslim koşullu olarak Türkiye'den ihraç edilmesinden dolayı taşıma sürecinde Türkiye'den çıkmadan ve araç şoförü tarafından gerçekleşen hırsızlıktan dolayı satıcı/ihracatçı/sigortalı ... İplik Şirketinin zarara uğradığı, davacı ... Sigorta A.Ş.nin yürürlükte ve geçerli bir poliçe kapsamında kalan sigortalının eksper raporu ile belirlenen 95.970-USD zararını tazmin etmesi nedeniyle TTK m.1472 gereği sigortalının kanuni halefi olarak ve aldığı temlikname gereği akdi halef olarak (TBK m.183) işbu davayı açabileceğinin değerlendirildiği, bir nolu davalı ... şirketinin taşıma zincirinin ilk halkası olan akdi taşıyıcı olmasından dolayı (TTK m.850,921,926) huzurdaki davanın kendisine karşı yöneltilebilmesi gerektiği, iki nolu davalı ... Lojistik şirketi taşımayı akdi taşıyıcı ... şirketine fatura etmesi ve taşıma taahhüdünde bulunması nedeniyle, taşıma aracı kendisine ait olmasa ve taşımayı fiilen bir başka taşıyıcı yapmış olsa bile TTK m.850 gereği alt/ara taşıyıcı olarak huzurdaki davanın muhatabı olabileceği kanaati hasıl olduğu, dava konusu hırsızlık olayının taşıma süreci içinde gerçekleştiği taraflar arasında çekişmesiz olduğu, hırsızlık eyleminin faili araç sürücüsü ...; ister başka bir taşıyıcının çalışanı, ister bizzat kendi adına taşıma yapan alt ve fiili taşıyıcı olsun davalı taşıyıcılar kendi eylem ve işlemleri gibi şoför ...'un eylemlerinden hukuki olarak (cezai olarak değil) CMR hükümlerine göre sorumlu olduğu (CMR m.3), ... taşıma konusu emtiayı hırsızlık suretiyle kasten zayi ettiğinden dolayı da davalı taşıyıcıların sorumlulukları CMR m.29 gereğince sınırsız olmakla birlikte, eksper raporunda da belirtildiği üzere sorumluluk sınırı (sorumluluk sınırının 190.031,85 USD'ye karşılık geldiğinin tespit edilmiş) gerçek zararın çok üzerinde kaldığından dolayı bunun somut olayın özellikleri içinde pratik bir değeri bulunmadığı ve davalılar taşıyıcıların gerçek zarar ilkesine göre somut hasardan sorumlu olduklarının (CMR m.23/3 ve 7) değerlendirildiği, eksper raporunda hırsızlığa konu emtianın fatura bedelleri esas alınarak yapılan hesaplamaya göre 95.970,00 USD emtia hasarının kadri maruf ve gerçek zarar ilkesine uygun olduğu, hırsızlık söz konusu olduğundan sovtaj edilecek bir değer olmadığının değerlendirildiği, davalı taşıyıcıların müşterek ve müteselsil olarak davacıya karşı sorumlu oldukları (CMR m.34); buna karşılık kendi aralarındaki ilişkilerin CMR m.37 hükmüne göre belirlenmesi gerektiği ve mevcut davalılar arasında nihayetinde hasarın tamamını iki nolu davalı ... Lojistik şirketinin üstlenmesi gerektiği kanaatinin hasıl olduğu, davalıların zamanaşımı yönünden savunmalarının yukarıdaki gerekçelerle yerinde olmadığı (CMR .32); 9) USD üzerinde talepte bulunan davacının CMR m.27 hükmüne göre yıllık %5 oranında faiz talebinin Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarına uygun olduğu görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Tüm bu açıklamalar ışığında; davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalısı ... İplik Sanayi ve Ticaret A.Ş arasında Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi bulunduğu, emtianın Gemlik'ten Rusya'ya taşınması konusunda davalı ... Limited Şirketi ile anlaşma yapıldığı, emtianın yola çıktığı ancak yurt dışına çıkış yapmadığının tespit edildiği, akabinde yapılan araştırmada emtianın taşımayı yapan şoför tarafından haricen satıldığının anlaşıldığı, şoför ... hakkında İnegöl Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, dosyaya yansıyan belgeler ve beyanlar ile sanığın suçunu ikrar ettiğinin sabit olduğu, hasar tespiti ve ekspertiz incelemesi sonrasında çalınan emtia bedelinin davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalısına █████/2023 tarihinde 95.970,00-USD olarak ödendiği, gerekli muvafakatin alınarak davacının dava dışı sigortalının haklarına halef olduğu, mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesi ile ekspertiz raporu uyarınca sigorta bedeli olarak belirlenen 95.970,00-USD ile hasar tutarının örtüştüğü, hasarın poliçe teminatı kapsamında olduğu, davalı ... Limited Şirketinin akdi taşıyıcı olduğu, navlun faturasının da bu davalı tarafından keşide edildiği gözetildiğinde oluşan zarardan sorumlu olacağı, diğer davalı ... Limited Şirketinin ise taşımayı davalı ... Limited Şirketine karşı taahhüt ederek navlun faturası düzenlediği, bu nedenle taşımayı fiilen bir başkası yapmış olması bile TTK 850.maddesi gereğince olayda sorumluluğunun bulunduğu, hırsızlık nedeniyle meydana gelen zarar nedeniyle CMR 29.maddesi ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca davalıların tüm zarardan sorumlu oldukları, sınırlı sorumluluk ilkesinden yararlanamayacakları, buna göre somut olayda açıklandığı şekilde sorumlulukları bulunan her iki davalının gerçek zararın ödenmesinden sorumlu tutulmaları gerektiği, ekspertiz raporunda hırsızlığa konu emtianın fatura bedelleri esas alınarak yapılan hesaplamaya göre 95.970,00-USD emtia hasarının kadri matuf ve gerçek zarar niteliğinde olduğu, emtianın çalınmış olması karşısında sovtaj edilebilecek bir değerin bulunmadığı, CMR 34 maddesi uyarınca davalıların müteselsilen sorumlu oldukları, CMR 32.maddesi gereğince zamanaşımının hasar tarihinden değil teslim tarihinden başlayacağı, buna göre emtianın teslim edilmesi gereken █████/2022 tarihi dikkate alındığından dava tarihi olan █████/2023 tarihi itibariyle 1 yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı, somut olayın CMR 29 maddesi kapsamında oluşu dikkate alındığında uygulanması gereken zaman aşımının 3 yıl olacağı ve olayda zaman aşımının bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir. Alacak hesabı yargılamayı gerektirdiğinden davalı ... Limited Şirketi aleyhine icra inkar tazminatı hükmedilmemiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklandığı üzere;

I-Davalı ..... Şirketine yönelik açılan davada;

-(TAHSİLDE TEKERRÜR OLMAMAK ÜZERE)Davanın KABULÜ ile; davalının Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyasına itirazının iptaline, takibin 95.970,00-USD üzerinden devamına, alacağa takip tarihinden yıllık %5 oranında faiz uygulanmasına,

-Şartları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı isteminin reddine,

II-Davalı ... Şirketine yönelik açılan davada;

-(TAHSİLDE TEKERRÜR OLMAMAK ÜZERE)Davanın KABULÜ ile; 95.970,00-USD'nin dava tarihinden itibaren yıllık %5 oranında faiziyle birlikte bu davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 176.545,29-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 34.358,19-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 142.187,10-TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 344.291,93-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan; 269,85-TL Başvuru Harcı, 34.358,19-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 34.628,04‬-TL'nin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan 21.889,00-TL yargılama giderinin (bilirkişi, tebligat, müzekkere) davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6-7155 Sayılı Kanun ile değişik 6325 sayılı Hukuki Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Kanunun 18/A maddesinin 14. fıkrası uyarınca arabulucuk ücreti olan 3.200,00-TL'nin davalılardan müteselsilen alınması ile hazineye gelir kaydına,

7-Kullanılmayan gider avansının 6100 Sayılı HMK 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine,

Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır