İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinde, malzeme temini sözleşmesi ve sulh protokolü sonrası verilen teminat çeklerinin davalılarca haksız tahsilinden doğan sebepsiz iktisap alacak davası.
Özet: Davacı şirket, davalılarla imzaladığı protokol kapsamında, sadece teslim edilen malzemelerin devreye alınması amacıyla teminat olarak verilen ve herhangi bir borç karşılığı olmadığını belirttiği toplam 1.525.000,00 TL tutarındaki çeklerin, davalıların protokolden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemelerine rağmen haksız yere tahsil edildiğini ileri sürerek, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca bu bedellerin ticari faiziyle birlikte iadesini talep ederken; davalılar ise, protokolde teminat çeklerinin nakde çevrilme koşullarının açıkça belirlendiğini, davacının kendi edimlerini ifa etmemesi üzerine bu koşulların gerçekleştiğini ve tahsilatın hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
T.C.
İSTANBUL21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)DAVA TARİHİ
:█████/2023KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davalılardan ... A.Ş. ile imzalanmış bulunduğu 11.06.2018 tarihli “Malzeme Temini Sözleşmesi(Sözleşme)” gereğince teslim ettiği malzemeler ile ilave malzeme bedelleri ile imalat ve montaj işlerine ilişkin fazlaya ve hatalı hesaplamaya ilişkin haklarımız saklı olmak üzere,vade farkları,icra ve yargılama giderleri vb. hariç oluşan 1.827.034,54 TL müvekkil şirket alacağı söz konusu iken borcun tasfiyesi ve Malzeme Temini Sözleşmesi gereğince yapılacak işler ve için muhataplarla 23.12.2022 tarihli “Sulh ve İbra Protokolü(Protokol)” imzalandığını, Müvekkili şirket davalılarla imzalanan mezkür Protokol gereğince kendisine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmiş Protokolde belirtilen çeklerle birlikte yine protokolde belirtilen teminat çeklerini muhataplara eksiksiz olarak davalılara teslim ettiğini, Davalılardan ... A.Ş.'ne müvekkil şirket tarafından verilen keşif ve teklif çalışmaları Ocak 2023 ayı içerisinde iletilmiş olmasına rağmen yanıt verilmediği gibi teslim edilen malzemelerin kontrolleri yapılmışsa da muhatap ... A.Ş. tarafından yapılması gereken işler yapılmamış,yazılı ve sözlü tüm uyarılara rağmen yükümlülükleri yerine getirilmediğini, Bununla birlikte mezkür Protokol gereğince muhataplara verilen teminat çekleri mezkür Protokolde de açıkça yazılı olduğu üzere daha önce teslim edilen malzeme ve sistemlerin devreye alınmasının teminatı olarak verilmiş olup herhangi bir borç karşılığı olmayıp teminat çeki niteliğinde olduğunu, Davalılar kendilerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemekle kalmayıp 30.06.2023 tarihli 425.000,00 TL , 26.05.2023 tarihli 250.000,00 TL, 16.06.2023 tarihli 250.000,00 TL., 23.06.2023 tarihli 250.000,00 TL., 07.07.2023 tarihli 100.000,00 TL. ve 14.07.2023 tarihli 250.000,00 TL. bedelli çekler teminat çeki olmasına rağmen tüm teminat çekleri davalılarca tahsil edildiğini, Davalılarca haksız ve mesnetsiz şekilde sebepsiz olarak tahsil edilen toplam 1.525.000,00(Birmilyonbeşyüzyirmibeşbin)TL tutarındaki teminat çekleri bedellerinin her bir çek için ayrı ayrı tahsil edildiği tarihten başlamak kaydıyla ticari reeskont faiziyle birlikte davalılardan Müştereken ve müteselsilen tahsilini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin müştereken ve müteselsilen davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile müvekkiller arasında, müvekkil şirketin protokol tarihinde davacı şirkete olan borcunun ifası ile davacı şirket tarafından yapılacak işlere ilişkin olarak söz konusu protokol akdedildiğini, Protokol uyarınca; Sulh bedeli (davacı şirketin alacağı) 684.866,67 TL olarak belirlendiğini, Davacının henüz kesinleşmemiş alacakları ile yapılacak işlere istinaden doğacak olan alacakları toplamı 2.130.000 TL olarak belirlendiğini, Müvekkil ... protokolde belirtilen taşınmazı 4.500.000 TL bedel karşılığı davacı şirkete devredeceğini, Dolayısıyla davacı şirketin müvekkil ...'a borcu 4.500.000 TL olarak belirlendiğini, Tutarlar mahsup edildiğinde müvekkil şirketin davacı şirketten alacağı 1.685.133,33 TL olarak belirlenmiştir. Protokol uyarınca bu tutarın davacı şirket tarafından verilecek olan çeklerle ifa edileceğinin öngörüldüğünü, Buna karşılık davacı şirket tarafından yapılması öngörülen işlere istinaden doğacağı belirtilen ve fakat henüz kesinlememiş alacakları için davacı şirket müvekkil şirkete teminat çekleri verdiğini, Çek tarih ve tutarlarının ,2. Teminat çeklerinin nakde çevrilmesinin şartları, protokolün 5. maddesinde açıkça düzenlendiğini ve şartlar gerçekleşmişken, davacının aksi yöndeki beyanı gerçeği yansıtmadığını, Sulh ve İbra Protokolü m. 5 hükmünde, teminat çeklerinin, davacı şirket tarafından yapılacak olan işlerin ayrıntıları hususunda mutabık kalınması halinde ve işler tamamlandıkça davacı tarafa iade edileceğini, aksi halde nakde çevrileceği açıkça öngörülmüştür. Hal böyleyken davacı tarafın protokol kapsamındaki tüm borçlarını ifa ettiği iddiasıyla teminat çek bedellerinin kendisine ödenmesini yönündeki talebi hukuki dayanaktan tamamen yok olduğunu, Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın tüm talepler yönünden reddine, Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Tarafların sunduğu sözleşme ve belgeler incelenmiş, çek bilgileri bankadan getirtilmiştir.Mahkememizce seçilen 1 mali müşavir, bilirkişi sunduğu █████/2024 tarihli raporunda özetle; " 11.06.2018 tarihli Malzeme Temini Sözleşmesi'nde, toplam 2.000.000,00 TL bedelindeki malzemelerin özellikleri ve ödeme planı belirlenmiş olup, Yangın söndürme sistemleri 20.06.2018'de, diğer malzemelerin ise en geç 3 hafta içinde teslim edilmesi kararlaştırılıp imza altına alındığını, 26.12.2022 tarihinde imzalanan Sulh ve İbra Protokolü kapsamında, ...'a ait İstanbul Başakşehir'deki taşınmazın ... hissi 4.500.000,00 TL bedelle Alacaklı'ya devredilecek, Protokol kapsamında Borçlu, 26.12.2022 tarihinde taşınmazın tapu devrini gerçekleştirecek, Alacaklı ise teminat çeklerini Borçlu'ya vereceğini, Kesinleşmiş 684.866,67 TL tutarındaki alacak “Sulh Bedeli” olarak kabul edilmiş, tamamlanmamış işler ve özellikler için 2.130.000,00 TL ek bedelin protokolde belirtilen teslim süresiyle sınırlandırıldığını, Borçlu, protokol şartlarına uyulmaması halinde teminat çeklerinden 1.525.000,00 TL'yi koşulsuz nakde çevirebilecek, kalan 605.000,00 TL'yi ise protokole bağlı olarak tahsil edebileceğini, Tamamlanmamış işler ve malzemeler 31.01.2023 tarihine kadar teslim edilecek, mutabakat sonrasında teminat çekleri Alacaklı'ya iade edileceğini, e Protokol ile karşılıklı olarak tarafsız kabili rücu ibra ederek, tüm hak ve alacaklarından feragat ettiğini, Protokolün imzasıyla ihtilaf konusu 2.130.000,00 TL toplam tutarlı teminat çekleri Alacaklı tarafından imzalanarak, Borçlu'ya teslim edildiğini, 855.000,00 TL tutarlı 3 adet çekin bankaya ibraz edilerek tahsil edildiği görüldüğünü, Davacının dilekçesinde belirttiği tahsil edilen diğer çeklerle ilgili dosyada banka cevap dökümleri olmadığı görüldüğünü, Davacı ... A.Ş. kayıtlarında 2023 yılı sonu Davalı ... A.Ş. 1.021.111,45 TL alacaklı olduğu , protokol tarihi olan 26.12.2022 tarihinden itibaren mal ve hizmet teslim edilmediği, fatura düzenlenmediği görüldüğünü, Protokol imzalanırken Davacı cari hesap kayıtlarında davalı ... Yağ A.Ş.'nin borç bakiyesinin 1.077.354,99 TL olduğu, protokoldeki kesinleşmiş bakiyeden 392.688,32 TL fazla olduğu ve mutabık olmadığı görüldüğünü, Davacı ... A.Ş. kayıtlarında 2024 yılı sonu Davalı ...'un 503.888,55 TL alacaklı olduğu, Teminat olarak alınan çeklerin iade edilmediğinin görüldüğünü, Dosyaya sunulan tüm evraklar ve davacı kayıtları incelenmiş olup, Protokol kapsamınca 2.130.000,00 TL lik malzeme ve işlerin yapıldığına dair fatura, hakediş ve belge görülmemiş olup işlemlerin yapılmadığı, Davacı kayıtlarında teslim edilen tüm çeklerin tahsil edildiği görülmekte olup, davalıların protokolün 4 maddesinin e bendine göre 1.525.000,00 TL koşulsuz tahsil edip, 605.000,00 TL sini iade etmesi gerektiği kanaatine varıldığını, ancak davalılardan hangisinin iade etmesi gerektiği bilgisine bankadan talep edilen çek tahsil dökümlerinden sadece 855.000 TL lik kısmı dosyaya sunulmuş olduğundan, tespit edilememiş olup eksik olanların dosyaya sunulması gerektiğini, " bildirilmiştir.Mahkememizce davacıdan, yapılan protokol uyarınca verilen çeklerin iadesi için yapılması gereken işlerin yapıldığın dair kanıt istenmiş ancak davacının bir kanıt sunamadığı, işin yapılmadığı anlaşılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Dava, taraflar arasında yapılan sözleşme ve sulh protokolü konusunda davalılara teminat olarak verilen çeklerin karşılı bir kısım iş yapılmasına rağmen çeklerin davalılarca tahsil edildiği iddiası ile alacak istemine ilişkindir.Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiştir. Dava şartlarına ilişkin eksik ve incelenmesi gereken ilk itiraz bulunmadığı anlaşıldıktan sonra tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilmiştir.Somut olayda, taraflar arasında 11.06.2018 tarihinde malzeme temini sözleşmesi düzenlenmiş; işin toplam bedeli TL bazında belirlenmiş olup, 2.000.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, yapılan işlerin karşılığında fatura düzenleneceği, yangın sistemlerinin teslimi 20.06.2018 tarihine kadar teslim edileceği, sözleşmede ayrıca belirtilen malzemeler ise en geç 3 hafta içinde teslim edileceği şeklinde düzenlenmiş olmasına rağmen; taraflar arasında 26.12.2022 tarihinde sulh ve ibra protokolü kapsamında ikinci bir sözleşme düzenlendiği, sulh ve ibra sözleşmesinde Davalı ...'a ait olan taşınmazın 4.500.000,00 TL satış bedeli ile davacıya devredileceği, 684.000,00 TL bedelin ise sulh bedeli olarak kabul edildiği, henüz hak edilmemiş eksik kalan veya yeni yapılacak işlere istinaden 2.130.000,00 TL ek bedelin teminat çeki olarak davalı ...'a ödeneceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin teminat çözümü başlıklı 5. Maddesinde; "yapılacak olan işlerde eksiklik olmaması halinde alacaklı tarafından fatura kesilecek, alacaklı tarafından borçluya verilen teminat çekleri iade edilecektir" şeklinde düzenlenmiştir. Ancak sözlemenin satış bedeli ve ödeme başlıklı 4. Maddesinin e bendine göre; " teminat çekleri 5. maddede yazılan koşulların teminatı için alınmış olup, aksi durumlarda 4 adet çekin koşulsuz ve şartsız olarak kalan çeklerin ise protokole bağlı olarak nakde çevrileceği" düzenlenmiştir.Protokole göre davacının alacağının 684.866,67 TL olduğu, davalı Aynur'un taşınmazının değerinin 4.500.000,00 TL olduğunun kararlaştırıldığı, davacının eksik işler nedeniyle 2.130.000,00TL yükümlülük altına girdiği ve bunu yapacağını kabul ettiği, alınan taşınmaz bedelinden alacağını mahsup ettikten sonra yapacağı işlerin bedelinin taşınmaz bedeline sayılarak üstüne mal sahibi Aynur'a tapuda 1.685.133,33TL çekle ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, böylece davacının aldığı taşınmaz bedeli karar alacak mahsubu, çek teslimi ve iş yapacağının anlaşıldığı, taşınmazı davacıya devir edildiği ancak işin yapılmadığı, bunun güvencesi olarak alınmış çeklerin davalı tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde, mahkememiz tarafından █████/2024 tarihinde yapılan ön inceleme duruşmasının iki nolu kararında davacıya "Sulh ve İbra protokolü kapsamında 2.130.000,00 TL ye karşılık davacının ne kadarlık iş yaptığı konusunda bilgi ve belge sunması dava konusu çeklerin keşideci ve banka bilgileri ve tarihlerinin bildirilmesi, bu çeklerin hangi davalıya verilen çekler olduğu hususunda açıklama yapması için taraflarabildirilmesi, bu çeklerin hangi davalıya verilen çekler olduğu hususunda açıklama yapması için taraflara 2 haftalık kesin süre verilmesine, bildirildiğinde bankadan ödeme kayıtlarının istenilmesine," şeklinde karar kurulmuş, davacı tarafından █████/2024 tarihinde beyan dilekçesi verilmiş sadece çeklerin hangi davalıya verildiği hususlarını bildirdiği, davacının 2.130.000,00 TL lik iş yaptığı konusunda bilgi belge sunmadığı, dosyanın kapsamı incelendiğinde davacı tarafından fatura, hakediş veya diğer belgelerin sunmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeple alınan taşınmaz bedeline karşılık çeklerin verildiği, çek bedeli kadar iş yapılmadığı için artık iadesinin istenemeyeceği ve sübuta ermeyen davanın reddine karar vermek gerektiği vicdani kanaat hasıl olmuş ve buna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
:1-Davacının sübuta ermeyen davasının REDDİNE,2-Alınması gerekli 615,40 TL karar harcın, davacının peşin yatırdığı 26.043,19 TL harçtan mahsubu ile bakiye artan 25.427,79 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince takdir olunan 225.500,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalılara verilmesine,5- Zorunlu arabuluculuk ücreti olan 3.200,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye ödenmesine,6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,İlişkin, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025Başkan ...e-imzalıdırÜye ...e-imzalıdırÜye ...e-imzalıdırKatip ...e-imzalıdır