İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, insan kaynakları danışmanlık sözleşmesinden kaynaklanan icra baskısıyla ödenen bedelin istirdat talebi üzerine yapılan yargılamanın detaylı analizi.
Özet: Davacı, insan kaynakları danışmanlık hizmeti sözleşmesi kapsamında davalının tanıttığı adayın başka bir şirket aracılığıyla işe alınmasına rağmen kesilen faturanın haksız olduğunu ve bu nedenle icra takibi zoruyla ödediği tutarın iadesini talep ederken; davalı ise, adayı kendisinin yönlendirdiğini ve davacının sözleşmeye aykırı olarak adayı kendi bünyesinde istihdam ettiğini savunarak ücret alacağına hak kazandığını ileri sürmüş, dava, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve uzman bilirkişi raporu ışığında, ödenen bedelin istirdadı talebinin haklı olup olmadığı hususunda karara bağlanacaktır.
T.C.
İSTANBUL1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil ile davalı arasında 26.04.2022 tarihli sözleşmenin akdedildiğini, bu kapsamda ... isimli adayla iş görüşmesi yapılmak istendiğini, ancak kişiyle ön görüşme ile süreç değerlendirmesinin yapılamadığını, iş değişikliği yapmak istemediğinin müvekkil şirkete bildirildiğini, davalının 20.07.2023 tarihinde 172.470,00 TL tutarlı fatura düzenlediğini, faturanın e-fatura sistemi üzerinden reddedildiğini, bunun üzerine davalının 02.08.2023 tarihinde noter aracılığıyla faturayı tekrar gönderdiğini, bu defa 16.08.2023 tarihli noter ihtarnamesi ile faturaya tekrar itiraz edildiğini, sözleşmenin 5.3 maddesine göre adayla görüşme yapılamadığından davalının ücret hakedişinin bulunamayacağını, müvekkilin sadece davalıdan danışmanlık almadığını, başka insan kaynakları firmaları ile de çalıştığını, buna göre aynı adayların farklı şirketlerin portföyünde bulunmasının her zaman mümkün olabileceğini, dava dışı ... firması ile yapılan görüşmeler sonucunda ... isimli adayla da işe alım süreci sonunda 12.06.2023 tarihinde hizmet akdi imzalandığını, davalı ile yürütülen görüşme sürecinin ise yaklaşık 8 ay öncesine dayandığını, hizmet sözleşmesi imzalanması ile davalının yürüttüğü faaliyetler arasında nedensellik bağı bulunmadığını, itiraza uğramış faturanın icra takibine konulamayacağını, icra takibine konu tebligatın gözden kaçırıldığını, bu nedenle süresi içerisinde itiraz edilemediğini ileri sürerek ...19.İcra Müdürlüğünün ...E. Sayılı dosyasında cebri icra zoruyla yapılan 217.794,49 TL ödemenin ödeme tarihi olan 07.09.2023 tarihinden itibaren işleyecek sözleşmeden kaynaklı bankalarca uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte istirdatı ile müvekkile ödenmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMA/Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilin portföyünde bulunan ... isimli çalışan adayını davacıya yönlendirdiğini, davacının ilgili kişi ile çalışmayacağını bildirmesine rağmen müvekkili saf dışı bırakarak 1 yıl içerisinde ... isimli kişiyi kendi çatısı altında istihdam etmeye başladığını, bu durumun sözleşmenin 3.3 maddesine aykırı olduğunu, verilen hizmet karşılığında 172.470,00 TL tutarlı fatura düzenlendiğini, davacının faturayı e-fatura sistemi üzerinden reddetmesi nedeniyle noter üzerinden ayrıca gönderildiğini ancak taleplere itiraz edildiğini, davacının başka bir şirketten hizmet aldığı beyanının müvekkilin ücrete hak kazandığı gerçeğini değiştirmeyeceğini ileri sürerek davanın reddini talep ettiği görülmüştür.DELİLLER VE GEREKÇE/Dava taraflar arasında akdedilen █████/2022 tarihli insan kaynakları danışmanlık hizmet sözleşmesi kapsamında fatura alacağına ilişkin davalı/takip alacaklısı tarafından ... 19. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasından başlatılan takibin kesinleşmesi ve takip tutarının davacı/takip borçlusu tarafından ödenmesi nedenine dayalı ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkin hususlarından kaynaklandığı görülmüştür.Mahkememizin █████/2024 tarihli duruşmasının 6 nolu ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek 1 sözleşmeler konusunda uzman hukukçu bilirkişi, 1 mali müşavir bilirkişiye tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları , sunulan deliller ve taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında davacının icra baskısı altında ödediğini iddia ettiği tutar yönünden istirdat talebinde haklı olup olmadığı hususu konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişi ... ile ...'e tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından müştereken hazırlanan █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: ", Ticari defter deliline göre Sayın Mahkemenizin davalı lehinde hüküm kurması halinde 18.08.2023 takip tarihi itibariyle davacıdan istenebilir tutarın 172.470,00 TL olacağı, Takip ile 395,75 TL birikmiş faiz talep edildiği, temerrüt ihtarını içerir noter ihtarnamesinin dosyada Mübrez olduğu, buna göre takipte belirtilen 016,75 oranı dikkate alınarak 12.08.2023 temerrüt tarihi ile 18.08.2023 takip tarihi arası dönemdeki birikmiş faizin 474,88 TL olarak hesaplandığı, ancak takipteki talebe bağlılık ilkesi kapsamında davacıdan istenebilir birikmiş faiz tutarının takipte belirtildiği üzere 395,75 TL olacağı sonucuna gidildiği, Davacının davalıya borcuna ilişkin olarak ise sözleşmenin 3.3.a maddesinde müdür altı pozisyonlar için seçilen adaya önerilen yıllık brüt ücretin %10'u ile KDV'nin ödeneceğinin kararlaştırıldığı; dava dışı ...'nın davacı şirkette müdür altı pozisyon altında çalıştığı kabul edilir ise bu halde dava dışı ...'ya davacı tarafından önerilen yıllık brüt ücretin %10'u ile KDV'nin davalıya ödenmesi gerekeceği; ancak mali açıdan bu kişiye ödenen ücretin ne kadar olduğunun dosya kapsamından anlaşılamadığı, bu hususun tespiti halinde davacının borcu net olarak anlaşıldıktan sonra davalıya icra dosyası uyarınca fazla ödemenin yapılıp yapılmadığının tespit edilebileceği hususları tarafımızca tespit edilmiş hesaplanmıştır." şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.Taraflara ticari defterlerini dosyaya ibraz etmek üzere kesin süre verilmişse de davacı tarafından ticari defterler sunulmadığı görülmüştür.Davalının ticari defterleri üzerinde mali müşavir bilirkişisi marifetiyle inceleme yapılmıştır.6100 sayılı HMK'nın 222. maddesinde, "mahkeme ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir" hükmü bulunmaktadır.Ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delil niteliğindedir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de, ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bu durumda her iki tarafın ticari defterlerinin de incelenmesi zorunludur. Ancak karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defteri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır. Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden, verilen kesin süreye rağmen defterlerini ibraz etmediği takdirde mahkeme karşı taraf defterindeki kayıtların doğru olduğunu kabul edebilir. Bu açıklamalar ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde, mahkemece taraflara ticari defterlerini sunmaları için süre verilmiş olup davacı defterleri üzerinden yapılan inceleme sonucu alınan bilirkişi raporu ile talep edilen alacağın varlığı kanıtlanmıştır. Davalı, defterlerini sunmayarak, davacının ticari defter kayıtlarının HMK 222. maddeye göre lehine delil oluşturup oluşturmadığını tam olarak incelenebilmesine engel olduğundan, sunulmayan ticari defterlerinde davacının alacaklı olduğuna dair kayıtları mevcut olduğu halde sunulmadığını ve bunun sonucunda davacının incelenen defter kayıtlarının davacı lehine değil oluşturduğunun kabulü gerekir. ( Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi ...Esas ... Karar)Mahkememizce tüm dosya kapsamı ile alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, davalı tarafından davacı aleyhine ... 19. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibinin başlatıldığı, fatura bedeli olan 172.470TL. İle 12.08.2023-17.08.2023 arasında işlemiş faiz olarak 395,74TL. olmak üzere toplamda 172.865,74TL.nin ödenmesinin talep edildiği, taraflar arasında akdedilen █████/2022 tarihli insan kaynakları danışmanlık hizmet sözleşmesi kapsamında fatura alacağına ilişkin davalı/takip alacaklısı tarafından ... 19. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından başlatılan takibin kesinleşmesi ve takip tutarının davacı/takip borçlusu tarafından ödenmesi nedeniyle davacı tarafça ödenen bedelin istirdatının uyuşmazlık konusu olduğu, taraflar arasında adi yazılı şekilde “İnsan Kaynakları Danışmanlık Hizmet Sözleşmesi” kurulmuş olup sözleşmenin 2.5 maddesinde kısa liste oluşturma aşamasında davacının arşivinde bulunan fakat aktif işe alım sürecinde olmayan tüm adayların davalı tarafından yönlendirilmiş olduğunun kabul edileceği, 3.3.d maddesinde davacının, davalının bulup yönlendirmiş olduğu adayı olumsuz bulup çalıştırmayacağını beyan ettiği tarihten itibaren 1 yıl içinde aynı aday ile çalışmaya başlaması halinde davacının, sözleşmede kararlaştırılan hizmet bedelini ödeyeceği hususunun kararlaştırıldığı, davacı tarafından sunulan 07.10.2022-10.10.2022 tarihleri arasındaki e-posta yazışmalarının incelenmesinde davacı ile dava dışı ... arasında iş görüşmesinin yapılmadığının anlaşıldığı; davacı, davalının aracılığıyla dava dışı ... ile görüşmediğini, adayın değerlendirilmesinin söz konusu olmadığını iddia etmiş olup davacı ile dava dışı ... arasında 12.06.2023 tarihinde “Personel Hizmet Sözleşmesi” başlıklı sözleşmenin kurulduğu, SGK kayıtları incelendiğinde dava dışı ...'nın davacının işyerinde 12.06.2023 tarihinde işe başladığının görüldüğü, dolayısıyla davacı, davalı tarafından kendisine yönlendirilen dava dışı ... ile iş görüşmesi yapmamış olsa da sözleşmenin 2.5 maddesi uyarınca bu kişinin davalı tarafından kendisine yönlendirilmiş olduğu kabul edileceği; 07.10.2022-10.10.2022 tarihleri arasındaki e-posta yazışmalarından anlaşıldığı üzere davacı ile dava dışı ... arasında iş görüşmesi yapılmamış ise de bu kişinin, 12.06.2023 tarihinde davacı şirkette çalışmaya başladığı görülmüştür.TBK'nın 170. maddesi; "Bir sözleşmenin hüküm ifade etmesi, gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilinmeyen bir olguya bırakılmışsa, sözleşme geciktirici koşula bağlanmış olur. Aksi kararlaştırılmamışsa, geciktirici koşula bağlı sözleşme, ancak koşulun gerçekleştiği andan başlayarak hüküm ifade eder." hükmünü düzenlemektedir. Davacının takibine dayanak █████/2022 tarihli İnsan Kaynakları Danışmanlık Hizmet Sözleşmenin 3.3.d maddesi uyarınca geciktirici koşulun oluştuğu davacının 1 yıl içinde aynı aday ile çalışmaya başlaması karşısında artık sözleşmede kararlaştırılan hizmet bedelini ödeme borcu altında olduğu, davacının verilen kesin süre ve usulüne uygun yapılmış ihtara rağmen ticari defterlerini dosyaya ibraz etmeyerek defterlerini ibrazdan kaçındığı, davalı şirkete ait ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulmuş olduğunun tespit edildiği, davalının davacı adına 20.07.2023 tarihinde 142.470,00 TL tutarlı fatura düzenlediği, faturanın Gelir İdaresine ait e-fatura sisteminden davacıya 20.07.2023 tarihinde teslim edildiği, davacının da ilgili faturaya yine e-fatura sistemi ve noter ihtarnamesi aracılığıyla 8 günlük süre içerisinde itiraz ettiği, dava konusu satış faturasının davalıya ait Form BS/ beyannamelerinde kayıtlı bulunduğu, aynı faturanın davacı Form BA beyannamelerinde kayıtlı bulunmadığı, davacı tarafından yapılan herhangi bir ödemenin davalı ticari defterlerinde tespit edilemediği, 18.08.2023 takip tarihi itibariyle davalı nezdinde davacının 172.470,00 TL borçlu olarak göründüğü, davacı tarafından aleyhine başlatılan ... 19. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı icra takip dosyasına 217.794,49TL ödeme yapıldığı iddia edilmiş ise de, ödeme belgesinin dosyada bulunmadığı, davacının takibine dayanak █████/2022 tarihli İnsan Kaynakları Danışmanlık Hizmet Sözleşmenin 3.3.d maddesi uyarınca geciktirici koşulun oluştuğu davacının 1 yıl içinde aynı aday ile çalışmaya başlaması karşısında artık sözleşmede kararlaştırılan hizmet bedelini ödeme borcu altında olduğu anlaşılmakla sübut bulmayan davanın reddi cihetine gidilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-) Davanın REDDİNE,2-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 14.877,54-TL karar harcının peşin yatırılan 3.719,39-TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 11.158,15-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,3-)Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 34.847,12-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,4-)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,5-)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,6-)Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2025Katip¸e-imzalıdırHakim¸e-imzalıdır