davacı kurumun, ödemek zorunda kaldığı işçi alacaklarını alt işveren şirketlerden ihale sözleşmesi ve müşterek müteselsil sorumluluk uyarınca rücuen tazminat talepli davası.

Davacı kurumun, ödemek zorunda kaldığı işçi alacaklarını alt işveren şirketlerden ihale sözleşmesi ve müşterek müteselsil sorumluluk uyarınca rücuen tazminat talepli davası.

Özet: Davacı kurum, güvenlik hizmet alım ihalesi sözleşmesi kapsamında davalı yüklenici şirketlerin çalıştırdığı bir işçiye ait ihbar ve kıdem tazminatı ile yargılama giderlerinin, iş mahkemesi kararı uyarınca müştereken ve müteselsilen sorumlu tutularak kendisi tarafından ödendiğini, ancak ihale dokümanında işçi alacaklarından münhasıran yüklenicinin sorumlu olduğunun açıkça belirtilmesi nedeniyle asıl ödeme yükümlülüğünün davalılara ait olduğunu belirterek, bu ödemelerin davalı şirketlerden rücuen tahsilini amaçlayan bir tazminat davası açmıştır.

T.C.

ANTALYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ

: █████/2019

KARAR TARİHİ

: █████/2020

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

: Davacı vekilinin mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle: Davacı kurumun silahlı güvenlik görevlisi hizmet alım işinin ihale edilmesi neticesinde ihaleyi alan davalı şirketler, ihale dokümanı gereğince davacı kuruma hizmet verdiğini, davalı şirketler, ihale konusu işi ihale dokümanı gereğince dava dışı işçi gibi işe aldığı işçiler eliyle tamamlandığını, davalı şirketler tarafından işe alınan ve çalıştırılan dava dışı işçi ... tarafından davacı ... ye karşı açılan Antalya ... İş Mahkemesi’nin .../... E. sayılı dosyası ile açılan davanın yargılaması neticesinde; mahkemenin .../... K. sayılı kararı verildiğini, davacıya ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı ile peşin harç-yargılama gideri ve vekâlet ücretinin dava dışı işçiye ödenmesine karar verildiğini, anılan kararda yer verilen bakiye karar harcı davacı İdarece ödendikten sonra, gerekli harçlar davacı İdarece yatırılmak suretiyle istinaf edilmiş olduğunu, istinaf incelemesi neticesinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin .../... E., .../... K. sayılı kararı ile anılan ilk derece mahkeme kararının kısmen kaldırılmasına karar verildiğini, mahkeme ilamının ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı ile peşin harç-yargılama gideri ve vekâlet ücretine ilişkin kısmı, dava dışı işçi ... vekili tarafından Antalya ... İcra Dairesinin .../... E. sayılı dosyası ile davacı ... aleyhine takibe konulduğunu, takipte kesinleşen miktar, icra faiz ve masrafları ile bu dava kapsamında mahkum kalınan yargılama giderleri dahil olmak üzere toplamda ...-TL tutarındaki işçi alacağı dava dışı işçiye ödendiğini, ilk derece mahkemesi kararında hüküm altına alınan ...-TL bakiye karar harcı ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf edilmesi neticesinde ödenmek durumunda kalınan ...-TL istinaf harcı davacı idaresince ödendiğini, bu ödemelerin tahsili amacı ile son alt işveren şirketler ortaklığına karşı davacı idaresince açılan rücuen tazminat istemli dava neticesinde; Antalya ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile talepleri bu dava dışı şirketler yönünden kısmen kabul edildiğini, bahse konu rücuen tazminat davasında işbu davadaki davalı şirketler davalı olarak gösterilmediğini, taleplerinin bu davadaki şirketlere isabet eden bölümünün reddedildiğini, davanın 10 yıllık genel zamanaşımı süresi içerisinde açıldığını, arabuluculuk dava ön şartı da tüketilmiş olduğunu, Antalya ... İş Mahkemesi’nin .../... E., .../... K. sayılı kararı incelendiğinde görüleceği üzere dava dışı işçi, diğer davalı şirketler nezdinde çalıştığını, mahkemece işçinin alacağını garanti altına almak adına bu ücretlerin ödenmesinden davacı kurumun da bu şirketler ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna karar verildiğini, dava dışı işçinin alacağının korunması adına işçi alacaklarından Mahkemece müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuş bulunduklarını, diğer davalı şirketler, dava dışı işçinin alacaklarını ödemiş olsa idi, davacı İdare bu masrafları ödemek veya karşılamak durumunda kalmayacaklarını, dava konusu rücua ilişkin yapılan ödemeler davalı şirketler iş ortaklığının ödemesi gereken borcun, kararda belirtilen müştereken ve müteselsilen ifadesi nedeniyle davacı İdaresince ödeme yapıldığını, davalı şirketler, bu işi yapabilmek için işçi alımı yaparak kendi işçileri eliyle ihale konusu işi yaptığını, davacı Kurumun sorumluluğu ihale dokümanı gereğince hak edişi yani ihale bedelini ödemek olduğunu, , davalı şirketlerin sorumluluğu da ihale konusu işi yerine getirmediğini, davacı Kurumun ihale bedelinin ödenmesinden başka bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacı kurum ihale konusu bedelleri davalı şirketlere ödemiş olmasına rağmen davalı şirketler kendi sorumluluğunda olan dava konusu işçi alacaklarını ödemediğini, davacı işçilere ödeme yapmakla davacı Kurumun aldığı hizmetin bedelini hakediş olarak ödediğini, yükümlülüğünü yerine getirdiğini, davalı firmalar ile davacı idaresi arasında akdedilen ihale sözleşmesinin teknik şartnamesinde açıkça; “…işçilerin İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Mevzuatı gereğince doğacak tüm hak ve yükümlülüklerinden yüklenici firma sorumludur.” hükmüne yer verildiğini, üst işveren konumunda olduğu iddia edilen davacı İdarece ödenen işçilik alacaklarının tamamından ve mahkeme yargılama giderleri ile vekalet ücretinden yüklenici firmaların sorumlu olduğunu, Antalya ...İş Mahkemesinin ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile dava dışı işçi olan ...'ya ödenen işçilik alacaklarının alt işveren konumunda bulunan davalı şirketlerden rücuen tazmini istemi ile ...-TL’nin ödeme tarihi olan ... tarihinden, arabuluculuğa başvuru tarihi olan ... tarihine kadar işleyecek ...-TL yasal faizi ile işbu davanın açıldığı tarih ile ödeneceği tarihe kadar işletilecek faizi ile birlikte; ...-TL’nin ödeme tarihi olan ... tarihinden, arabuluculuğa başvuru tarihi olan ... tarihine kadar işleyecek ...-TL yasal faizi ile işbu davanın açıldığı tarih ile ödeneceği tarihe kadar işletilecek faizi ile birlikte; ...-TL’nin ödeme tarihi olan ... tarihinden, arabuluculuğa başvuru tarihi olan ... tarihine kadar işleyecek ...-TL yasal faizi ile işbu davanın açıldığı tarih ile ödeneceği tarihe kadar işletilecek faizi ile birlikte; toplamda ...-TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek gecikme faizi ile birlikte davalı şirketlerden rücuen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

: Davalı ... vekilinin mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde;

Davacı tarafın talep ettiği alacağın zamanaşımına uğradığını, İş Kanununa göre kıdem tazminatı fesihle birlikte doğduğunu, feshin olmadığı yerde kıdem tazminatı da doğmayacağını, işçinin çıkışının yapıldığı tarih 2014 sonrası olduğu dikkate alınması gerektiğini, hizmet sözleşmesinde herhangi bir şekilde davalı şirketin sorumlu olduğuna dair ibare bulunmadığını, davacı kurumla davalı şirket arasında imzalanmış olan sözleşme, eki niteliğindeki teknik şartname ve genel şartname incelendiğinde işçilerin vermiş oldukları zararlar ile ilgili yüklenicinin sorumlu olduğu belirtilse de kıdeme ilişkin bir hüküm bulunmadığını, yasal düzenlemeden aranan şartların yani kıdem ve ihbar tazminatları yönünden açık ve seçik ifadelerin bulunmadığını, hizmet alım sözleşmesinin 22, 31. maddeleri, teknik şartnamenin 24, 28. maddeleri ve hizmet işleri genel şartnamenin 38. maddesi incelendiğinde de yüklenicinin işçilerin kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesinden sorumlu olduğuna dair bir ifade bulunmadığını, ücret alacaklarına ilişkin de hem işçilerin hem de asıl işverenin bir alacağının bulunmadığını, ihale kapsamında işçiler maaşını tam ve eksiksiz aldığını sadece kıdemden dolayı uyuşmazlık yaşandığını, davalı şirketin teklif verirken sadece işçilik maaşına göre teklif verdiğini, şartnamede sadece işçilik maaşının teklif olarak alındığını, dava dışı işçi, iş akdi sona erdiğinden kıdem tazminatı alacağı için davacıya başvurduğunu, kıdem tazminatı davacı tarafından ödendiğini, davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen bu bedelin karşılığı ihale kapsamında davalı şirkete ödenmediğini, davalı şirketin karşılığını almadığı bir bedeli davacıya ödemesi, davacının sebepsiz zenginleşmesine, müvekkil şirketin ise zarara uğramasına sebebiyet vereceğini, sözleşme lafzında feshe bağlı işçilik alacakları nedeniyle yapılan ödemeden davalı şirketin sorumluluğu olacağına ve bunu daha sonra tekrar ödeyeceğine dair bir hüküm bulunmadığını, yalnızca iş ilişkisinin devamı sırasında ödenecek maaş, bayram alacağı resmi tatil alacağı gibi haklar ile ilgili sorumluluğunun bulunduğunu, ihale dokümanı ile birlikte teklif verilen birim fiyat cetveli davacı taraftan celp edilerek incelendiğinde kıdem tazminatlarına ilişkin herhangi bir bedelin davalı tarafa ödenmediği net olarak görüleceğini, dilekçenin ekinde sunulan Sözleşmenin ilgili maddesi ile Hizmet işleri genel şartnamesinin atıf yapılan ilgili bölümünden de görüldüğü üzere davalı şirketin kıdemden dolayı bir sorumluluğunun bulunmadığını, kıdem tazminatı gibi iş ilişkisi kesildikten sonra ödenen ve önem arz eden giderlerinin teklif edilen birim fiyata dahil edilmemesinin bilinçli bir tercih olduğunu, İrade serbestisi içerisinde kurulan ticari ilişkilerde hiç kimse karşılığını almadığı veya menfaat elde etmediği bir yükümlülük altına alınamayacağını, taraflar arasındaki sözleşmede davalı şirketin ödenen kıdem tazminatından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığından davalı şirkete sorumluluk yüklenemeyeceği, davalının teklifinin tespit edilmesi için ihale makamı davacıya müzekkere yazılarak birim fiyat teklif cetvelinin istenilmesini talep ettiklerini, davayı kabul etmemekle birlikte, davaya konu alacağa ödeme tarihlerinden itibaren faiz talep edilmesi de hukuka uygun olmayacağını, söz konusu ödeme ile ilgili davalı şirket temerrüde düşürülmediğinden, davanın kabulüne karar verilecek olsa dahi bu alacağa ancak dava tarihinden itibaren faiz işletilebileceğini, haksız ve hukuka aykırı davanın öncelikle 4857 sayılı kanunun geçici 9. Maddesi kapsamında usulden konusuz kalmasına karar verilmesini, aksi halde esastan reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

: ... Asliye Ticaret Mahkemesi' nin .../... Esas ve .../... Karar sayılı dosyası ile ... İş Mahkemesi' nin .../... Esas .../... Karar sayılı dosyası celp edilmiştir.

Dosyamız daha sonra iş mevzuatından kaynaklı nitelikli hesaplamalar uzmanına tevdi edilmiş ve bilirkişinin mahkememize sunduğu ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Tüm dosya içeriği ile delillerin, hukuki durumun ve raporun takdir ve değerlendirmesi sayın mahkemeye ait olmak üzere;

Savın mahkemece davalı kurum ite davalı şirketler arasındaki iç ilişkide davalı .../nin ... ... - ... tarihleri arasındaki 1.281 günlük hizmet süresine ilişkin alacaklarının tamamından, davalı .../nin ...'nın ...-... tarihleri arasındaki 159 günlük hizmet süresine ilişkin alacaklarının tamamından davacı kuruma karşı sorumlu olduğunun değerlendirilmesi halinde; Davacı ... tarafından Antalya ...İcra Dairesi'nin .../... E. sayılı dosyasına ... tarihinde yapılan ...'lik ödemeve ilişkin olarak: Davalı ... ın sorumlu olduğu miktarın ... TL olduğu, temerrüdün ödeme tarihi itibariyle gerçekleşip gerçekleşmediği hususundaki takdir sayın mahkemeye ait olmak üzere söz konusu miktarın ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar geçen süre açısından işlemiş yasal faizinin ... TL olduğu. Davalı ...'nin sorumlu olduğu miktarın ... TL olduğu, temerrüdün ödeme tarihi itibariyle gerçekleşip gerçekleşmediği hususundaki takdir sayın mahkemeye ait olmak üzere söz konusu miktarın ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar geçen süre açısından işlemiş yasal faizinin ... TL olduğu. Davacı ... tarafından Antalya ...İş Malıkemesrnin .../... E. .../... K. sayılı dosyasına ... tarihinde yapılan ... tL'lik bakiye karar harcı ödemesine ilişkin olarak: Davalı ....'nirs sorumlu olduğu miktarın ... TL olduğu, temerrüdün ödeme tarihi itibariyle gerçekleşip gerçekleşmediği hususundaki takdir sayın mahkemeye ait olmak üzere söz konusu miktarın ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar geçen süre açısından işlemiş yasal faizinin ... TL olduğu, Davalı ...'nin sorumlu olduğu miktarın ... TL olduğu, temerrüdün ödeme tarihi itibariyle gerçekleşip gerçekleşmediği hususundaki takdir sayın mahkemeye ait olmak üzere söz konusu miktarın ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar geçen süre açısından işlemiş yasal faizinin ... TL olduğu, Davacı ... tarafından Antalva ...İş Mahkemesinin .../... E. .../... K. sayılı dosyasına ... tarihinde yapılan ... TL ... istinaf harcı ödemesine ilişkin olarak;

Davalı ...'nin sorumlu olduğu miktarın ... TL olduğu, temerrüdün ödeme tarihi itibarivle gerçekleşip gerçekleşmediği hususundaki takdir sayın mahkemeye ait olınak üzere söz konusu miktarın ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar geçen süre açısından işlemiş yasal faizinin ... TL olduğu, Davalı ...'nin sorumlu olduğu miktarın ... TL olduğu, temerrüdün ödeme tarihi itibariyle gerçekleşip gerçekleşmediği hususundaki takdir sayın mahkemeye ait olmak üzere söz konusu miktarın ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar geçen süre açısından işlemiş yasal faizinin ... TL olduğu" kanaatini bildirir rapor sunmuştur.

DEĞERLENDİRME VEGEREKÇE

: Dava, rücuen alacak istemine ilişkindir.

Dava dışı işçinin davalı şirketlerde çalışması nedeniyle işçilik haklarının tahsili istemine ilişkin Antalya ...İş Mahkcmesi'niıı .../... E. .../... K. sayılı dosyasında açılan davada verilen ilama dayalı olarak dava dışı 3.kişi işçiye davacı tarafça yapılan ödemeden sonra davacının davalı şirketlerden rücuen ödediği miktarın tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Davacı ile davalı şirketler arasında hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, bu hizmet alım sözleşmesinde 3.kişi işçinin davalı şirketlerde çalıştığı, davacının işçiye ödenen ücretlerden sorumlu olmadığının kararlaştırıldığı görülmüştür.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin █████/2016 tarih, █████████ Esas, ██████████ Karar sayılı emsal içtihadında; "...4857 Sayılı Yasanın 112. Maddesinde 6552 Sayılı Yasanın 8. Maddesi ile yapılan değişiklik uyarınca işçinin kıdem tazminatlarından son çalıştığı asıl işverenin sorumlu olduğu belirtilmiş ise de; yasanın bu hükmü işçiyi güvence altına almak amacıyla konulmuş bir hüküm olup, emredici nitelikte değildir. Bu hükmün aksi yönünde taraflar her zaman sözleşme düzenleyebilirler..."

Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin █████/2017 tarih, ██████████ Esas, ██████████ Karar sayılı emsal içtihadında da; "...Dava dışı işçinin davalılar işçisi olarak çalıştığı süre 1 yıldan az olsa bile işçiyi çalıştırdığı süre ile orantılı olarak kıdem tazminatının ve yıllık izin ücretinin bu alt işverenlerden tahsiline karar verilmesi gerektiği...İşçilik alacakları davası neticesinde davacının ödediği yargılama giderleri, faiz ve vekalet ücreti açısından da davacının davalılara rücu edebileceği, işçilik alacağı miktarına göre bir oranlama yapılarak davalıların bu ilkeler çerçevesinde sorumluluğunun belirlenmesi gerektiği" belirtilmiştir.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin █████/2017 tarih ██████████E. █████████K. Sayılı kararında; "...Davacının kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağına konu ödediği işçilik haklarından doğan bedelden, davalı şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olacağı, bu nedenle dava dışı işçinin davalı ... İşçisi olarak çalıştığı süre bir yıldan az olsa bile işçiyi çalıştırdığı süre ile orantılı olarak kıdem tazminatının ve yıllık izin ücretinin bu alt işverenden tahsiline karar verilmesi gerektiği, fazla mesai ve UBGT alacakları yönünden de davalıların dava dışı işçiyi davacı yanında kendi işçileri olarak çalıştırdıkları dönemde bu alacaklar doğmuş ise sorumlu olacakları, ihbar tazminatı yönünden ise dava dışı ...’nin son işveren olarak haklı bir neden olmadan ve ihbar önellerine uymadan dava dışı işçinin iş akdine son verdiği için bu alacak talebinin tamamından sorumlu olması gerektiği gözetilerek ve işçilik alacakları davası neticesinde davacının ödediği yargılama giderleri, faiz ve vekalet ücreti açısından da davacının davalıya rücu edebileceği işçilik alacağı miktarına göre bir oranlama yapılarak davalının bu ilkeler çerçevesinde sorumluluğunun belirlenmesi gerekirken..." denilmiştir.

Tüm dosya kapsamı yukarıdaki açıklamalar ve emsal kararlar ışığında değerlendirildiğinde: yukarıda tarihi belirtilen hüküm kurmaya, Mahkeme ve kanun yolu denetimine elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davalı işverenlerin dava dışı işçinin kendi şirketlerinde çalıştıkları süre ile sınırlı olarak işçilik alacaklarından sorumlu oldukları, buna göre davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarının ve diğer yargılama gideri vs. tutarların alacak miktarına göre oranlanması sonucunda tespit edilen miktar doğrultusunda davalıların sorumluluğu bulunduğunun kabulü gerekmiştir. Arabuluculuğa kadar işlemiş faizi davacı, dava dilekçesinde talep ettiğinden, faize faiz işletir mahiyette hüküm kurmanın mümkün olmaması nedeni ile ödeme tarihinden değil arabuluculuk başvuru tarihinden asıl alacağa faiz hükmetmek gerekmiştir. Tüm bu sebeplerle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere;

1-Davanın toplam ... TL üzerinden kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine,

Buna göre ... TL işçi alacağından kaynaklanan rücuen alacak ve ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar işlemiş yasal faizi olan ... TL nin davalı ... den tahsili ile davacıya verilmesine, ... TL alacağa arabuluculuğa başvuru tarihinden (...) itibaren yasal faiz uygulanmasına,

... TL işçi alacağından kaynaklanan rücuen alacak ve ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar işlemiş yasal faizi olan ... TL nin davalı ... den tahsili ile davacıya verilmesine, ... TL alacağa arabuluculuğa başvuru tarihinden (...) itibaren yasal faiz uygulanmasına,

... TL İş Mahkemesine ödenen karar harcından kaynaklanan rücuen alacak ve ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar işlemiş yasal faizi olan ... TL nin davalı ... den tahsili ile davacıya verilmesine, ... TL alacağa arabuluculuğa başvuru tarihinden (...) itibaren yasal faiz uygulanmasına,

... TL İş Mahkemesine ödenen İstinaf harcından kaynaklanan rücuen alacak ve ödeme tarihinden arabuluculuğa başvuru tarihine kadar işlemiş yasal faizi olan ... TL nin davalı ... den tahsili ile davacıya verilmesine, ... TL alacağa arabuluculuğa başvuru tarihinden (...) itibaren yasal faiz uyugulanmasına,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL harçtan peşin alınan ... TL nin mahsubu ile eksik alınan ... TL nin davalılardan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan ilk dava gideri, posta ve müzekkere ücreti ile bilirkişi ücretinden ibaret toplam ... TL den davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan ... TL nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

4-Yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalı ...'ne verilmesine,

6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı diğer tarafların yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2020

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır