İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, iflas nedeniyle ticaret sicilden terkin edilen şirketin, ipotek terkini amacıyla ihyası davası.
Özet: Davacı, 1993 yılında iflasın kapatılması nedeniyle ticaret sicilinden terkin edilen bir şirketin, taşınmazı üzerindeki ipoteği kaldırmak amacıyla diriltilmesini (ihyasını) talep etmektedir; zira ipotek bedelini yatırmak üzere başlattığı icra takibinde şirkete ulaşılamamış, davalı Ticaret Sicil Müdürlüğü kaydın mevzuata uygun terkin edildiğini, davalı İflas Dairesi ise ipotek borcunun doğrudan kendilerine ödenmesi gerektiğini ve davacıların takip yolunun hatalı olduğunu savunarak davanın reddini istemektedir.
T.C.
İSTANBUL20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:Şirketin İhyasıDAVA TARİHİ
:█████/2024KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Şirketin İhyası davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:TALEP
: Davacı vekili tarafından sunulan █████/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin intikal ile malikleri olduğu ve tapuda "... İli - ... İlçesi - ... Mah. - ... ada - 35 parsel - zemin kat - 2 nolu bağımsız bölümde" kayıtlı taşınmazın kaydında, ... A.Ş. lehine, █████/1983 tarih ve ... yevmiye no ile 1.000.000,00-ETL bedelli, 1. Dereceden, FBK süreli, iptek tesis edildiğini, ipoteğin terkini için ilgili şirkete ve yetkililerine ulaşılamaması nedeniyle, .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile "İİK. 153. Mad. Gereğince İpotek Kaydının Terkini" talepli ilamsız icra takibi başlatıldığını, icra dosyasından, müdürlükçe belirlenen bedel icra dosyasına depo edildiğini, depo edilen bedelin alınması talebi ile alacaklı "... A.Ş."ye tebligat gönderilmesi istenildiğinde ilgili şirketin iflas nedeniyle 1993 yılında, ticaret sicilden kaydının terkin edildiği öğrenildiğini, ihyasını talep ettikleri şirketin ticaret sicilinden █████/1993 tarihinde, iflas kapatılması nedeni ile sicil kaydı terkin edildiğini, bu nedenlerden dolayı; davanın kabulü ile ... A.Ş."nin ihyasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.CEVAP
: Davalı ... Müdürlüğü vekili tarafından sunulan █████/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; İflas eden şirketlerde, iflas açıldıktan sonra, tasfiye işlemlerini, iflas idaresi yürüttüğünü; sicil kayıtlarımızda yapılan inceleme neticesinde de, davaya konu şirketin iflasının açıldığı ve .... Ticaret Mahkemesi’nin ... sayılı hükmü ile 04.03.1993’de kapatıldığı ve bunun da .... İflas Dairesi'nin 08.09.1993 tarihli ve ... İflas dosya sayılı yazısı ile Müdürlüklerine bildirildiğini, davaya konu şirketin iflasının kapatılmasına konu işbu bildirim gecikmeksizin tescil edildiğini, iflasa ilişkin işlemlerin yürütülmesinden ve iflasın sonuçlandırılmasından “iflas masası” yetkili ve sorumlu olduğu belirtilmesi gerektiğini, müvekkilinin iflasa ilişkin tasfiye ile ilgili olarak hiçbir sorumluluğu bulunmadığını ve yine, İflas Müdürlüğünden kendisine yapılan bildirimi mevzuat gereğince ve hukuka uygun olarak tescil etme yükümlülüğünü yerine getirdiğini, bu nedenlerden dolayı; müvekkili yönünden açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin diğer tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.Davalı .... İflas Dairesi'nin █████/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacıların müflis şirkete olan ipotek borçlarını ödeyerek ipoteğin kaldırılmasını talep ettiğini, iflas kapandıktan sonra müflisin herhangi bir malı, hak ve alacağına rastlanması halinde iflas dosyasından iflas müdürü tarafından başkaca bir merasime gerek kalmaksızın işlem yapması gerektiğini, ipotek borçlusunun İİK.nun 153.maddesi gereğince takip yoluna başvurmasının hukuka aykırı olduğunu, müdürlüğü dosyasına müracaat etmesi ve ipotek bedelini iflas dosyasına ödemesi gerektiğini, davacılar müdürlüklerine ipotek bedelini yatırmak üzere müracaat etmemeleri halinde veya ipotek borcunu yatırmadıkları takdirde müdürlüklerince dosyadan ipoteğin paraya çevrilmesi için gerekli yasal işlemler başlatılacağını, iflas dosyasında iflas idare memuru bulunmadığını, müflis ile ilgili her türlü tebligatın müdürlüklerine yapılması gerektiğini, bu nedenlerden dolayı; usul ve yasaya aykırı olarak açılan davacıların müflis şirketin ihya davasının reddine, masrafların davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.DELİLLER
: .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası, .... İflas Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası, Taşınmaza ait tapu kaydı ve resmi senet örneği, ... kayıtları, .... Ticaret Mahkemesi'nin █████/1993 gün ve ... sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı..... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklılar ... tarafından borçlu ... A.Ş. Aleyhine ipotek terkini talepli icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanı, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacı tarafça davalı aleyhine açılan iflas kapatılması üzerine tasfiyenin sona ermesi nedeniyle sicilden terkin olunan şirketin ihyası istemine ilişkindir.Davacı taraf dava dışı (İflas Halinde) ... A.Ş.'nin ihyasına ve ticaret sicile yeniden tesciline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı İstanbul ... yasal mevzuat gereğince şirketin sicilden terkin edildiğini, tasfiye sürecinde yetki ve sorumluluğun şirketin tasfiye memurunda olduğunu, müvekkilinin davanın açılmasına sebep olmadığını, bu nedenle haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı İflas İdaresi ihyası istenilen şirketin iflasının kapatıldığını bildirerek, iflas kapandıktan sonra müflisin herhangi bir malı, hak ve alacağına rastlanması halinde iflas dosyasından iflas müdürü tarafından başkaca bir merasime gerek kalmaksızın işlem yapması gerektiğini, ipotek borçlusunun İİK.nun 153.maddesi gereğince takip yoluna başvurmasının hukuka aykırı olduğunu, müdürlüğü dosyasına müracaat etmesi ve ipotek bedelini iflas dosyasına ödemesi gerektiğini, bu nedenlerden dolayı; usul ve yasaya aykırı olarak açılan davacıların müflis şirketin ihya davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.... Müdürlüğü kayıtlarının incelenmesinde; ihyası istenilen şirketin ... Müdürlüğünün 168737-0 sicil numarasına kayıtlı ve ... A.Ş. unvanlı şirket olduğu ve ticaret merkezinin Fatih / İstanbul olduğu, şirketin iflasının kapatılmasına karar verilmesi üzerine █████/1993 tarihinde tescili sonucu sicilden terkin edilmiştir..... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklılar ... tarafından borçlu ... A.Ş. Aleyhine ipotek terkini talepli icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.Tasfiyenin kapatılabilmesi için, tüm tasfiye işlemlerinin tamamlanmış olması, tüm borçların ödenmiş olması, şirket aleyhindeki tüm dava ve takiplerin sonuçlanmış olması gereklidir. Bu zorunluluğa uyulmadan tasfiyenin kapatılması halinde ihya talebi haklıdır. İhya kararı ile birlikte, ihyası istenen şirket tüzel kişilik kazanacaktır.Bir şirket veya kooperatifin ihyası davasında davacı taraf, şirket ortaklarından herhangi biri, şirket veya kooperatifin en son yetkilileri, o şirkette veya kooperatifte daha önce çalışmış bulunan herhangi bir işçi, şirket veya kooperatiften alacağı bulunan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi alacaklı, özetle hukuki menfaati bulunan herhangi bir kişi olabilir. İhya davalarında davalı taraf ise şirket veya kooperatifin en son tasfiye memuru veya tasfiye kurulu ile yasal hasım konumunda bulunan ticaret sicili müdürlükleridir.TTK'nın 547. maddesine göre " (1) Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, şirketin yeniden tescilini isteyebilirler.(2) Mahkeme istemin yerinde olduğuna kanaat getirirse, şirketin ek tasfiye için yeniden tesciline karar verir ve bu işlemleri yapmaları için son tasfiye memurlarını veya yeni bir veya birkaç kişiyi tasfiye memuru olarak atayarak tescil ve ilan ettirir." düzenlemesi ile şirketin yeniden tesciline ilişkin usul belirlenmiştir..... İflas Dairesi tarafından verilen müzekkere cevabına göre; ipotek borçulusu vekili tarafından 10.000,00 TL ipotek bedelinin depo edildiği anlaşıldığından taşınmazın kaydındaki ipoteğin terkinine karar verildiği ve ilgili ... Tapu Müdürlüğüne ... ada 35 parselde kayıtlı zemin kat 2 nolu bağımsız bölüm üzerindeki müflis lehine konulan ipoteğin kaldırılması için müzekkere yazıldığının bildirildiği anlaşılmıştır.Dava konusu taşınmazın uyaptan alınan tapu kaydına göre taşınmaz üzerindeki ihyası istenilen şirkete ait ipotek kaydının terkin edildiği anlaşılmıştır.HMK'nın 115/1 maddesi gereğince Mahkemeler dava şartının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.HMK 114/1-h maddesindeki düzenlemeye göre; davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartı olarak belirlenmiştir. Hukuki yarar koşulu, tüm davalarda aranmaktadır. Bir hukuki ilişkinin, hemen tespitinde, hukuki yararın varlığının kabul edilebilmesi için, üç koşulun birlikte olması zorunludur. Sözü edilen üç koşulu hemen açıklamak gerekirse;a) Davacının bir hakkı veya hukuki durumunun halihazır bir tehlike ile ciddi biçimde tehdit edilmiş olması ve sözü edilen tehlikenin yakın ve tehdidin ciddi olması gerekir.b) Bu ciddi tehdit sebebiyle davacının hukuki durumunun tereddüt ya da belirsizlik içinde olması, bu hususun davacı için bir zararı meydana getirebilecek nitelikte bulunması gerekir. Tehdit, objektif olarak değerlendirildiğinde, bir zarar doğurabilecek nitelikte olmalıdır.c) Yalnızca koşulları usulün 237. maddesi hükmünde tanımlanan biçimde kesin hükmün sonuçlarını meydana getiren, cebri-icraya yetki vermeyen bir başka deyişle icra ve infaz kabiliyeti bulunmayan tesbit hükmünün bu tehlikeyi ortadan kaldıracak nitelikte olması zorunlu olduğu gibi, davacının, hukuken korunma ihtiyacı da halihazırda bulunmalıdır. Özellikle hukuki yarar koşulu tesbit davasının açıldığı günde mevcut olmalı ve hüküm verilene değin varlığını da sürdürmesi zorunludur. Açıklanan nedenle davacının, hukuki korunma ( himaye ) ihtiyacını, başka bir vasıta ile tamamen tatmin edebilmesinin mümkün olduğu hallerde, hukuki ilişkinin mücerret tespitinde, hukuki yararının bulunmadığı bu nedenle dava açamayacağı kuşkusuzdur.Bu hukuksal olguların ışığı altında duraksamasız belirtmek gerekirse hukuki yarar, dava şartıdır. Hukuki yarar olumlu dava şartı olup, taraflarca öne sürülmese dahi mahkemece "re'sen" kendiliğinden dikkate alınması zorunludur.6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 643. maddesi atfıyla TTK 545. maddesi uyarınca; "Tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden silinmesi tasfiye memurları tarafından sicil müdürlüğünden istenir. İstem üzerine silinme tescil ve ilan edilir." düzenlemesi getirilmiştir.Bu haliyle davacılar tarafından maliki oldukları taşınmazın tapu kaydı üzerindeki ihyası istenilen şirket lehine olan ipotek kaydının terkinini sağlamak üzere icra takibi başlatılmış ve söz konusu icra takibinde taraf teşkilinin sağlanması hususunda eldeki ihya davası açılmış ise de, dava konusu ihyası istenilen şirketin iflas kararı sonrası tasfiyesi üzerine sicilden terkin edildiği sabit olup, davalı iflas idaresinin davaya karşı cevap dilekçesinde de belirtildiği gibi İİK'nın 255. maddesine göre; "İflas kapandıktan sonra tasfiyeden hariç kalmış bir mal bulunduğu haber alınırsa iflas dairesi o mala vaziyed edip sattıktan sonra başka bir merasime hacet kalmaksızın bedelini eksik alan alacaklılara sıralarına göre dağıtılır. Evvelce bankaya yatırılmış olupta tasarrufu kabil bir hale gelen paralar hakkında da hüküm böyledir.Şüpheli bir hak mevzuubahis oldukta iflas dairesi alacaklılara keyfiyeti ilan eder yahut mektupla bildirir ve 245 inci madde mucibince muamele yapılır." hükmünü içermektedir. Anılı yasal düzenleme uyarınca iflas kapandıktan sonra müflisin herhangi bir malı, hak ve alacağına rastlanması halinde iflas dosyasından iflas müdürü tarafından başkaca bir merasime gerek kalmaksızın işlem yapılması gerekmekte olup, davacı taraflarca maliki oldukları taşınmazın üzerindeki ipoteğin kaldırılması için ipotek borçlusu olan davacılar tarafından İİK'nın 153.maddesi gereğince doğrudan takip yoluna başvurması usul ve yasaya aykırıdır. ...'nün ihyası istenilen şirket hakkındaki sicil gazetesi ilanları herkese açık olup, davacılar tarafından gerekli araştırma yapılarak ihyası istenilen şirketin iflas işlemlerini yürüten iflas idaresi tespit edildikten sonra ipotek borcunun ödenmesi hususunda iflas idaresine başvuruda bulunması gerekirken davacılar tarafından gerekli araştırma ve başvuru yapılmadan hatalı şekilde İİK 153. maddesi gereği takip yoluna gidilerek doğrudan eldeki dava açılması yerinde değildir. Keza Mahkememizce yapılan araştırma sonucunda ön inceleme duruşmasında davacılar vekiline verilen süre kapsamında iflas idaresine yapılan başvuru sonucunda ipoteğin terkini sağlanmıştır. Bu nedenlerle davacılar tarafından ipotek borçlusu olan davacılar tarafından öncelikle iflas sonucunda sicilden terkin edilen ihyası istenilen şirketin iflas idaresine müracaat edilerek ipotek bedelinin iflas dosyasına ödenmesi gerekirken, davacılar tarafından hatalı şekilde İİK 153. maddesi yoluyla takip yapılarak bu takipte taraf teşkilinin sağlanması için eldeki ihya davasını açmakta hukuki yararının bulunmaması nedeniyle davacı tarafça açılan davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.KARAR
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-. Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK'nın 114/1-h gereği hukuki yarar yokluğundan 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,2- Davacı tarafça yatırılan peşin harcın alınması gereken 615,40-TL karar harcından mahsubu ile bakiye 187,80-TL karar harcının davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,3- Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,4- Davalı ... yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca maktu 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacılardan eşit şekilde alınarak davalı İstanbul ...'ne verilmesine,5- Davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının, karar tebliğ işlemleri tamamlandıktan ve karar kesinleştikten sonra davacı tarafa resen iadesine,Dair; tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize gönderilecek veya sunulacak dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. █████/2025Başkan ...e-imza*Üye ...e-imza*Üye ...e-imza*Katip ...e-imza*