Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, net gelir metoduyla yapılan değerlemenin münavebe ürünleri, verim ve objektif değer artışı üzerinden temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı bir kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasının karmaşık yargı sürecini özetlemektedir; ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinin ardından, bölge adliye mahkemesi kararı kaldırarak dosyayı yeniden yargılama için geri göndermiş, ikinci kez ilk derece mahkemesinden kabul kararı çıkması üzerine bölge adliye mahkemesi bu kez davalı vekilinin istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece hükmünü kaldırmış, kamulaştırma bedelini münavebeye alınan ürünlerin ortalama verim miktarı ve objektif değer artış oranını gözeterek yeniden hesaplamak suretiyle esas hakkında hüküm kurmuş ve son olarak tarafların temyiz başvurusu üzerine dosya yüksek mahkemede duruşmalı inceleme aşamasına gelmiştir.
MAHKEMESİ
: Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk DairesiSAYISI
: █████████ Esas, ████████ KararKARAR
: Esastan ret/Yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ
: Yalova 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ███████ Esas, ████████ KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.Taraf vekillerince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 04.03.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.Duruşma günü davacı idare vekili Avukat ... ve davalı vekili Avukat ... gelmişlerdir.Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Yalova ili, ... ilçesi, ... köyü 154 ada 6 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaza gerçek değerinin tespit edilmesini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın metrekare değerinin yüksek hesaplandığını, münavebe ürünlerinin gerçeği yansıtmadığını, kapitalizasyon faiz oranının % 5 olması gerektiğini, hatalı münavebe ürünlerinin esas alındığını, taşınmazın kuru arazi olduğunu, tarıma elverişli olmadığını, verim miktarlarının yüksek alındığını, faiz sürelerinin hatalı olduğunu, objektif değer artış oranının yüksek uygulandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilgili kurumlara müzekkere yazılması taleplerinin değerlendirilmediğini, taşınmazın arsa vasfında olduğunu, münavebe planının hatalı belirlendiğini, objektif değer artış ve kapitalizasyon faiz oranının doğru belirlenmediğini, faiz dönemlerinin yanlış uygulandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş; ancak münavebeye alınan ürünlerin son beş yıldaki ortalama verim miktarının esas alınması ve %25 oranında objektif değer artış oranı uygulanması gerektiğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yapılan hesaplama neticesinde tespit edilen bedel üzerinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde; tespit edilen m² birim bedelinin Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararları ile çeliştiğini, Mahkemenin bilirkişi yerine geçerek teknik analiz yaptığını, verim miktarlarının celp edilmediğini, faiz uygulamasının yasal dayanağının kalmadığını ileri sürerek ve istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararının bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.4. Dairemiz denetiminden geçen aynı mahallede, aynı kamulaştırma kapsamında bulunan taşınmazlarda, █████████ Esas, █████████ Karar; █████████ Esas, █████████ Karar; █████████ Esas, █████████ Karar; █████████ Esas, █████████ Karar; █████████ Esas, █████████ Karar ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı dosyalarda aynı değerlendirme tarihi itibarıyla 2019 yılı TAMSİS verimleri alınarak nihai m² birim bedelinin 87,16 TL alındığı gözetilerek, bu husustaki ayrılma nedenleri konusunda ek rapor alınmadan ve soyut gerekçelerle %25 objektif değer artışı uygulanmak suretiyle denetime elverişsiz biçimde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Davacı idare kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 03.10.2024 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacı idareye ödenmesine,Taraflardan peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine,Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.