sakarya bölge adliye mahkemesi 7. hukuk dairesinden, çalınan nakliyat ürünleri için yapılan sigorta ödemesinin rücuan tahsili amaçlı itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinden, çalınan nakliyat ürünleri için yapılan sigorta ödemesinin rücuan tahsili amaçlı itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Özet: Bir sigorta şirketinin, nakliye sırasında çalınan ürünler için sigortalısına ödediği tazminatı rücuen tahsil etmek amacıyla taşıyıcı olduğunu iddia ettiği firmaya karşı başlattığı icra takibine itirazın iptali davası açmış, davalı şirket ise olayla ve taşıma işiyle ilgisi olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiş, ilk derece mahkemesi davayı reddetmesi üzerine davacı taraf, bilirkişi raporunun usule aykırı hazırlandığını ve davalının özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ

T.C.

SAKARYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

7. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN

: ... (...)

ÜYE

: ... (...)

ÜYE

: ... (...)

KATİP

: ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2023

NUMARASI

: ████████ Esas - ████████ Karar

DAVACI

: ...

VEKİLİ

: Av. ... - Halaskagazi Cad. No:██████ Şişli/İSTANBUL

DAVALI

: ...

VEKİLİ

: Av. ... - Suadiye Mah. Bağdat Cad. No:399 B Blok K:1 D:1 Kadıköy/İSTANBUL

DAVA TÜRÜ

: İtirazın İptali (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2021

KARAR TARİHİ

: █████/2025

KR. YAZIM TARİHİ

: █████/2025

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Metin Nak. İnş. Gıda Tur. Oto, Pet, San. Tic. Ltd. Şti. lehine ... numaralı Nakliyat Yurtiçi Taşıyıcı Sorumluluk Abonman Sigorta Poliçesi düzenlediği, sigortalı tarafından yapılan sevkiyatların aylık olarak sigortalı tarafından bildirilerek, zeyilnameler düzenlendiği; davalı borçlunun ... numaralı poliçe ile sigortalanan ürünleri Çayırova'dan Adana'ya nakliye edilmesi işini üstlendiği; davalı borçlu tarafından görevlendirilen Mülkiyeti ...'a ait olan ... ve ... plakalı tır ve dorse 09.08.2017 tarihinde ARÇELİK A.Ş.'nin Çayırova tesislerinden 160 adet çamaşır makinesini yüklemiş, araçların ... sevk ve idaresinde tesisten ayrılması ertesinde, araçlardan ve emtinadan haber alınmamsı üzerine, şikayette bulunduğu; eksper raporu ile çalınan ürün bedelinin 192.135,84 TL olduğu; ... numaralı poliçe ile emniyeti sulistimal ve dolandırıcılık olaylarının teminat altına alındığı ve senelik poliçe limitinin 100.000,00 TL olması sebebi ile, 19.01.2018 tarihinde 100.000,00 TL ödeme yapıldığı, davacının ödenen bedelin rücusu amacıyla davalı, ... ve ...'e karşı İstanbul 21. İcra Müdürlüğü ██████████ E. Sayılı icra takibini başlattığı, davalı yanın icra takibine ve yetkiye itirazı ile takibin durduğu ve dosyanın Gebze İcra Müdürlüğü ██████████ E. sayılı dosyasına kaydedildiği, 27.07.2020 tarihindeki borca itirazı üzerine takibin durduğu; sevkiyat işini üstlenen nakliyecinin zarardan sorumluluğunun açık olduğu, sigortacı şirketin zarar görenin haklarına halef olduğu, bu sebeple ödediği tazminatı haksız fiili gerçekleştiren sorumlulara karşı rücu talebinde bulunabileceği, yönünde iddiada bulunarak Gebze İcra Müdürlüğü ██████████ E. Sayılı dosyada itirazın iptali ve takibin devamını, takip miktarının %20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; takip dosyasına itirazlarının haklı olduğu, davalının taşıma işi, taşınan araç, taşıma sözleşmesi ve ürünlerin çalınması ile ilgisinin bulunmadığı, dava konusu taşıma işi itibarı ile komisyonculuk ve nakliyecilik işini yapmadığı, lojistik sektöründe çalışmayı olay tarihinden önce bıraktığını, ...'ı görevlendiren kişi olmadığı, taşıma sözleşmesi ya da fatura bulunmadığı, yönünde savunmada bulunarak davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davanın REDDİNE ... " karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dosyasından tanzim olunan bilirkişi raporu 2 kişiden oluşan bir bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilmiş olup bu durum açıkça kanuna ve usule aykırı nitelikte olduğun, nitekim bu hususla ilgili olarak bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ile mahkemeye itirazda bulunulmuş ancak buna rağmen itirazların dikkate alınmadan usul ve yasaya aykırı bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın reddine karar verildiğini, yerel mahkemece, bilirkişi raporunda yer alan görüş ve kanaatler tamamen doğru kabul edilmek suretiyle hatalı olarak davanın reddine karar verilmiş olup dava dosyasında, davalının fiili taşıyıcı seçerken özen yükümlülüğünü yerine getirdiğine ilişkin somut bir belge/delil bulunmadığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacının taşıma, taşınan araç, taşıma sözleşmesi ve pek tabi olarak ürünlerin çalınması ile hiçbir alakası bulunmadığını, yerel mahkemece verilen karar hukuka uygun olduğunu, kaldı ki davalı iddialarının hiçbirini ispat edememiş olup dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu ile de davaya itirazlarında haklı olduğuklarının sabit hale geldiğini beyan ile; davalı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.

DELİLLER

: Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 Tarih - ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Nakliyat Yurtiçi Taşıyıcı Sorumluluk Abonman Sigorta Poliçesinden kaynaklanan alacak için yapılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacının, Nakliyat Yurtiçi Taşıyıcı Sorumluluk Abonman Sigorta Poliçesinden kaynaklanan alacağının tahsili için Gebze İcra Dairesi'nin ██████████ E. sayılı ilamsız icra takibi başlattığı, davalının ödeme emrine süresinde itiraz etmesi üzerine eldeki davayı açtığı, davalının davanın reddini istediği, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya arasına alınan Gebze İcra Dairesi'nin ██████████ E. sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ... tarafından davalı ... ile dava dışı ... ve ... aleyhine, davacıya it ... numaralı poliçe ile uyurtiçi Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası ile sigortalanan ürünlerin, █████/2017 günü emniyeti suistimal etmek suretiyle çalınması sebebiyle █████/2018 tarihinde hak sahiplerine ödenmiş olan 100.000,00 TL'nin rücuan tahsili için 100.000,00 TL asıl alacak, 7.002,74-TL takip öncesi faiz olmak üzere toplam 107.002,74 TL üzerinden icra takibi başlatmış olduğu, yapılan itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, verilen karar sonrası eldeki davanın süresi içeresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Dosya arasına alınan █████/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı ...'nın, fiili taşıyıcıyı seçerken özen yükümlülüğüne aykırı davrandığına ve basiretli tacir gibi davranmadığına ilişkin dosya kapsamında aksini gösterir belge bulunmadığından, sorumluluğu tespit edilemediği, davacı ... şirketinin yapmış olduğu sözleşme ile alt taşımacılar ile yapılan sevkiyatlar da rizikoya dâhil edildiğinden, yapılan ödemenin riziko kapsamında olduğu değerlendirilmiştir şeklinde görüş belirtildiği görülmüştür.

Eldeki davada; davacı kendisi tarafından dava dışı Metin Nak. İnş. Gıda Tur. Oto, Pet, San. Tic. Ltd. Şti.'nin ... numaralı Nakliyat Yurtiçi Taşıyıcı Sorumluluk Abonman Sigorta Poliçesi ile sigortalısı olduğu, sigortalı tarafından yapılan sevkiyatların aylık olarak sigortalı tarafından kendisine bildirildiği, bildirimler sonrasında zeyilnameler düzenlendiği; davalı tarafından sigortalısına ait ürünlerin Kocaeli ili Çayırova ilçesinden Adana iline nakliyesi işinin üstlenildiği; taşıma işinin davalı tarafından görevlendirilen mülkiyeti dava dışı ...'a ait olan ... ve ... plakalı tır ve dorse ile 09.08.2017 tarihinde gerçekleştirildiği, Arçelik A.Ş.'nin Çayırova tesislerinden 160 adet çamaşır makinesi eşyasının araca yüklenilmesinden sonra, eşyanın yüklendiği araçların dava dışı ...'in sevk ve idaresinde iken araçlardan ve dolayısıyla emtiadan haber alınmadığı belirtilerek, sigortalısına kendisi tarafından ödenen (poliçe limitine göre) 100.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Eldeki davada davalı, kendisinin taşıma işi, taşınan araç, taşıma sözleşmesi ve ürünlerin çalınması ile ilgisinin bulunmadığı, dava konusu taşıma işi itibarı ile komisyonculuk ve nakliyecilik işini yapmadığı, lojistik sektöründe çalışmayı olay tarihinden önce bıraktığı, ...'ı görevlendiren kişi olmadığı, taşıma sözleşmesi ya da fatura bulunmadığı yönünde savunmada bulunarak davanın reddini istemiştir.

Eldeki davada, ilk derece mahkemesince; "...davalı ...'nın, fiili taşıyıcıyı seçerken özen yükümlülüğüne aykırı davrandığına ve basiretli tacir gibi davranmadığına ilişkin dosya kapsamında aksini gösterir belge bulunmadığından, sorumluluğunun tespit edilemediği, davacı ... şirketinin yapmış olduğu sözleşme ile alt taşımacılar ile yapılan sevkiyatlar da rizikoya dâhil edildiğinden, yapılan ödemenin riziko kapsamında olduğu anlaşılmış ve bu nedenlerle davacının davasının ispatlayamadığı anlaşılmış..." şeklindeki gerekçeyle davanın reddine karar verilmişse de verilen kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı yanılgılı kanaatle verildiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın A) Taşıma komisyonculuğu sözleşmesi başlıklı 917. maddesi;

"(1) Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile komisyoncu eşya taşıtmayı üstlenir. Bu sözleşme ile gönderen, kararlaştırılan ücreti ödeme borcu altına girer.

(2) Taşıma işleri komisyonculuğu bir ticari işletme faaliyetidir.

(3) Bu Kısımdaki özel hükümler saklı kalmak üzere, komisyonculuk sözleşmesi ve eşyanın taşınmasına ait konularda taşıma sözleşmesine ilişkin hükümler taşıma işleri komisyonculuğuna da uygulanır." şeklindedir.

6102 sayılı TTK'nın 928. maddesine göre;

"(1) Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan eşyanın zıyaından ve hasarından sorumludur. 876 ila 878 inci, 880 ve 881 inci maddeler ile, 882 nci maddenin birinci, ikinci ve dördüncü fıkraları ve 883 üncü, 885 ila 887 nci maddeler kıyas yoluyla uygulanır.

(2) Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan malın zıyaından veya hasarından kaynaklanmayan bir zarardan sadece 918 inci madde uyarınca kendisine düşen bir yükümlülüğü ihlal etmesi halinde sorumludur. Tedbirli bir tacirin göstereceği özene rağmen zarar önlenemeyecek ise komisyoncu sorumluluktan kurtulur.

(3) Zararın oluşmasına, gönderenin bir davranışı veya eşyanın özel bir ayıbı da sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde bu olguların ne ölçüde etkili olduğu dikkate alınır."

Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyanından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Zararın oluşmasına, gönderenin veya gönderilenin bir davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde, bu olguların ne ölçüde etkili olduğu dikkate alınır (6102 sayılı yasanın 875/1-2.maddeleri). Zıya, hasar ve gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur (6102 sayılı yasanın 876. maddesi).

Taşıma, kısmen veya tamamen üçüncü bir kişi olan fiilî taşıyıcı tarafından yerine getirilirse, bu kişi eşyanın zıyaı, hasarı veya gecikmesi nedeniyle kendisi tarafından yapılan taşıma sırasında ortaya çıkan zarardan asıl taşıyıcı gibi sorumludur. Asıl taşıyıcı ve fiilî taşıyıcı müteselsilen sorumludurlar (6102 sayılı yasanın 888/1. ve 3. maddesi).

Taşıyıcı, eşyanın tamamen veya kısmen zıyaından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplanır. Eşyanın hasara uğraması hâlinde, onun taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki hasarsız değeri ile hasarlı değeri arasındaki fark tazmin edilir. (6102 sayılı yasanın 880/1. ve 2.maddesi)

TTK'nın 882. maddesine göre, 880. ve 881. maddeler uyarınca ödenecek tazminat, gönderinin net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkını karşılayan tutar ile sınırlıdır. Gönderinin münferit parçalarının zıyaı veya hasarı hâlinde taşıyıcının sorumluluğu; gönderinin tamamı değerini kaybetmişse tamamının, gönderinin bir kısmı değerini kaybetmişse, değerini kaybeden kısmının, net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkını karşılayan tutar ile sınırlıdır. Genel kural, taşıyıcının zıya ve hasardan sınırlı sorumluluğunun olduğu şeklinde ise de TTK'nın 886. maddesinde de taşıyıcının sorumluluk sınırlamalarından yararlanamayacağı haller düzenlenmiştir. Bu maddeye göre göre; zarara, kasten veya pervasızca bir davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle işlenmiş bir fiilinin veya ihmalinin sebebiyet verdiği ispat edilen taşıyıcı veya 879. maddede belirtilen kişiler, sorumluluk sınırlamalarından yararlanamaz.

Bu açıklamalardan sonra davalının hukuki durumu değerlendirildiğinde; dosya içerisindeki █████/2017 tarihli davalıya ait makbuzda, yükü taşıyan araçların plakasının bulunması, makbuzun başlığında "Arı Nakliyat ..." ibaresinin bulunması dikkate alındığında davalının taşıma işleri komisyoncusu sayılacağı, dava dışı ...'ın ise eşyayı taşıması için seçilen taşıyıcı olduğu, taşıyıcı ile komisyoncu arasında bir komisyonculuk sözleşmesinin mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Yukarıda açıklandığı üzere, taşıma işleri komisyoncusunun sorumluluğu taşıyıcının sorumluluğu hükümlerine tabidir.

Eldeki uyuşmazlıkta, taşınan yükün teslim edilmediği dikkate alındığında, taşımanın pervasızca yapıldığı, bu durumda davalının davalının 6102 sayılı TTK'nın 886. maddesinde yazılı sorumluluğun sınırlandırılması hükümlerinden yararlamayacağı ve zararın tamamından sorumlu olduğu, bu nedenle davanın kabulü gerekirken reddi doğru olmadığı anlaşılmakla kararın kaldırılması, davanın kabulü ile takibin devamına karar verilmesi gerekmiştir.

Gerekçeli karar başlığında; taraf vekilleri ile davacının adresinin yazılmaması ve dava alt başlığını "Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan" şeklinde yazılması gerekirken uyuşmazlığa uygun düşmeyecek şekilde "Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı" şeklinde yazılması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulüne, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

H Ü K Ü M

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-)Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KABULÜNE; Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 Tarih - ████████ Esas - ████████ Karar Sayılı kararının KALDIRILMASINA, HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,

a-Davanın KABULÜ ile, davalının Gebze İcra Dairesi'nin ██████████ E. sayılı ilamsız icra takibine yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına,

b-Alacak likit olduğundan hükmedilen alacağın (107.002,74 TL) %20'si oranında hesaplanan 21.400,55 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

c-Alınması gerekli 7.309,36-TL karar ve ilam harcının, peşin yatırılan 1.292,33-TL harçtan mahsubu ile bakiye 6.017,03-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

ç-Davacının yaptığı toplam 2.302,60-TL yargılama giderinin 1.292,33-TL peşin harç ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

d-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

e-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

f-Dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Kanuna göre ve davalı aleyhine açılan davanın kabul edilmesi nedeniyle davalıdan tahsili için hazineye müzekkere yazılmasına,

g-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a-İstinaf Kanun Yoluna Başvuru harcının hazineye irad kaydına,

b-İstinaf Karar Harcının talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

c-Davacı tarafından yapılan 738,00-TL İstinaf Kanun yolu masrafı ile 210,04 TL posta masrafı olmak üzere toplam 948,04 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

ç-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

d-Davacının yatırdığı istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine,

e-Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2025

...

Başkan ...

¸e-imzalıdır.

...

Üye ...

¸e-imzalıdır.

...

Üye ...

¸e-imzalıdır.

...

Katip ...

¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*