Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında, Yargıtayın sigorta teminat limitleri ve sulhün etkisine dair değerlendirmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir trafik kazası sonucu cismani zarar gören davacının, otobüs işleteni, sürücüsü ve sigorta şirketinden talep ettiği maddi ve manevi tazminat davasına ilişkindir. İlk derece mahkemesi, sigorta şirketi ile sulh yapıldığı gerekçesiyle diğer davalılara karşı kısmi tazminat hükmetmiş; ancak Yargıtay, davalı sigorta şirketinin poliçe limiti kapsamındaki sorumluluğunun ve davadan sonra yaptığı ödemenin, diğer müteselsil sorumlu davalıların yükümlülüğünü ağırlaştırmayacak şekilde, mahsup edilerek icrai nitelikte olmayan bir tespit hükmü kurulması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
T.C.
ANTALYA2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)DAVA TARİHİ
: █████/2013KARAR TARİHİ
: █████/2020Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; ...tarihinde ... sevk ve idaresindeki davalı ...r'in maliki, diğer davalının ise ZMMS sigortacısı olduğu... plakalı otobüsün müvekkiline ait ... plakalı motosiklete çarpması neticesinde müvekkilinin yaralandığını, kaza sebebiyle davalı ... aleyhine Antalya ... Sulh Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında yargılama yapıldığını, dosyada düzenlenen bilirkişi raporundan davalı sürücünün asli kusurlu olduğunun belirlendiğini, kaza neticesinde müvekkilinin acı çektiğini, tedavi süresince ve sonrasında hem bedenen hem manen ızdırap duyduğunu belirterek sürekli iş göremezlik nedeniyle ...-TL maddi tazminatın davalılardan kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, ....-TL manevi tazminatın davalı ... ve ... ...'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.Davalılara usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın müvekkili şirkete ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, sorumluluklarının sigortalının kusuru oranında ve ....-TL limit ile sınırlı olduğunu, davacının eksik evrakları tamamlamaması nedeniyle tazminata ilişkin rapor alınamadığını, bu nedenle de müvekkilinin temerrüt durumunun söz konusu olmadığını, davacının maddi tazminat taleplerinin bilirkişi aracılığıyla değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini, diğer davalı ...vekili ise davacıda oluşan bedeni zararın sebebin kazadan kaynaklı olup olmadığının tespiti gerektiğini, davacının kask takmadığını ve sürücü belgesi bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, diğer davalı duruşmalara katılmamış, davaya cevaplarını da bildirmemiştir.Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde ... tarih ... Esas ... Karar sayılı ilam ile; davalı sigorta aleyhine açılan dava hakkında sulh sebebiyle hüküm kurulmasına yer olmadığına, davalılar ...ve ... aleyhine açılan maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile ....-TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte bu davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının davalılar ...ve ... aleyhine açtığı manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile ...-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte bu davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiş, kararın davalı ...vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı ilamı ile; "Somut olayda, davacı vekili, dava dilekçesinde, sürekli işgöremezliği nedeniyle karşı aracın işleteni, sürücüsü ve trafik sigortası şirketi aleyhinde dava açarak, ... TL maddi tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Davalılar arasında kanundan kaynaklanan müteselsil sorumluluk ilişkisi vardır. Davalı sigorta şirketi 2918 sayılı KTK'nun 85.maddesinde düzenlenen işletenin hukuki sorumluluğunu poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere üstlenmiştir. Davacı vekili ... tarihli dilekçesinde davalı sigorta şirketi ile maddi tazminat yönünden sulh olunduğunu, diğer davalılar yönünden davaya devam ettiğini, belirtmiştir. Davaya konu kaza ...tarihinde meydana gelmiş; davalı sigorta şirketi nezdinde kaza tarihini kapsayacak şekilde ... vadeli ZMSS poliçesi düzenlenmiştir. Poliçede kişi başına sakatlanma halinde ... TL teminat limiti gösterilmiştir. Davalı sigorta şirketi cismani zarar nedeniyle oluşan maddi zarardan diğer davalılarla birlikte, davacıya karşı müştereken ve müteselsilen sorumludur.Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında mahkemece; yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler, yapılan ödeme ve sulh sözleşmesi de dikkate alınmak suretiyle, davalı sigorta şirketi tarafından kaza tarihindeki teminat limitinin altında bir ödeme yapılmış ve davacı vekili davalı sigorta şirketi İle sulh olunduğunu, diğer davalılar yönünden davasına devam ettiğini belirtmişse de, kaza tarihi itibari ile trafik sigortası teminat limitinin ... TL olduğu gözetilerek, davacı, diğer davalı müşterek müteselsil borçlu işleten ... ...'in durumunu ağırlaştıramayacağından, davacı tarafın temyiz isteminde bulunmadığı gözetildiğinde, davalı Sigorta şirketinin davadan sonra yaptığı ödeme mahsup edildikten sonra bakiye tazminattan azami poliçe limitine kadar sorumlu olduğuna dair icrai nitelikte olmayan tespit mahiyetinde hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.3-Davacı taraf ile davalı sigorta şirketi arasında düzenlenen ... tarihli sulh protokolüne göre tarafların ... TL ana para ile birlikte ... TL işlemiş faiz, ... TL vekalet ücreti ve ... TL yargılama gideri olmak üzere toplam ... TL için sulh olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda mahkemece, davacı ile davalı sigorta şirketi arasında düzenlenen sulh protokolünde belirtilen ferilerden (vekalet ücreti ve yargılama gideri) kararda dikkate alınması gerekirken, bu miktarlar mahsup edilmeden hüküm bentlerinin düzenlenmesi doğru görülmemiştir.4-Mahkemece alınan ... tarihli bilirkişi raporunda davacının maddi zararı asgari ücret üzerinden ve davalı sigorta şirketi ile SGK tarafından yapılan ödemeler güncellenip mahsup edildikten sonra ... TL olarak hesaplanmış, davalı ...vekilinin maluliyet raporuna itiraz etmesi ve ATK Genel Kurulundan maluliyet raporu alınmasını talep etmesi sonrasında hesap bilirkişisinden alınan ... tarihli ek raporda davacının ... Aralık ayı asgari ücret miktarı dikkate alınarak hesaplama yapılmış ve davacının maddi zararının sigorta şirketi ile SGK tarafından yapılan ödemeler güncellenip mahsup edildikten sonra ... TL olduğu belirtilmiş, mahkemece sigorta şirketi dışındaki diğer davalılar yönünden davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile ... TL'ye karar verilmişse de varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut duruma uygun düşmemiştir.Hazırlanan ... tarihli hesap bilirkişisi raporundan sonra davalı ...vekilinin tespit edilen maluliyet oranına itiraz ettiği ve bunun üzerine ...tarihli raporda belirtilen %16,2 oranından farklı olarak maluliyet oranı İstanbul ATK 3. İhtisas Kurulundan alınan ... tarihli raporda ve İstanbul ATK Genel Kurulundan alınan ... tarihli raporda %13,1 olduğu tespit edildiğinden, bilirkişi tarafından hazırlanacak ek raporda maluliyet oranı değiştirilerek aynı asgari ücret miktarı üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, ek rapor tarihindeki 2015 Aralık ayı asgari ücret miktarına dair veriler esas alınarak hesaplama yapılması ve mahkemece bu rapora göre karar verilmesi doğru görülmemiş kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.5-Hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. (HGK █████/2004, ██████-370)Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında, manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli tarafların kusur durumları gözönünde tutularak, hak ve nasafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, MK.'nin 4.maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nasafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, davacı lehine takdir olunan manevi tazminatın bir miktar fazla olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir." gerekçeleri ile dosya bozularak mahkememize iade edilmiştir.Mahkememizce usul ve yasaya uygun olan bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE
:Davacı vekili tarafından sigorta poliçesi, ceza dosyasında alının bilirkişi raporu ve fotoğraflar dosyaya ibraz edilmiş, davalı sigorta şirketinden poliçe örneği getirtilmiş, tarafların mali sosyal durum araştırması yaptırılmış, Antalya ...Sulh Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası celp edilmiş, mahallinde keşif yapılarak kusur bilirkişisinden rapor aldırılmış, davacının maluliyet oranının tespiti için ... Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığından ve İstanbul Adli Tıp Kurumundan rapor aldırılmış, davacının talep edebileceği sürekli iş göremezlik tazminatının belirlenmesi için aktüerya bilirkişisinden rapor ve ek rapor alınmış, tarafların tüm delilleri toplanmıştır.Dava, trafik kazası neticesinde davacının yaralanması sebebiyle sürekli iş göremezlik tazminatı ve manevi tazminatın tahsili davasıdır.Antalya .... Sulh Ceza Mahkemesinin .... esas sayılı dosyası incelendiğinde; ...tarihli kaza nedeniyle sanık ...'ın TCK'nun 89/1 maddesi uyarınca taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçundan dolayı cezalandırılmasına karar verildiği, alınan raporda; ...'ın asli kusurlu olduğunun belirlendiği anlaşılmıştır.Mahallinde yapılan keşifte tutanak münzi polis memuru dinlenmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda; kazada ...'ın % 75, davacı...'ın % 25 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği ve belirlenen kusur oranının ceza dosyasındaki belirlenen oran ile aynı olduğu anlaşılmıştır.Davacı ile davalı sigorta şirketi ... tarihinde sulh protokolü düzenlemiş olup, sigorta şirketi tarafından davacıya ....-TL ana para ve ferileri toplamı ....-TL ödeme yapılmış, sulh protokolü dosyaya ibraz edilmiştir.Davacının kaza neticesinde sürekli iş göremezlik oranının tespiti için ... Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığından rapor aldırılmış, düzenlenen raporda; davacının sürekli iş göremezlik oranının % 16,2 olduğu beyan edilmiştir.Alınan maluliyet raporundan sonra aktüerya bilirkişisi tarafından düzenlenen raporda; davacının sigorta tarafından yapılan ödemeden sonra talep edebileceği tazminat miktarının ...-TL olduğu beyan edilmiştir.Bilirkişi raporundan sonra davacı vekili tarafından ... tarihli dilekçe ile maddi tazminat yönünden talepleri artırılarak toplam ...-TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve ... ...'den tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.Davalı tarafça Antalya Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen rapora itiraz edildiğinden dosya İstanbul Adli Tıp Kurumuna gönderilmiş, adli tıp kurumu tarafından düzenlenen raporda; davacının maluliyet oranının % 13,1 olduğu tespit edilmiş, her iki rapor arasında çelişki olduğundan dosya İstanbul Adli Tıp Genel Kuruluna gönderilmiş, genel kurul tarafından düzenlenen raporda; davacının maluliyet oranının % 13,1 olduğu belirtilmiştir.Davacının maluliyet oranı değişerek % 13,1 olarak belirlendiğinden aktüerya bilirkişisinden ek rapor alınmış, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada; tarafların kusur oranları ve sigorta şirketi tarafından yapılan ödemede değerlendirilerek ek rapor tarihindeki verilere göre % 13,1 oranındaki beden gücü kaybı neticesinde davacının gerçek zararının ...-TL olduğu beyan edilmiştir.Maddi tazminat davası yönünden;Yargıtay bozma ilamında 4 numaralı bentte belirtilen bozma gerekçesi doğrultusunda mahkememizce yeniden bilirkişi incelenmesi yapılmayarak sürekli işgöremezlik zararı konusunda mahkememizce hesaplama yapılmıştır. Yapılan hesaplamada bozma gerekçesinde belirtildiği üzere kök rapor tarihindeki asgari ücretin dikkate alınması gerektiğinden aktüer uzmanı bilirkişinin kök raporunda belirttiği verilerden yararlanılmış, tarafların kusur oranları ve sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme dikkate alınarak %13.1 oranındaki beden gücü kaybına göre hesaplama yapılmıştır. Buna göre kök raporda b-1 bendinde belirtilen davacının peşin değersiz bilinen aktif değerinde net zararı ...-TL, ...), bendinde belirtilen peşin değerli bilinmeyen aktif devdeki net zararı ....-TL (...- %25 kusur indirimi(...) = ....-TL), b-3 bendinde belirtilen peşin değerli bilinmeyen pasif devdeki net zararı ....-TL (.... - %25 kusur indirimi(...) = ...), olmak üzere toplam sürekli iş göremezlik zararı ....-TL bulunmuş, sigorta şirketine davadan sonra yaptığı ödemenin asıl alacak ve işlemiş faiz kısmını oluşturan ....-TL, davadan sonraki ödeme güncellenmeyeceğinden doğrudan zarardan indirilmiş ve davacının bakiye sürekli iş göremezlik zararı ....-TL olarak bulunmuşutur.(...)Bozma ilamında belirtildiği üzere TBK'nın 166/3 ve 168/2 maddeleri uyarınca alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi diğer borçluları da ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtaracağından ve alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanacağından davalı sigorta şirketi ile yapılan ibranın müteselsil sorumlu olan diğer davalılara sirayet ettiği gerekçesiyle tüm davalılar yönünden sigorta şirketi yönünden yapılan ödeme tutarı kadar açılan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş, davacının bakiye iş göremezlik zararı konusunda bu zararın davalılar ... ve ...'tan tahsiline karar verilmiş, bozma ilamında belirtildiği üzere davalı sigorta şirketinin poliçe limitine kadar bakiye zarardan diğer borçlularla birlikte müteselsil sorumluluğu devam ettiğinden TBK'nın 168/2 maddesi uyarınca hükmedilen bakiye sürekli iş göremezlik zararı ve ferilerinden sorumluluğunun bulunduğunun tespitine dair icrai nitelikte olmayan hüküm kurulmuştur.Manevi tazminat davası yönünden; bozma ilamı doğrultusunda davacının kaza nedeniyle duyduğu acı elem ve ızdırabı telafi etmek ve manevi çöküntüyü gidermek amacıyla yaralanmanın niteliği, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kaza tarihi, günün ekonomik koşulları, davacının kusur oranı, hakkaniyet ilkesi göz önüne alınarak mahkememizce takdiren ...-TL manevi tazminatın davalılar sürücü ve işletenden tahsiline karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Neden ve kanıtları yukarıda açıklandığı üzere,A-Maddi tazminat davası yönünden;1-TBK'nın 166/3 ile 168/2 maddeleri uyarınca davalı sigorta şirketi yönünden yapılan ibra müteselsil sorunlu olan davalılar ...ve ...'a da sirayet ettiğinden tüm davalılar yönünden ödeme yapılan tutar kadar açılan davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına,2-Davalılar ...ve ...'a yönelik dava ve ıslah dilekçesi ile istenen maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile ...-TL sürekli iş göremezlik zararının kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle bu davalılardan alınıp davacıya verilmesine,Fazlaya ilişkin talebin reddine,Davacı davalı sigorta şirketini ibra etmiş ise de TBK'nın 168/2 maddesi uyarınca müteselsil borçlulardan birinin durumu diğeri aleyhine ağırlaştırılamayacağından davalı sigorta şirketinin de poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere hükmedilen ...-TL'lik tutar ve ferilerinden sorumluluğunun bulunduğunun tespitine,3-Alınması gerekli ....-TL harçtan, peşin ve ıslah ile alınan ...-TL harcın mahsubu ile kalan ...-TL harcın davalılar ...ve ...'tan müteselsilen ALINMASINA,4-Davacı tarafça bozmadan önce yapılan dava ilk masrafı ....-TL, tebligat gideri ....-TL, müzekkere gideri ...-TL, bilirkişi gideri ...-TL, adli tıp dosya gönderme ve fatura gideri ...-TL, mahkeme keşif yolluğu gideri ...-TL olmak üzere toplam ...-TL yargılama gideri ile bozmadan sonra yapılan ....-TL tebligat gideri, ..-TL müzekkere gideri olmak üzere toplam ...-TL'den bozma ilamı doğrultusunda davalı sigorta şirketinin ödediği ...-TL'nin mahsubu ile kalan ...-TL'nin davada kabul ve reddedilen miktar dikkate alınarak hesaplanan ...-TL'si ve mahkememizde peşin olarak alınan harç gideri ...-TL olmak üzere toplam ...-TL'nin davalılar ...ve ...'tan müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlasının davacı üzerinde BIRAKILMASINA,5-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca davada kabul edilen miktar dikkate alınarak hesap edilen ...-TL vekâlet ücretinden bozma ilamı doğrultusunda davalı sigorta şirketinin ödediği ...-TL'nin mahsubu ile kalan ...-TL vekalet ücretinin davalılar ...ve ...'tan müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,6-3, 4 ve 5 nolu ara kararlarda hükmedilen harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden davalı sigorta şirketinin de sorumluluğunun bulunduğunun tespitine7-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca davada reddedilen miktar dikkate alınarak hesap edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalı ... ...'e VERİLMESİNE,8-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde ilgilisine iadesine,B-Manevi tazminat davası yönünden;1-Davanın kısmen kabulü ile takdiren ...-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılar ...ve ...'tan alınarak davacıya verilmesine,Fazlaya ilişkin talebin reddine,2-Alınması gerekli ....TL harcın davalılar ...ve ...'tan tahsiline,3-Davacı tarafından manevi tazminat dosyası için ayrıca bir gider yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığından,4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL maktu vekalet ücretinin davalılar ...ve ...'tan alınarak davacıya verilmesine,5-Davalı ...kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ...TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ...'e verilmesine,6-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde ilgilisine iadesine,Dair, hazır bulunan taraf vekillerinin yüzüne karşı, davalı ... yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi'nde temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. █████/2020Katip ...(e-imzalıdır)Hakim ...(e-imzalıdır)