t.c. istanbul anadolu 13. asliye ticaret mahkemesi kararı: cmr kapsamında uluslararası taşımacılıkta hasarlanan emtia nedeniyle sigorta şirketinin rücuen tazminat ve itirazın iptali talebi.

T.C. İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi Kararı: CMR Kapsamında Uluslararası Taşımacılıkta Hasarlanan Emtia Nedeniyle Sigorta Şirketinin Rücuen Tazminat ve İtirazın İptali Talebi.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, davacı sigorta şirketi, davalı taşıyıcı firma tarafından uluslararası nakliyesi sırasında forklift teması sonucu hasar gören ve sigortalısı tarafından satılan alüminyum levhalar için ödediği tazminat bedelini rücuen tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmiştir; mahkeme, CMR Konvansiyonu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde davacının halefiyet hakkını, hasar ihbarının usulüne uygunluğunu ve hasarın taşıma sırasındaki operasyonel bir kusurdan kaynaklandığını tespit etmiştir.

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:███████

DAVA

: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davanın kabulü ile -------sayılı dosyadan başlatılan icra takibine konu alacağın aslı ile ferilerine ilişkin olarak davalı muteriz borçlu şirket tarafından yapılan itirazın iptali ve icra takibindeki miktar üzerinden takibin devamı ile, takip konusu alacağın %20sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödenmesine ve tüm yargılama giderleri ile ücreti vekaletin de davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir

CEVAP

:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu iddai edilen hasardan müvekkil şirketin sorumluluğu bulunmadığından davanın reddine, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

:----- sayılı icra takip dosyası, ----ve hasar dosyası, CMR senedi, Bilirkişi ek ve kök raporları.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

:Dava, davacı tarafından sigortalanan emtianın davalı taşıyıcı tarafından taşınması sırasında hasara uğraması nedeniyle, sigortalıya ödenen bedelin rücuen tahsili istemi ile davalı aleyhine başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.

Taşımanın güzergahı itibariyle uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu hususlarında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. -----Somut olayda;

Dava dışı ----tarafından ---- bulunan dava dışı ------kap alüminyum levha emtiasının ---- teslim şekli ile satıldığı, satılan emtianın ---- arası taşımasının davalı ---- Firması tarafından gerçekleştirildiği, davaya konu 18 kap emtianın ----- yüklendiği, ------ tarihinde dava dışı alıcı firmanın emtiayı teslim aldığı, teslim sırasında emtianın hasarlı olduğunun fark edildiği ve hasarla ilgili olarak CMR Taşıma Senedine hasar şerhinin düşüldüğü, yapılan ekspertiz incelemesi ile taşımaya konu emtiadaki hasar bedelinin 284,09 EURO olduğu, işbu bedelin █████/2022 tarihinde sigortalı -------şirketine ödendiği, ödenen bedelin emtianın hasarlanmasında davalı tarafın kusur olduğu iddiasıyla davalı aleyhine icra takibi başlatıldığı, takibe vaki itiraz üzerine huzurdaki davanın ikame edildiği görülmüştür.Aktif husumete ilişkin yapılan değerlendirmede;

Dava dışı ------ ait sevk edilecek emtialarda, nakliyat sürecinde meydana gelecek rizikoların teminat altına alınması maksadıyla ---- kapsamında davacı ---- başlangıç --- bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde ----- tanzim edilmiştir.Davaya konu taşınan ürünlerin ----olarak satıldığı, ---- teslim şekli ile alıcı malları teslim alana kadar nakliye risklerinin ve sorumluluklarının satıcıya yüklendiği, bu haliyle mal üzerinde menfaati devam eden sigortalı firmaya yapılan ödeme ile davacının aktif husumet kazandığı, sigortalının haklarına halef olduğu ve huzurdaki davada aktif husumet ehliyetinin bulunduğu görülmüştür.

Hasarın İhbarı; Dava konusu emtianın, 03.03.2022 tarihinde alıcısına teslim edildiği ancak dava dışı alıcı firmaya yapılan teslimat sırasında teslimatı yapılan emtianın kısmen hasarlı olduğunun anlaşılması üzerine durumun CMR taşıma senedi üzerine şerh edildiği, bu haliyle dava dışı alıcı firma tarafından ürünlerin ihtirazi kayıt düşülerek teslim alındığı ve “varma yerinde derhal hasar ihbarı şartının” sağlandığı görülmüştür. (CMR m. 30).

Hasarın Kapsamı;Mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesi ile taşımaya konu emtianın ambalajının karayolu ile yapılan taşımaya ve emtianın özelliklerine uygun olduğu, emtiada meydana gelen hasarın ambalaj yetersizliğine bağlı olmadığı, meydana gelen hasarın emtianın araca yükleme / tahliye operasyonları sırasında forklift çatalının palet üzerinde bulunan alüminyum levhalara teması sonucu meydana gelebileceğinin tespit edildiği görülmüştür.Hasarın Miktarı:

Davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalısına 07.02.2019 tarihinde 1.518,05 EUR tazminat ödendiği, bilirkişi incelemesi ile yapılan hesaplamalarda16.02.2022 tarihinde başlayan nakliyat aşamalarında meydana gelen hasar sonucunda 359,69-EUR tutarında zarar meydana geldiği, alüminyum hurda levha fiyatları ile ilgili yaptığı araştırma neticesinde zarar gören emtianın hasarlı hali ile satış değerinin(sovtaj) 75,60-EUR tutarında olduğu ve taşınan emtiada meydana gelen 359,69-EUR tutarındaki maddi zarardan 75,60-EUR tutarındaki sovtaj değerinin tenzil edilmesi suretiyle nihai zararın (359,69-EUR-75,60-EUR)= 284,09-EUR tutarında olduğunun tespit edildiği görülmüştür.Hasar sorumlusunun tespiti;Yapılan tespitlere göre taşımaya konu emtianın yükleme sırasında forklift darbesi ile hasarlanmıştır. Yükleme işlemlerinin gönderen tarafından yapılması nedeniyle, sigortalının asli ve daha ağır kusurlu olduğu, nezaret görevini yerine getirmeyen taşımacının ise tali kusurlu olduğu kabul edilerek, bilirkişi raporunda belirlenen %50 kusur oranına ilişkin tespitten ayrılarak taşımacının takdiren % 40 oranında kusurlu olduğu emsal Yargıtay kararlarına göre kabul edilmiştir.--------- BU haliyle yapılan hesaplamada, davalı taşıyıcının %40 kusur oranı dikkate alınarak davanın 113,63 EURO üzerinden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir. İşlemiş Faiz Oranının Belirlenmesi;

Dava konusu olayda uygulanan CMR Konvansiyonunun 27. maddesi; “Hak sahibi ödenecek tazminat için faiz isteyebilir. Yılda % 5 üzerinden hesap edilecek bu faiz, ödeme isteğinin yazılı olarak, taşımacıya gönderildiği tarihten başlar. Böyle bir istekte bulunulmamış ise, tahakkuk dava açıldığı tarihten itibaren yapılır.” hükmünü taşımaktadır.

CMR'nin 27. maddesi uyarınca, yabancı para tahsili talepleri yönünden % 5 faiz oranı uygulanabileceğinden ve hükmedilecek faizin, ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya bildirildiği tarihten veya böyle bir istekte bulunulmamışsa davanın açıldığı tarihten itibaren başlatılması gerektiği anlaşılmakla █████/2022 tarihinde sigortalıya ödenen bedele ilişkin rücu yazısının █████/2022 tarihinde davalı şirkete gönderildiği ve 7 günlük süre sonunda 15.09.2022 tarihinde davalının temerrüde düştüğü, bu tarihten █████/2022 takip tarihine kadar yapılan faiz hesaplamasında davacı tarafın talep edebileceği işlemiş faiz miktarının 1,51 Euro olduğu mahkememizce hesaplanmıştır.

Günlük faiz getirisi= (Anapara/100) x (faiz oranı/365) x gün sayısı

(113,██████=1,13) x (5/365= 0,013) x 98 =1,51 euroİcra inkar tazminatı talebi bakımından yapılan değerlendirmede;

Yargıtay'ın kararlılık kazanmış uygulamasına göre itirazın iptali davalarında İİK’nın 67/2. maddesi çerçevesinde alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için usulüne uygun şekilde yapılmış bir icra takibinin bulunması, borçlunun süresi içerisinde ödeme emrine itiraz etmesi, alacaklının bir yıl içinde itirazın iptali davasını açması ve davasında haklı çıkarak inkar tazminatı talep etmiş olması gereklidir. Burada borçlunun itirazının kötü niyetle yapılmış olması ve alacağın bir belgeye bağlanmış bulunması koşulları aranmamaktadır. Bu yasal koşullar yanında takibe konu alacağın likit olması da zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü somut özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken, alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir. Buna göre likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması, başka bir ifadeyle borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Gerek borç gerekse borçlu bakımından bu koşullar mevcut ise ortada likit bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir.

Somut olayda, asıl alacağın varlığı ve miktarının davalı tarafından tayin ve tespit edilebilir ve dolayısıyla alacak/borç likit ve muayyen olmadığından alacağın miktarı ve varlığı yargılama ve bilirkişi raporuna göre saptandığından davacının İcra İflas Kanununun 67/2.maddesi gereğince şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebi yerinde görülmemiştir.

Yargılama giderleri bakımından yapılan değerlendirmede; 6100 sayılı HMK'nin 331/1, 332/1 maddeleri gereğince aynı yasanın 323.maddesinde sayılan yargılama giderlerine davanın kabul red oranı dikkate alınarak karar verilmiştir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. maddeleri gözetilerek dava öncesi ------------- bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de yine davanın kısmen kabul edilmiş olması nedeniyle hazineye gelir kaydedilmek üzere kabul red oranına göre taraflardan tahsiline karar verilmiştir.Vekalet ücreti bakımından yapılan değerlendirmede;

------- Karar sayılı ilamı; "....yabancı para alacağına ilişkin davalarda dava tarihindeki kur üzerinden hesap edilen dava değerine göre vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmasına...", şeklindedir. ----------------- sayılı ilamı; "... Yabancı para alacağına ilişkin davalarda, dava değeri dava tarihi itibariyle Türk parası karşılığı üzerinden belirlenir. Aksinin kabulü, dava değerinin yargılama sırasında değişmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle yabancı para alacağına ilişkin davalarda vekalet ücreti hesabında hükmolunan alacağın dava tarihindeki kur karşılığı ve karar tarihindeki tarife hükümleri dikkate alınır. Harç da dava tarihindeki kur karşılığı üzerinden hesaplanır. Somut olayda mahkemece harç ve vekalet ücretinin dava tarihindeki kura göre belirlenmesi gerekirken karar tarihindeki kura göre hesaplama yapılması doğru değildir..." şeklindedir.-----Her davanın açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirilmesi gerektiği, buna göre yabancı para alacağına ilişkin davalarda dava değerinin dava tarihi itibariyle Türk parası karşılığı üzerinden belirleneceği, aksi halde dava değerinin yargılama sırasında değişmesi sonucunun ortaya çıkacağı anlaşılmakla mahkememizce yabancı para alacağına ilişkin açılan huzurdaki davada dava tarihindeki kur ve karar tarihindeki tarife hükümleri esas alınarak vekalet ücretine hükmedilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile davalının --------- sayılı ilamsız icra takibine yönelik itirazın 113,63 EURO asıl alacak ve 1,51 EURO işlemiş faiz toplamı olan 115,14 EURO üzerinden iptaline, takibin bu miktarda asıl alacağa takip tarihinden itibaren %5 oranında faiz uygulanmak suretiyle ve takip talebindeki diğer koşullarla devamına, fazlaya dair talebin reddine,

-Alacağın likit olmaması nedeniyle davacının icra inkar tazminatı talebinin redine,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından baştan alınan 179,90 TL peşin harcın mahsubuyla bakiye 435,5‬0 TL karar ve ilam harcının davalı taraftan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvurma harcı ve 179,90 TL peşin harcın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

4-Davacı tarafından yargılama gideri olarak yapılan 7.071,25‬ TL nin kabul red oranına göre 2.809,76 TL lik kısmının davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

5-Davalı tarafından yargılama gideri olarak yapılan 2.000,00 TL nin red kabul oranına göre 1.205,30 TL lik kısmının davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,

6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 2.314,75 TL nispi vekalet ücretinın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

7-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 3.510,72‬ TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,

8-Arabuluculuk Kanununun 18/A-(13).maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nin 26/2. Maddeleri ile AÜT uyarınca ------ bütçesinden ödenen 3120,00 TL nin kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 1.239,73 TL lik kısmının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

9-Arabuluculuk Kanununun 18/A-(13).maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nin 26/2. Maddeleri ile AÜT uyarınca ------- bütçesinden ödenen 3120,00 TL nin ret edilen miktar üzerinden hesaplanan 1.880,27 TL lik kısmının davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

10-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, ( Yazı İşleri Müdürü tarafından Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince resen işlem yapılmasına,)

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda; 6100 sayılı HMK 341/2 maddesi uyarınca miktar itibarıyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025