18 yaşından küçük sigortalının fiili çalışmasının kurumca iptaline ilişkin davada, sosyal güvenlik hakkının korunması adına eksik inceleme ve kanun maddesi eksikliği nedeniyle hükmün bozulması.

18 yaşından küçük sigortalının fiili çalışmasının Kurumca iptaline ilişkin davada, sosyal güvenlik hakkının korunması adına eksik inceleme ve kanun maddesi eksikliği nedeniyle hükmün bozulması.

Özet: Temyiz mahkemesi, bir çocuğun sigortalılığının iptaline ilişkin kurum işleminin iptali istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin kabul kararını bozarak, kamu düzenini ilgilendiren sosyal güvenlik davalarında resen araştırma gerekliliğini vurgulamış; özellikle 15 yaşındaki sigortalının eğitim durumu, fiili çalışması, iş sözleşmesindeki imzasının aidiyeti gibi hususların eksik araştırıldığını ve 18 yaş altı sigortalılık başlangıcı ile prim hesaplamalarına dair yasal düzenlemenin göz ardı edildiğini belirterek kapsamlı bir inceleme yapılmasını şart koşmuştur.

10. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

Mahkemesi

:İş Mahkemesi

:933-196

Dava, davalı Kurumun sigortalılığın iptaline yönelik işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

5510 sayılı Yasanın Geçici 7. maddesinde yer alan, “Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar █████/1964 tarihli ve 506 sayılı, █████/1971 tarihli ve 1479 sayılı, █████/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga █████/1983 tarihli ve 2926 sayılı, █████/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile █████/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir.” hükmü uyarınca, davanın yasal dayanağının 506 sayılı Yasanın █████. maddesi olduğu kabul edilmelidir.

Somut olayda, Kurumca 20.10.2008 tarihli Kontrol Memurluğu Raporuna istinaden 2008 yılının 4'üncü ve 8'inci aylarında bildirimi yapılan çocuk sigortalının, Sigortalılık niteliğine sahip olmadığı ve fiili çalışmasının söz konusu olmadığı gerekçesiyle, davacının söz konusu bildirimlerinin iptal edildiği, eldeki davanın ise, bu yöndeki kurum işleminin iptali istemine ilişkin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Anılan Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Davacıların kızı olan sigortalı ...'ın 16.05.1993 doğum tarihli olup, çalışmaya başladığını belirttiği tarihte 15 yaşında olması nedeniyle, mahkemece, eğitim durumunun araştırılarak bu tarihte öğrenci olup olmadığının, ögrenci ise okula geliş - gidiş saatlerinin, ders saati durumunun, haftasonu dershaneye gidip gitmediğinin, belirlenmesi, işyerinin kapsam ve kapasitesinin ve fiili olarak çalışma hususu ve yapmış olduğu işin belirlenmesi, davacının velisi, kendisi ve işveren olan amcasının 16.4.2008 tarihinde imzalamış oldukları belirsiz süreli iş sözleşmesindeki ve 16.4.2008 tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın sigortalıya aidiyeti hususu, hiçbir şüphe ve tereddüte mahal verilmeyecek şekilde belirlenmesi gerekir.

Öte yandan, 506 sayılı Yasanın 60/G maddesi, “Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak, bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir.” hükmünü getirmiş olup, bu hususun da kararda gözetilmemiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ

:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 26.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.