ticari şirkete özel denetçi tayini davası: azınlık ortağın, aile şirketindeki şeffaf olmayan yönetim, usulsüz işlemler ve bilgi edinme engelleri iddialarıyla açtığı dava.

Ticari şirkete özel denetçi tayini davası: Azınlık ortağın, aile şirketindeki şeffaf olmayan yönetim, usulsüz işlemler ve bilgi edinme engelleri iddialarıyla açtığı dava.

Özet: Davacı, aile şirketi olan davalı şirkette, kardeşleri olan yönetim kurulu üyelerinin gizli hisse devri ile hakim ortak haline gelerek şirketin kaynaklarını usulsüz kullandıklarını, kayıt dışı faaliyetlerle haksız menfaat elde ettiklerini, rekabet yasağına aykırı şirketler kurarak müşteri ve ürünleri kendi menfaatlerine kullandıklarını, şeffaf olmayan ve sadakat yükümlülüğüne aykırı işler yaptıklarını, kendisinin bilgi alma, inceleme ve denetim haklarını engellediklerini iddia ederek, genel kurulda reddedilen özel denetim talebi üzerine, bahsi geçen usulsüzlüklerin tespiti için şirkete özel denetçi atanmasını talep etmiştir.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

DAVA

: Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)

DAVA TARİHİ

: █████/2024

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket ------ oranında eşit paylarla kurularak ticari faaliyetine başlamış olduğunu, tüm kardeşlerin grup şirketleri olan ------- şirketleri de aynı şekilde eşit paylarla kurmuş olduklarını, müvekkilin ortak olduğu şirketler, kardeşler arasında kurulmuş bir aile şirketi olduğunu, nitekim kardeşler arasındaki güven ilişkisi nedeni ile şirketlerde özel bir denetim mekanizması kurulmadığını, yıllarca fiilen ve son yıllarda ise yasal temsilci olarak ---- diğer davalı ----- konusunda yetki ve sorumluluklarını almış olduğunu, davalı şirketin hissedarları ------ aralarında gizlilik kaydı ile hisse devir sözleşmesi yapmış sözleşme ile ---- şirketteki %20 payını ---------devir etmiş olduğunu gizlilik sözleşmesi ile yapılan Hisse devri ile Yönetim Kurulu üyeleri başkaca gelirleri olmadığından şirketin kaynaklarını usulsüz kullanarak, toplamda %60 oranında pay sahibi olarak hakim ortak haline gelmiş olduklarını, bu yöntem ile hisse çoğunluğunu ele geçiren ve hakim ortak haline gelen yönetim kurulu üyeleri, kardeş oldukları halde şirketin iş ve işlemleri ile ticari faaliyetleri hakkında istenilen bilgileri ve belgeleri vermedikleri gibi keyfi, şeffaf olmayan, hesap verilebilirlikten uzak, özen ve sadakat yükümlülüğüne aykırı iş ve işlemler yaptıklarını hatta tespit edilmiş ve tespit edilen hususlara ilişkin bilgi talep edilmiş olduğunu, fakat Yönetim Kurulu üyeleri ------özen ve sadakat yükümlülüklerine aykırı davranmışlardır. davalı şirketin bilgi almada ve inceleme ile denetim hakkını kullanmasını engelledikleri gibi uzun süredir kayıt dışı ticari faaliyetler üzerinden haksız menfaat temin ettikleri gibi sadece kendilerinin ortak olduğu ------ unvanlı şirketi rekabet yasağına aykırı bir şekilde kurarak bu şirket üzerinden de haksız menfaat sağlamakta olduğunu, bu süreçte bir yandan müvekkilinin de ortak olduğu ---- Üzerinden yapılmakta olan ticari faaliyet ---müşteri ilişkileri kullanılarak ---- Üzerinden sürdürülmekte olduğunu, aynı şekilde müvekkilinin ortak olduğu ---- tarafından üretilen ve ---- piyasaya sunulan ürünlerin satışının da aynı şekilde ------ üzerinden satışını yapmakta olduğunu, bahsi geçen hususların dışında müvekkilinin bilgisi dahilinde olmayarak ve sadece yönetim kurulu üyelerinin dahil olduğu yatırımlar ve ortaklıklar kurulmuş olup bunun üzerinden de müvekkilinin ortak olduğu şirketlerin olanakları da kullanılarak haksız menfaat sağlanmakta olduğunu, yönetim Kurulu üyeleri ------- özen ve sadakat yükümlülüklerine aykırı davranmış olduklarını, kayıt dışı işlemlerle şahsi menfaat sağlayan yönetim kurulu üyeleri aleyhine taraflarınca çok sayıda dava açtıklarını davalı -------- arasında olağan dışı fatura hareketlerine ilişkin bilgi ve özel denetçi taleplerinin kabul edilmediğini, ------- satışlarına ilişkin yapılan iskonto ve iade faturalara ilişkin açıklayıcı bilgi verilmediği ve özel denetim taleplerinin kabul görmediğini, ---- ----- tarihli olağan ----- toplantısında bilgi ve inceleme ayrıca Genel Kuruldan Özel Denetim yapılması istemi kabul edilmeyen dilekçelerinde yazılı hususlara ilişkin rapor hazırlanmak üzere ÖZEL DENETÇİ atanmasını yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA;Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ----- unvanı ile aynı zamanda kardeş olan ------ tarafından her ortak eşit paya sahip olmak üzere -o tarihte geçerli olan paraya göre- ------- ser- maye ile kurulmuş olduğunu, Kuruluşundan bir müddet sonra sermaye artışı yapılarak o tarihte geçerli olan paraya göre önce sermayesini 50.000.000.000-TL{50.000-YTL} artışmış devam eden süreçlerde de ser- maye artışı yapmak sureti şirket sermayesi11.250.000-TL'ye kadar yükselmiş olduğunu, şirket ortaklarından ----- tarihinde şirketteki payının yarısını-------- devretmek sureti ile ortaklıktan ayrıldığını, bu arada davacının iş bu pay devrinin usulsüz yapıldığı yönündeki beyanlarının asılsız olup bilgi alma talepli açılan iş bu davanın da konusu olmadığını, dava konusu olamamasına rağmen şirketin eski ortaklarından ---- şirket hisselerini satış sürecine ilişkin kısaca bilgi vermek zarureti hasıl olduğunu şirketin eski ortaklarından ----------%20 payını ------ yevmiye no.lu hisse devir sözleşmeleri ile payın %10’nu ------ noter huzurunda devrettiğini, söz konusu pay devrinin ticaret sicilde yayınlanma zorunluluğu bulunmamasına rağmen pay devrine ilişkin devir sözleşmesi ----- yevmiye numarası ile onaylatılmış ve -yayınlanmış olduğunu, ayrıca pay devir bedelinin ödenip ödenmediği, ödeme şekli müvekkil şirketi ilgilendirmediği gibi bu hususların pay devir sözleşmesinin taraflarını ilgilendirdiğini bir müddet sonra da şirket ortaklarından ----- tarihinde vefat etmesi üzerine ortaklık pay-----payı mirasçılarına miras payları oranında intikal ettiğini, şirketin 11.250.000 TL’lik esas sermayesini temsil eden payların %30’ u oranın- daki kısmı ----, % 30' u paranındaki payı ----, %5' i oranındaki payı ----- %5 i oranındaki payı ---- %5 i oranındaki payı------ %5 i oranındaki payı --- % 20 si oranındaki payı ise davacı ---- aittir. Başkaca bir söyleyişle, mevcut ortaklık yapısı itibariyle------- herhangi bir kişinin tek başına hâkimiyet oluşturmasının söz konusu olmadığını, ortaklığın feshi kararı alan davacının bu hakkı yasanın amacına uygun düşmeyecek şekilde açmayı düşündüğü davaya delil oluşturma, müvekkil şirketi yorma amacı güttüğü özel denetim yapılmaksızın şartları oluşmadığından davanın reddini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava;Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasıdır. Davacı ----- davalı ---- ----hisse sahibi olduğu ve şirketin kardeşler arasında kurulmuş, bir aile şirketi olduğu, kardeşler arasında olan bir şirket olmasından kaynaklı olarak güven ilişkisi nedeni ile özel bir denetim mekanizması kurulamadığı, ancak yönetim kurulu üyeleri -----gizlilik kaydı bulunan hisse devir sözleşmesi sonucu dava dışı ------ ait %20 hissenin yönetim kurulu üyelerine devredildiği ve yönetim kurulu üyelerinin hisse çoğunluğunu ele geçirerek, hakim ortak oldukları özen ve sadakat yükümlülüğüne aykırı hareket ettikleri iddiası ile davalı şirketten bilgi alma ve inceleme taleplerinin engellendiği,---- tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısında TTK' nın 438. Ve 439. Maddesi uyarınca Özel Denetçi Tayini talebinin reddedilmesi üzerine, mahkeme aracılığı ile Özel Denetçi Atanması Talebidir. 6102 sayılı TTK 438 (1) 'Her pay sahibi ,pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa ,belirli olayların özel bir denetimle açıklığı kavuşturulmasını ,gümdemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir.

(2)Genel kurul istemi onaylarsa ,şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde , şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir.'

TTK 439(1)'Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi halinde ,sermayenin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibari değeri toplamı en az birmilyon Türk Lirası olan pay sahipleri üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebilirler.TTK 439(2)Dilekçe sahiplerinin ,kurucuların veya şirket ortaklarının ,kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek ,şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını ikna edici bir şekilde ortaya koymaları halinde özel denetçi atanır 'TTK 438 maddesi uyarınca özel denetçinin amacı ' belirli olayların ' açıklığa kavuşturulmasıdır. Konunun uzmanı tarafından ,belirli olaylar hakkında yapılacak inceleme sonucu rapor düzenlenerek Genel Kurula sunularak bütün pay sahiplerinin aydınlatılması şarttır. Her pay sahibi , Genel Kuruldan 'belli olayların ' açıklığa kavuşturulması için özel denetim isteme hakkına sahiptir. İstemin Genel Kurul tarafından reddi halinde ise TTK 439/1 maddesi uyarınca üç ay içerisinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden istenebilir. Ancak özel denetçinin mahkemeden istenebilmesi için öncelikle istemin Genel Kurula yapılması ve oylanması şarttır. Talep Genel Kurula getirilmemişse veya getirilmiş fakat Genel Kurul tarafından oylanmamışsa , doğrudan mahkemeden özel denetçi istenemez. TTK 438 maddesi uyarıca Özel Denetçi istenebilmesi için bir takım 'Ön Şartlar ' vardır.

- Pay sahibi tarafından Genel Kuruldan özel denetim isteminde bulunabilmesi için 'Bilgi Alma Veya İnceleme Hakkının daha önce kullanılmış olması 'şarttır. Özel Denetçi atanması 'ikincil ' nitelikte olup Bilgi alma veya inceleme haklarının tüketilmesinden sonra kullanılacak bir haktır. Bu ön şartın yerine getirilmiş olduğu istem sahibi tarafından ispatlanmalıdır.

-Özel Denetimin pay sahipliği haklarının kullanılması bakımından gerekli olmalıdır. Paysahibi Genel Kurula sunacağı talepte özel denetçi tayininin hangi paysahipliği haklarının kullanılması yönünden gerekli olduğunu açıklamalıdır. Bu ön şart bakımından 'sorumluluk davası TTK 553 md','haklı sebeple fesih TTK 531md', 'organ yokluğu nedeniyle fesih TTK 530md 'belirtilmesi gerekmektedir.

- Özel Denetçi Talebin 'Belirli Olayların Açıklığa Kavuşturulması ' için talep edilmelidir. Bu şart , talebin bir veya birden çok belirli , somut ,açıkça tanımlanmış olayı içermesi şarttır. Paysahibi tarafından Özel Denetçi isteyebilmesi için 'Ön Şartların ' mevcut olması halinde Genel Kuruldan talep edilebilir. 'Belirli olay veya olayların ' açıklığa kavuşturulması talebinde kesin ispata gerek yoktur . Özel Denetçi talebi için gündemde madde bulunmasına gerek yoktur ( TTK 438.1)Genel Kurulda özel denetim gerekli ise ve bilgi alma veya inceleme hakkının daha önce kullanıldığı ispatlanmışsa oylamaya sunulur. İstem onaylanırsa TTK 438 (2)uyarıca otuz gün içinde mahkemeden özel denetçi atanması istenebilir. Talep reddedilirse TTK 439(1) maddesi uyarınca maddele belirtilenler üç ay içinde mahkeme başvurabilir. Mahkeme tarafından TTK 438(1) ve 439(2) maddeleri uyarınca 'belirli bir olayın veya olayların ' özel denetim sebebi olarak gösterilmesi ve mahkemeyi 'ikna edeci ' gerekçeler ortaya koyması gerekir. Mahkeme tarafından talebin kabul edilmesi halinde incelenecek olan 'belirli olay veya olayların ' ve TTK 439(2) maddesi uyarınca 'kanun veya esas sözleşmeyi ihlali ile şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattığını ikna edici bir şekilde ortaya koyulması halinde 'özel denetçi atanır. Mahkeme tarafından verilen karar TTK 440(2) uyarınca kesindir.---------Limited şirketlerde özel denetçi atanması TTK 635maddesi atıf yoluyla TTK 438 vd maddeleri uyarınca kıyas yoluyla uygulanacaktır. TTK 438 ve 439 maddeleri uyarınca pay sahibinin özel denetçi talebinde bulunabilmesi için ön şartlar gereği pay sahibi daha önce 'bilgi alma veya inceleme' hakkını kullanmış olmalıdır. Bu hakkın kullanıldığının ispatı ise davacıdadır. Genel Kurul tarafından bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmamışsa veya talep pay sahipliği haklarının kullanılması bakımından gerekli değilse , toplantı başkanı talebi oylamaya sunmayabilir. Somut Olayda ;davacı tarafından TTK 439 maddesi uyarınca 3 aylık Hak Düşürücü sürede şirket merkezinin bulunduğu yer olarak Mahkememizde dava açıldığı tespit edilmiştir. Davacının talebi ------ Toplantısında gündeme alınmış ve incelenmesi sonucu davacının vekili vasıtası ile toplantıya katıldığı ve TTK' nın 437/2 maddesi uyarınca bilgi alma hakkının verilmemesi nedeni ile TTK nın 448. Maddesi gereğince Özel Denetçi Atanması talep edilmiş ancak talebinin 45.000 olumlu oya karşılık 67.500 olumsuz oy ile oy çokluğu sonucu reddedildiği hususu tespit edilmiştir. Davacı tarafında yukarıda bahsedilen TTM 438 ve 439 maddeleri uyarınca 'Özel Denetçi ' tayini için öncelikle bilgi alma ve inceleme hakkını kullanması , bu talebini kullandığını ispat etmesi , özel denetimin gerekli olduğunun yaklaşık olarak ispat edilmesi ve son olarak belirli olay veya olayların açıklığa kavuşturulması bakımından mahkemeyi ihlal ve zarar yönünden ikna edici bir şekilde ortaya koymalıdır. Ancak davacı tarafın bu talebe başvurmadan önce 'bilgi alma veya inceleme ' talebini kullandığı yönünden herhangi bir ispat aracı sunamadığı gibi genelde uygulamada bu talep ihtarname ile yapılmaktadır ,bunun yanında özel denetimin hangi pay sahipliği hakkının kullanılması yönünden gerekli olduğun da ispat edememiş olması nedeniyle talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Açılan davanın 6100 sayılı HMK' nın 114/2 maddesi uyarınca Dava Şartı Yokluğundan Usulden Reddine,

2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 615,40-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 187,80-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı taraflar kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13.maddesi uyarınca belirlenen 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

5-Davacı tarafça dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,

6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7-Taraflarca peşin yatırılan gider avansından artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

İlişkin olarak dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde------- Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

İlişkin olarak taraf vekillerinin davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın TTK' nın 440. Maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025