ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan cari hesap alacağına dayalı itirazın iptali davasında davalının konkordato itirazının reddi ve ticari defterlerin delil olarak değerlendirilmesi.

Ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan cari hesap alacağına dayalı itirazın iptali davasında davalının konkordato itirazının reddi ve ticari defterlerin delil olarak değerlendirilmesi.

Özet: Ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan ürün teslimatlarına karşılık ödenmeyen 476.533,19 TL alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasında, davacının alacağını cari hesap mutabakatı ile desteklemesine karşın davalı tarafın konkordato savunması sunduğu, ancak konkordato talebinin reddedilip kararın kesinleşmesiyle bu engelin ortadan kalktığı tespit edilerek, uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmiştir.

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

DAVA

: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket ile davalı şirket arasındaki ticari ilişki uyarınca davalı tarafından davacı şirkete sipariş geçildiğini. Davacı şirket tarafından sipariş geçilen ürünlerin teslimatı yapıldığını. Taraflar arasındaki ticari ilişki gereğince davalı sipariş ettiği davalı şirketin siparişi gerçekleştirdiği ürünlerin ödemesinin gerçekleştirildiğini. Taraflar arasında 01.01.2022 – 04.04.2023 tarihleri arasındaki ticari ilişkisini ortaya koyan cari hesap ekstresinin ekte sunulduğunu. Taraflar arasındaki süre gelen ticari ilişki bu şekilde devam ederken, davalı taraf sipariş vermeye devam ettiğini, ancak teslimatı yapılan ürünlere ilişkin eksik ve düzensiz ödeme yapmaya başladığını ve son olarak 31.12.2022 tarihinde 29.891,79 TL ödeme yaptıktan sonra kalan 476.533,19 TL bakiye borcun ödenmediğini. Davalı tarafın söz konusu borcu ödeyeceğini beyan etmesinin ardından ise ekli cari hesap mutabakatını imzalayarak 476.533,19 TL tutarında borcu olduğunu ve ödeyeceğini beyan ettiğini. Cari hesap mutabakatına rağmen davalı tarafın borcu ödemediğini beyan ederek; Davanın kabulüne, davalının ---- İcra Müdürlüğünün -----. sayılı dosyasına yapmış olduğu, haksız ve mesnetsiz itirazın iptaline ve takibin devamına, davalının itirazı, likit alacağın tahsilini geciktirmeye yönelik tamamen kötü niyetli olmamak birlikte alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatı hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalının geçici konkordato mühleti içerisinde olduğunu, davaya konu takip konkordato nedeniyle tedbiren durdurulduğunu, davalı şirket hakkında ----. Asliye Ticaret Mahkemesi----- Numaralı dosya ile konkordato başvurusunda bulunduğunu ve 28.04.2023 tarihinden geçerli olmak üzere 3 ay süre ile geçici mühlet verilmesine karar verildiğini, verilen bu karar davaya konu icra dosyasına da sunularak açılan icra takibi tedbiren durdurulduğunu. Konkordato dosyasında 27.07.2023 tarihinde yapılan duruşma ile geçici mühlet süresinin 2 ay süre ile uzatılmasına ve konulan tedbirlerin de aynı şekilde devamına karar verildiğini, alacaklı tarafından 24.04.2023 tarihinde davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını, konkordato dosyasında verilen tedbir kararı ile icra takiplerinin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini beyan ederek; davaya konu icra takibi konkordato nedeniyle tedbiren durdurulduğundan davanın usulden reddine, davalı şirketin adresinin -----olması nedeniyle yetki itirazlarının kabulü ile davanın usulden reddine, haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini savunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Huzurdaki dava, icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk son tutanağı dosyaya sunulmuştur.

----- İcra Müdürlüğü'nün ----- esas sayılı dosyası celp edilmiştir.

Davalı şirketin konkordato talebine ilişkin görülen dava olan,----- Asliye Ticaret Mahkemesi ----- Esas sayılı dosyada, konkordato talebinin reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği görülmüştür.

6100 SAYILI HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU/TİCARİ DEFTERLERİN İBRAZI VE DELİL OLMASI - Madde 222 -(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-███████ md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.

TÜRK TİCARET KANUNU Madde 64- (1)

: "(Değişik fıkra: █████/2012-6335 S.K./8.md.) Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir."

(2)

: "Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür."

Madde 83- (1)

: "Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar, tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir."

Ticari defterler, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 222 ve devamı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 64 ve devamında açıkça düzenlenmiştir.

Tİcari defterlere anılan Kanun'larda delil olarak hüküm ve sonuç bağlanmıştır.

Tacirler, Türk Ticaret Kanunu'nun amir hükmü uyarınca ticari defter tutmak zorundadır.

Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK. m. 222/1).

Yine Türk Ticaret Kanunu Madde 83/1'de ticari uyuşmazlıklarda Mahkemenin ticari defterlerin re'sen ibrazına karar verebileceği, Mahkeme re'sen ticari defterlerin ibrazına karar vermese dahi taraflardan birinin istemi üzerine ticari defterlerin ibrazına Mahkemece karar verilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Ticari defterler, bazı şartların varlığı durumunda sahibi lehine delil olarak kullanılabilir. Şöyle ki: Uyuşmazlık ticari bir işten kaynaklanmalıdır. Bu iş, her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmelidir. Taraflardan yalnızca biri için ticari iş niteliğinde olan uyuşmazlıklarda, arada sözleşme olsa bile defterler lehe delil olarak kullanılamaz. Uyuşmazlığın her iki tarafı da tacir sıfatını haiz olmalıdır. Taraflardan birinin ya da her ikisinin tacir olmaması halinde ticari defterler lehe delil olarak kullanılamaz. Öte yandan ticari defterler Kanun’a uygun tutulmuş olmalıdır. Tutulması zorunlu defterler eksiksiz, usulüne uygun tutulmalı, açılış kapanış onayları yapılmış olmalıdır. (TTK. m. 64) Ayrıca, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veye diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (HMK. m. 222/3)

Davacı taraf bir ticaret şirketi olup tacirdir. Davalı taraf bir ticaret şirketi olup tacirdir. Uyuşmazlık tarafların ticari işletmesinden ve ticari bir işten kaynaklanmaktadır. Tacirler arasındaki huzurdaki ticari davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.

Bu açıklamalar ekseninde değerlendirme yapıldığında; davacı ile davalı tarafın tacir sıfatını taşıdıkları, her iki tarafın da ticari defter tutmak zorunda olduğu anlaşılmıştır. Her iki taraf da tacir olduğundan ticari defter içerikleri delil vasfı taşımaktadır.

Mahkememizce işbu dosyada, mali müşavir bilirkişi raporu dosya arasına alınmıştır. Bilirkişi tarafından tanzim edilen bilirkişi raporunda özetle; DEFTER İNCELEMESİ (Usul) Davacı Defter İncelemesi (Usul): Davacı tarafından ibraz edilen 2022 - 2023 yılı ticari defterlerinin noter onay bilgileri aşağıdaki gibidir;Davacı şirketin ibraz ettiği, 2022 ve 2023 yılları ilişkin ticari defterlerin; T.T.K m.64,66, V.U.K. m.220- 226’ ve 1 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre Defteri Kebir ile Yevmiye defterlerini GİB onaylı beratlarını süresinde almış olduğu görülmüştür. Davalı Defter İncelemesi (Usul): Sayın Mahkemenin 27.09.2024 tarihli celsesinde, ‘’ HMK md.222 uyarınca; Tarafların █████████ yıllarına ait ticari defterlerini inceleme gün ve saatinde mahkememiz kaleminde hazır bulundurmalarına, tarafların yerinde inceleme talepleri var ise 2 haftalık kesin süre içerisinde açıkça bildirmelerine, yerinde incelemenin nerede yapılacağının açıkça bildirilmesine, bu hususta taraflarca iki haftalık süre içerisinde açıklama yapılmasına, ticari defterler inceleme gün ve saatinde hazır edilmez veya 2 hafta içerisinde yerinde incelemede talep edilmezse ticari defterlerin incelenmesinden vazgeçilmiş sayılacağının ihtarına,

Ticari defterlerini sunmadığı veya yerinde inceleme talebinde bulunmadığı takdirde 6100 sayılı HMK'nın 222/3 maddesi gereğince davacı tarafın defterlerinin davacı lehine delil olarak kabul edilebileceği hususunun davalı tarafa ihtarına,’’ karar verilmiştir. Sayın Mahkemenin duruşma zaptı, davalı tarafa 15.10.2024 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davalı taraf incelemeye gelmemiş ve yerinde inceleme talebinde bulunmamıştır. HESAP İNCELEMESİ: Davacı Hesap İncelemesi: Davacı şirketin ticari defterlerinde, yevmiye defterinde alıcılar hesabının grup olarak kayıt edilerek, her bir alıcı için ayrı hesap kodu takip edilmediği, ancak arka planda çalışan yardımcı defterlerinde cari hesap modülünde davalı şirkete ait olan 2022 ve 2023 yılları ----- Kodlu Cari hesabının dökümü aşağıdaki gibidir. Yukarıdaki cari hesap tablosunda görüldüğü gibi, davacı şirketin 2021 yılından 2022 yılına devir eden alacağının 2.176,61 TL olduğu. Davacı tarafından 24.01.2022 tarihinden 20.12.2022 tarihine kadar davalı tarafa 58 fatura ile 1.889.940,78 TL tutarlı satış yaptığı, ters kayıt ile 5 adet 169.329,10 TL tutarlı satış faturasını davalı alacağına kayıt ettiği, eş değişle davalı tarafa 1.720.611,68 TL tutarlı satış yapıldığı. Bu süreçte ayrı tarihlerde davalından 1.061.222,89 TL ödeme aldığı, davalının 191.262,54 TL tutarlı faturasını davalı alacağına kayıt ettiği, ters kayıt ile 1 adet 6.230,33 TL tutarlı alış faturasını davalı borcuna kayıt ettiği, eş değişle davalı taraftan 185.032,21 TL tutarlı alış yaptığı ve buna göre 31.12.2022 tarihi itibariyle davalıdan 476.533,19 TL alacaklı olduğu görülmüştür.

HESAP İNCELEMESİ

: Davalı Hesap İncelemesi: Davalı ------ incelemeye gelmediğinden ve yerinde inceleme talebinde bulunmadığından davalı hesap incelemesi yapılamamıştır. BA ve BS Formlarının İncelenmesi: Bilindiği üzere ---- Sıra No.lu VUK Genel Tebliği gereği ███████ döneminden itibaren elektronik belgelerin BA ve BS formu ile bildirim yükümlüğü kaldırılmıştır. Davalının bağlı bulunduğu ---- Vergi Dairesi 03.10.2024 tarihli yazı cevabından, davacının 2022 – 2023 dönemine ait BA - BS formlarının, dosyaya göndermiştir. Davacı şirketin 2022 yılı BS formunda, davalı tarafa 58 adet e.belge/fatura ile KDV hariç 1.699.652,74 TL tutarında fatura düzenlemiş olduğu görülmüştür. Davacı şirketin 2022 yılı BA formunda, davalı tarafından davacı tarafa 2 adet e.belge/fatura ile KDV hariç 186.121,77 TL tutarında fatura düzenlemiş olduğu görülmüştür. Davalının bağlı bulunduğu ----- Vergi Dairesi 11.10.2024 tarihli yazı cevabından, davalının 2022-2023 dönemine ait BA - BS formlarının, dosyaya göndermiştir. Davalı şirketin 2022 yılı BA formunda, davacı tarafından davalı tarafa 58 adet e.belge/fatura ile KDV hariç 1.699.652,74 TL tutarında fatura düzenlemiş olduğu görülmüştür. Davalı şirketin 2022 yılı BS formunda, davacı tarafa 17 adet e.belge/fatura ile KDV hariç 186.121,77 TL tutarında fatura düzenlemiş olduğu görülmüştür.Cari Hesap Mutabakatı İncelenmesi: Davacı tarafın dava dilekçesi ekinde sunduğu delilleri arasında taraflar arasında 13.03.2023 tarihinde imzalanmış Cari Hesap Mutabakatı örneği bulunmaktadır.Söz konusu Mutabakat Mektubunda davacının 13.03.2023 tarihi itibariyle davalının 476.533,19 TL borcu olduğunu bildirdiği ve TTK 94 md gereğince mutabakat istediği, davalının da 13.03.2023 tarihi itibariyle davacıya 476.533,19 TL borçlu bulunduklarını teyit ettiği, yani bakiyede mutabıkız şeklinde kaşe ve imzalı olarak bildirdiği görülmüştür. Faiz Konusu İncelenmesi: Takip alacaklısı davacı taraf 24.04.2023 tarihli icra takibinde 476.533,19 TL asıl alacağına, işlemiş faiz talep etmemiş, asıl alacağına takip tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesini talep etmiştir. Taraflar arasında akdi faiz yönünden herhangi bir sözleşme bulunmadığına göre uyuşmazlığın 3095 sayılı Yasa hükümlerine göre çözülmesi gerekmektedir. 3095 sayılı Yasanın 4489 sayılı Yasa ile değişik 2/2 maddesinde ticari işlemde temerrüt faizinin ‘avans’ oranında hesaplanacağı belirtilmiş bulunmaktadır. ----- verilerinden 24.04.2023 takip tarihi itibariyle avans faizi oranının yıllık %10,75 olduğu görüldüğünden davacının asıl alacağına takip tarihinden itibaren yıllık %10,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği bildirilmiştir.

Mahkememizce dosyada bulunan bilgi ve belgeler, dosyada alınan rapor, ticari defter kayıtları sonucunda; davanın itirazın iptaline ilişkin olduğu, icra takibinin cari hesaptan kaynaklı alacağın tahsili için başlatılmış olduğu, davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmiş olduğu, davacı tarafın ticari defterlerinin usulünce tutulmuş olduğu, davalı tarafın ticari defterlerinin sunulmamış olduğu, bu sebeple 6100 sayılı HMK’nun 222/3. Maddesi gereğince davacının ticari defterlerin kendisi lehine delil niteliğinde olduğu ve tüm dosya içeriği bir bütün halinde değerlendirilmiş olup; usul ve yasaya uygun bilirkişi raporu hükme esas alınarak davacının davalıdan 476.533,19 TL cari hesap alacağı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.Ticari defter kayıtlarında yapılan tetkik neticesinde davacının alacağı olduğu, işbu alacağın ticari defterler kapsamında likit (bilinebilir) mahiyette bulunduğu gözetilerek İcra İflas Kanunu madde 67/2 uyarınca asıl alacak üzerinden %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesi kararlaştırılmış olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davanın KABULÜNE,

2---- İcra Dairesi'nin ----- Esas sayılı icra dosyasına yapılan İTİRAZIN İPTALİNE, duran takibin 476.533,19 TL asıl alacak üzerinden, asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte DEVAMINA,

3-Asıl alacak olan 476.533,19 TL üzerinden hesaplanacak %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

4-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) Maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 Maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,

5-Karar ve ilâm harcı olan 32.551,98-TL harçtan peşin alınan 5.755,33-TL harcın mahsubu ile bakiye 26.796,65-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,

6-Davacı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 75.479,98 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

7-Davacı tarafça yapılan 5.967,50 TL yargılama gideri ve 5.755,33 TL peşin harç toplamı 11.722,83-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

8-Kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesini müteakip HMK Madde 333/1 uyarınca yatıran tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ----- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usûlen anlatıldı.