istanbul bölge adliye mahkemesinde, finansal kiralama sözleşmesi kapsamında ürünün teslim edilmemesi sebebiyle borcun olmadığı tespiti ve iade talepli ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın incelenmesi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde, finansal kiralama sözleşmesi kapsamında ürünün teslim edilmemesi sebebiyle borcun olmadığı tespiti ve iade talepli ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın incelenmesi.

Özet: Bir finansal kiralama sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkta, davacı kiracının zamanında teslim edilmeyen asansör nedeniyle sözleşmenin feshini, ödenen bedelin iadesini ve gelecekteki bakiye ödemenin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı alınmasını talep etmesi üzerine ilk derece mahkemesince, bakiye 245.072 TLlik ödemenin %15 teminat karşılığında yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmiş; davalı finansal kiralama şirketinin ise, satıcının malı teslim etmemesinden sorumlu tutulamayacağı ve tedbir kararının haksız olduğu gerekçesiyle karara itiraz ederek kaldırılmasını talep ettiği anlaşılmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

İNCELENEN ARA KARARIN

MAHKEMESİ

:İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ

:█████/2025

NUMARASI

:████████ E.

DAVANIN KONUSU

:6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Alacak)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

:█████/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü

DAVA DİLEKÇESİ

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu 06.05.2024 tarihli finansal kiralama sözleşmesi kapsamında davalı ... Şti.'nin satıcısı olduğu ve diğer davalı ... A.Ş.'nin müvekkiline kiraladığı 1 adet asansör alındığını, müvekkili şirketin 06.05.2024 tarihli sözleşme kapsamında ödemeyle ilgili tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olmasına rağmen, davalıların bahse konu ürünü sözleşmede belirtilen süre içinde müvekkiline teslim edemediklerini, süresi içinde ürünün teslim edilememesi nedeniyle, bu aşamadan sonra ürünün tesliminin müvekkili yönünden hiçbir faydası kalmadığından, işbu sözleşmenin haklı nedenle feshinin gerektiğini, 06.05.2024 tarihli sözleşme kapsamında müvekkili tüm edimlerini yerine getirdiğini, işbu sözleşmenin feshindeki tüm kusurun davalılara ait olduğunu, müvekkilinin henüz teslim edilmeyen üründen dolayı 1.658.947,50 TL ödemeyi davalı ... A.Ş.'ne yaptığını, sözleşmede belirtilen süre içinde de ürünün teslim edilmemesine rağmen, halen müvekkili şirketin 7 Aralık 2024 tarihinde 245.072 TL bakiye ödeme yapmak zorunda olduğunu, işbu davadaki sözleşmeye konu ürünün, davalılar tarafından süresi içinde müvekkiline teslim edilmediği için, müvekkili işbu sözleşme kapsamında davalılara ödemiş olduğu 1.658.947,50 TL bedelin müvekkiline iade edilmesi gerektiğini ve ayrıca bakiye kalan 245.072 TL bedel yönünden de bir ödeme yapmaması gerektiğini belirterek feshe konu sözleşme kapsamında müvekkilinin işbu davadan sonra ödemek zorunda kalacağı 245.072 TL için borcun olmadığının tespiti ile dava sonunda hüküm altına alınacak alacağın tahsil edilememe riskine karşılık HMK.nın 389 ve devamı maddeleri gereğince davalılara yapılacak 245.072 TL ödemenin yapılmaması ve durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

:İlk Derece Mahkemesince █████/2024 tarihli ara karar ile; "Dava dilekçesi, Finansal Kiralama Sözleşmesi, ihtarname, Asansör Tesis sözleşmesi, taahhütname, proforma fatura ve yasal mevzuat hükümleri gözönüne alındığında; mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğma ihtimalinin bulunduğu ve ihtiyati tedbir şartlarının mevcut olduğu anlaşılmış olduğundan davacı tarafından dava konusu finansal kiralama sözleşmesi kapsamında █████/2024 tarihinde yapılması gereken bakiye 245.072 TL' ödemenin davalılara ödenmemesi yönünde takdiren %15 teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur. " gerekçkesiyle,Davacının İHTİYATİ TEDBİR TALEBİNİN KABULÜ İLE; davacı tarafından dava konusu finansal kiralama sözleşmesi kapsamında █████/2024 tarihinde yapılması gereken bakiye 245.072 TL ödemenin davalılara ödenmemesi yönünde takdiren %15 TEMİNAT KARŞILIĞINDA İHTİYATİ TEDBİR KONULMASINA, talep konusu miktar olan 245.072 TL'nin %15'i tutarında 36.760,80 TL teminat (nakit veya kesin süresiz banka teminat mektubu) alınmasına, süresinde teminat yatırılmadığı takdirde ihtiyati tedbirin kalkmasına, karar verilmiştir.İhtiyati tedbir kararına itiraz eden davalı vekili itiraz dilekçesi ile; taraflar arasında finansal kiralama sözleşmesi bulunduğunu, davalı satıcıdan seçtiği malın finansal kiralama yoluyla satın alınarak kiralanması konusunda müvekkili şirkete talebini ilettiğini ve davacının talebi doğrultusunda mal tesliminden önce yapılan ödeme sebebiyle müvekkili şirketin finansal kiralama sözleşmesi kapsamında riski doğduğunu, satıcının malı teslim etmemesi sebebiyle müvekkili şirketin ayrıca sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığını, satıcı şirketin ödemesini bizzat davacı talebi ile diğer davalı şirket olan satıcıya yaptığını,davacının oluştuğunu-oluşacağını iddia ettiği zarardan müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını, bu nedenle verilen tedbir kararının müvekkili şirketi haksız bir konuma düşürdüğünü belirterek ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesince █████/2025 tarihli ara karar ile; "Mahkememizin 14.11.2014 tarihli ara kararı ile; dava dilekçesi, Finansal Kiralama Sözleşmesi, ihtarname, Asansör Tesis sözleşmesi, taahhütname, proforma fatura ve yasal mevzuat hükümleri gözönüne alınarak, mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğma ihtimalinin bulunduğu ve ihtiyati tedbir şartlarının mevcut olduğundan davacı tarafından dava konusu finansal kiralama sözleşmesi kapsamında █████/2024 tarihinde yapılması gereken bakiye 245.072 TL ödemenin davalılara ödenmemesi yönünde takdiren %15 teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verildiği, bu kararın dosya kapsamına ve yasal mevzuat hükümlerine göre yerinde olduğu, ihtiyati tedbir şartlarının mevcut olduğu, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını gerektirir bir hususun bulunmadığı anlaşıldığından ihtiyati tedbir kararına itiraz eden davalı vekilinin itirazın reddine karar verilmiştir." gerekçesiyle,İhtiyati tedbir kararına itirazın reddine, karar verilmiştir.

İSTİNAF

:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmesi ile, kiralama konusu malın seçimi ile diğer ayrıntıların müvekkili şirkete bildirilmesi yükümlülüğünün davacı/kiracıya bırakıldığını, bu hüküm kapsamında da davacı kiracının tercih ettiği diğer davalının satıcıdan seçtiği malın finansal kiralama yoluyla satın alınarak kiralanması konusunda müvekkilleri şirkete taleplerini ilettiğini ve nihayetinde finansal kiralama sözleşmesi akdedildiğini, davacının tercih ettiği astıcıdan alınacak mal için malın üretilmesi ve teslim edilmesinden sonra yapılacak olan satıcı ödemesinin davacının █████/2024 tarihli talep ve taahhütnamesi kapsamında teslimden önce satıcıya ödendiğini, kiracının talebi ve taahhüdü kapsamında malın tesliminden önce yapılan bu ödeme nedeniyle müvekkilleri şirketin ayrıca risk altına girmiş olduğunu, davacı kiracının ilgili taahhütnamede malın teslim edilmesinden önce satıcıya yapılan ödeme dolayısıyla doğabilecek rizikoların sorumluluğunu kiracı olarak üstlendiklerini, malın teslim edilmemesi halinde finansal kiralama sözleşmesindeki ödeme dahil diğer tüm yükümlülüklerini aynen ifaya devam edeceklerini, malım teslim edilmemesi halinde şirketlerinden herhangi bir talepte bulunmayacaklarını ve şirketlerinin sorumsuzluklarını kabul ettiklerini, mal tesliminden önce ödeme dolayısıyla şirketlerinin uğrayacağı zararı kendilerinin karşılayacağını kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, satıcının malı teslim etmemesi nedeniyle müvekkili şirketin ayrıca sorumlu olmasının hukuken kabul edilebilir olmadığını, bu işlem sebebiyle davacının müvekkilleri şirketi ibrasına rağmen bu davayı müvekkili şirkete yöneltmesinin hukuka aykırı olduğunu, akdedilen finansal kiralama sözleşmesinin 17/c maddesindeki düzenleme ile kiralananın satıcıdan kaynaklı bir sebeple teslim edilememesi halinde müvekkili şirketin sorumlu olmayacağının, sözleşmenin 14. maddesindeki düzenleme ile malın satıcı tarafından teslim edilmemesi halinde müvekkilinin sözleşmeden kaynaklı devir yükümlülüğünün ortadan kalkacağının kararlaştırılarak hüküm altına alındığını, 6361 sayılı yasanın "Finansal Kiralama Bedeli" başlıklı 20. maddesi kapsamında taraflar arasındaki finansal kiralama sözleşmesinin 30. maddesinde malın teslim edilmese dahi kiralama bedellerinin ödeneceğinin hüküm altına alındığını, tedbir kararının hem kanuna hem sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini, davacının itirazlarını haksız olarak reddettiğini, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi ara kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP DİLEKÇESİ

:Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; mahalli mahkemenin usul hükümleri ile dosya kapsamında vermiş olduğu ihtiyati tedbirin kabulü kararının hukuka uygun olduğunu, davalının sorumluluğu olmadığına yönelik beyan ve iddiaların hukuki dayanağı olmadığını, dava konusu finansal kiralama sözleşmesi kapsamındaki ürünün usulüne uygun gönderilen ihtara rağmen müvekkiline teslim edilmediğini, müvekkili şirketin ürün teslim edilmemesine rağmen dava tarihine kadar olan 1.658,947,50 TL ödeme yaptığını, bakiye kalan kısmın 245.072,00 TL olduğunu, ihtara rağmen davalılar tarafından ürünün teslim edilmemesi nedeniyle sözleşmenin de müvekkili tarafından haklı nedenle feshedilmesinin kanuna uygun olduğunu, davalının ihtiyati tedbire yönelik istinaf itirazının da haksız olup mahkemece verilen tedbir kararının HMK 389 ve devamı maddeleri kapsamında haklı ve hukuka uygun olduğunu, davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

:İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle,; davaya konu 06.05.2024 tarihli finansal kiralama sözleşmesi kapsamında davalı ... Şti.'nin satıcısı olduğu ve diğer davalı ... A.Ş.'nin müvekkiline kiraladığı 1 adet asansör alındığını, müvekkilinin henüz teslim edilmeyen üründen dolayı 1.658.947,50 TL ödemeyi davalı ... A.Ş.'ne yaptığını, sözleşmede belirtilen süre içinde de ürünün teslim edilmemesine rağmen, halen müvekkili şirketin 7 Aralık 2024 tarihinde 245.072 TL bakiye ödeme yapmak zorunda olduğunu, HMK.nın 389 ve devamı maddeleri gereğince davalılara yapılacak 245.072 TL ödemenin yapılmaması ve durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.Mahkemece ihtiyati tedbir kararı verildiği, itiraz üzerine █████/2025 tarihli ara karar ile itirazın reddine karar verildiği davalılardan ... A.Ş tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.Davacı ile davalı ... A.Ş arasında Finansal Kiralama sözleşmesi tanzim edildiği, Sözleşmenin 17 maddesinde, c) Kiralananın; herhangi bir mücbir sebep, her türlü kazai, icrai, idari tasarruf veya yasaklama, satıcıdan kaynaklanan herhangi bir fiili veya hukuki sebep, kiralananın kaybolması, çalınması, yanması, hasara uğraması, kullanılamayacak hale gelmesi gibi nedenlerle Kiracıya teslim edilememesinden; sorumlu olmayacaktır.”14 maddesinde, Kiralananın Satıcı tarafından herhangi bir sebeple yasal veya akdi sürede teslim edilmemesi veya edilememesi hallerinde Kiralayanın zilyetliği devir yükümlülüğü ortadan kalkacaktır.” 30.maddesinde açıkça Kiracı; kiralanan imal edilmemiş ve/veya kendisine teslim edilmemiş olsa bile kira bedellerini ödeyeceğini kabul ve taahhüt etmiştir" düzenlemesi yer almaktadır.. 6361 sayılı yasanın "Finansal kiralama bedeli" başlıklı 20.maddesinde; (1) Finansal kiralama bedeli ve ödeme dönemleri taraflarca belirlenir. Sözleşmede açıkça belirtilmek kaydıyla sözleşme konusu mal henüz imal edilmemiş veya kiracıya teslim edilmemiş olsa dahi, sözleşme tarihinden başlamak üzere kira bedelleri tahsil edilebilir.Sözleşmede aksi belirtilmediği takdirde, sözleşme konusu malın sözleşme tarihinden itibaren iki yıl içinde kiracıya teslim edilmesi zorunludur." düzenlemesi yer almaktadır.İhtiyati tedbirin şartları HMK.nın 389/1. maddesinde genel olarak düzenlenmiştir. Bu yasa hükmüne göre, mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davacı ile davalılardan ... A.Ş arasında Finansal Kiralama sözleşmesi tanzim edildiği, sözleşmeye konu asansörün davacıya teslim edilmediği davacı tarafından sözleşmeye istinaden 1.658.947,50 TL ödemenin davalı ... A.Ş.'ne yaptığı, 7 Aralık 2024 tarihinde 245.072 TL bakiye bedelin ödenmemesi için mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve 6361 sayılı Kanununun 20 madde hükmü göz önüne alındığında ihtiyati tedbir yönünden yaklaşık ispat koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmakla, mahkemece ihtiyati tedbire itirazın kabulü ile ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerekir iken anılan gerekçe ile verilen karar yerinde görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kabulüne, itirazın reddi kararının kaldırılmasına itirazın kabulü ile ihtiyati tedbir kararının kaldırılması ile ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,2- İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2025 tarih, ████████ E. Sayılı ara kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, yeniden hüküm kurulmasına,3- İhtiyati tedbire itirazın KABULÜNE, █████/2024 tarihli ihtiyati tedbir kararının KALDIRILMASINA,-Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine,4- İstinaf talebi kabul edilen davalının istinaf karar harcının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davalıya iadesine,5- İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ileride haksız çıkan taraftan karşılanmasına, 6- İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi hükmü gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-f. ve 394/(5). maddeleri gereğince, kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2025