İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde Görülen, Bankanın Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklı Alacağının Tahsili İçin Borçluların İcra Takibine İtirazının İptali ve Takibin Devamı Talepli Ticari Dava.
Özet: Davacı bankanın, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının tahsili amacıyla başlattığı icra takibine davalı borçlu şirket ve müteselsil kefillerce yapılan itirazların iptali ile takibin devamı talebiyle açtığı davada, davalılar aleyhlerine iflasın ertelenmesi davasında verilen tedbir kararına ve borcun gerçek dışı olduğu iddiasına dayanarak davanın reddini istemiş, yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde takip tarihi itibarıyla belirli bir asıl alacak ile faiz ve masrafların bulunduğu tespit edilmiştir.

T.C.
İSTANBUL13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
:█████/2016KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı borçlu ... İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş ile müvekkili banka arasında GKS İmzalandığı, Diğer Davalılar ... İnşaat …Ltd Şti, ..., ... Turizm Dış Tic…LTD ŞTİ, ... İnşaat San ve Tic AŞ ve ... İşbu Sözleşmeyi Müşterek borçlu Müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığı, davalı borçlu söz konusu gks’den doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine tüm davalılara ... 24 Noterliği 24.12.2015 tarihinde ... ve ... yevmiyeli hesap kat ihtarları keşide edildiği ve borcun ödenmesi ihtar edildiği, ancak davalı/borçlular müvekkili bankaya her hangi bir ödemede bulunmadıkları, işbu sebeple de borçlulara karşı ... İcra Md. ... E Sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığı, davalı borçlular, borca, faize ve tüm ferilere süresinde itirazda bulunarak takibi durdurduğu, davalı borçluların haksız ve dayanaksı itirazlarının iptaline, takibin devamına karar verilmesi talepli işbu davanın açıldığı, arz ve izah edilen nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla davalı/borçluların yapmış olduğu itirazların iptaline, takibin devamına, alacağın %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.CEVAP
:Davalı vekillerinin cevap dilekçesinde özetle:Davacı tarafından gönderilen ... İcra Md ... E Sayılı dosyasından ödeme emrine itiraz edildiği ve takibin durdurulduğu, davacı tarafından haksız ve mesnetsiz açılan davanın aşağıda bilirtilecek gerekçelerle reddi gerektiği, öncelikle müvekkil şirket hakkında ... ATM ... E Sayılı dosyası ile iflasın ertelenmesi talepli dava açıldığı ve derdest olduğu, mahkemece verilen 14.01.2016 tarihli tedbir kararı ile müvekkil şirket hakkında bu tarih itibariyle takiplerin durdurulmasına karar verildiği, İlgili karar dilekçe ekinde sunulduğu, davacı banka tarafından bahsi geçen alacak gerçek dışı olduğu, müvekkil şirketlerin böyle bir borcu bulunmadığı, ayrıca takip dosyasındaki faizin kabul edilmediği gibi faiz oranının da başlangıç tarihinin kabul edilmediği, arz ve izah olunan nedenlerle, beyanlar doğrultusunda haksız ve mesnetsiz davanın reddinei yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talepedilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Davanın; ... İcra dairesinin ... Takip sayılı dosyasında ( bankacılık işleminden kaynaklı ) itirazın iptali davasından ibaret olduğu görüldüDavacı vekili davada; Genel Kredi Sözleşmesi, ... 24. Noterliğinin 24 Aralık 2015 tarih ... ve ... yevmiye numaralı ihtarnameleri, Hesap Özetleri, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası, Bilirkişi İncelemesi, Müvekkil banka ticari defter ve kayıtları, Karşı tarafın sunacağı her türlü delile karşı delil ibraz etme hakkımız saklı kalmak kaydıyla ibrazı mümkün her türlü yasal delile dayanmıştır..... İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyası sureti celp edilerek dosyamız arasına alınmış olup, takip dosyası incelendiğinde; alacaklının ..., borçlusunun ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş’i, - ... İnşaat San ve Tic LtdŞti, - ... Turizm Dış Ticaret İş Mak. San ve Tic Ltd. Şti, - ..., - ... olduğu, 174.391,83-TL (49.391,83-TL nakit alacak, 125.000,00-TL gayri nakit ) alacak için █████/2015 tarihinde takibe girişildiği, davalılar/ borçlulara usulüne uygun tebligatın yapıldığı borçluların süresi içerisinde borca, ferilerine itiraz ettiği görülmüştür.Dosya kapsamında davalılar vekilinin █████/2024 tarihli sunmuş olduğu beyan dilekçesi ve █████/2025 tarihli beyan dilekçesi ekindeki Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi incelendiğinde ... İnşaat Sanayi ...Ş.-... İnşaat San.ve Tic. Ltd. Şti. - ... İnşaat San. Ve Tic. A.Ş.' in devralan olarak ... İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş olarak devam ettiği anlaşılmıştır.Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda dosyanın bilirkişiye tevdii edildiği, █████/2018 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; Davacı bankanın davalılardan kredi asıl borçlusu ... İnşaat San.ve Tic.A.Ş. firması, arasında imzalanan 1.300.000.-TL tutarındaki genel kredi sözleşmesinde müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla İmzası bulunan diğer davalı-Kefiller 1 ... İnşaat San.ve Tic. Ltd. Şti. - ... İnşaat San. Ve Tic. A.Ş. - ... Turizm Dış Tic.iş Mak. San. Ve Tic. Ltd. Şti. - ... Ve ...' dan tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla 30.12.2015 takip tarihi itibariyle ...-3 hesap nolu kredili mevduat hesap Kredisinden (KMH) dolayı alacağının ; Talep gibi 43.102,56TL Asıl Alacak, Tespitimiz olan 936,36 Temerrüt Faiz oranından hesaplanan 174,13TL Temerrüt faizi, 8,70TL faizin %5 gider vergisi ve 620,34TL İhtarname masrafı olmak üzere toplam 43.905,73TL alacaklı olduğu hususunun tespit edildiği, Davacı bankanın icra takip talebinde talep etmiş olduğu alacak miktarı toplamı 49.391,83 TL nin, tespitimiz olan 43.905,73TL den, 5.486,10TL'e fazla olduğu , keyfiyetin Sayın Mahkemenizin yetkisinde kaldığı , Davacı bankanın , davalılardan olan Talep gibi 43.102,56TL Asıl alacağının tamamı ödeninceye kadar tespitimiz olan %36,36 temerrüt faizinin ve faizin % 5 gider vergisinin istenebileceği , temerrüt faizi tespitinin raporun ilgili bölümünde açıklandığı, Davacı bankanın icra takip talebinde talep etmiş olduğu 125.000.-TL bedelli teminat mektubundan kaynaklandığı iddia olunan banka alacağı ile ilgili tevsik adici banka kayıt ve belgelerinin bulunmaması nedeni ile söz konusu alacak tutarı üzerinde bir incelme ve değerlendirmenin bu aşamada yapılamadığı, tarafların masraf, tazminat ve benzeri diğer taleplerinin mahkemenin takdirine bırakıldığı tespit ve rapor edilmiştir.█████/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; davacı bankanın davalılardan kredi asıl borçlusu ... İnşaat San.ve Tic.A.Ş. firması arasında imzalanan 1.300.000.-TL tutarındaki genel kredi sözleşmesinde müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzası bulunan diğer davalı-kefiller ; ... İnşaat San.ve Tic.ltd.şti. - ... İnşaat San.ve Tic.A.Ş. - ... Turizmdış Tic. İş Mak. San. Ve Tic. Ltd. Şti. - ... Ve ...' dan tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla 30.12.2015 takip tarihi itibariyle ...-3 hesap nolu kredili mevduat hesap Kredisinden (KMH) dolayı alacağının ; 43.065,82TL. Asıl Alacak, Tespitimiz olan 436,36 Temerrüt Faiz oranından hesaptanan 173,99TL Temerrüt faizi, 8,70TL faizin % 5 gider vergisi , 620,34TL İhtarname masrafı ve kat tarihine kadar işleyen2.518,25TL akdi faiz ve eklentileri olmak üzere toplam 46.387,10TL alacaklı olduğu hususunun tespit edildiği, Davacı bankanın icra takip talebinde talep etmiş olduğu alacak miktarı toplamı 49.391,83 TL nin , tespitimiz olan 46.387,10TL. Den, 3.004,73TL'e fazla olduğu , keyfiyetin Sayın Mahkemenizin yetkisinde kaldığı, Davacı bankanın , davalılardan olan 43.065,82TL Asıl alacağının tamamı ödeninceye kadar tespitimiz olan» 36,36temerrüt faizinin ve faizin % 5 gider vergisinin istenebileceği , temerrüt faizi tespitinin raporun ilgili bölümünde açıklandığı , Davacı bankanın icra takip talebinde talep etmiş olduğu 125.000.-TL bedelli teminat mektubundan kaynaklandığı iddia olunan banka alacağı ile ilgili tevsik edici banka kayıt ve belgelerinin bulunmaması nedeni ile söz konusu alacak tutarı üzerinde bir incelme ve değerlendirmenin bu aşamada yapılamadığı tespit ve rapor edilmiştir.Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda dosyanın bilirkişiye tevdii edildiği, █████/2024 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; Davacı bankanın asıl Kredi borçlusu ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş lehine diğer davalılarınkefaleti il tahsis ve kullandırdığı Ticari Kredili Mevduat /KMH hesabından kaynaklanan Nakit Banka alacağının, 43.102.56 TL asıl alacak (Talep gibi), 5.395.75 TL İşlemiş faiz ve %5 BSMV ile birlikte toplamda 48.498.31 TL talep debileceği,Ayrıca, 620.34 TL İhtarname Noter Masrafaının da davalı/takip borçlularından talep edilebileceği, 125.000 TL bedelli Teminat Mektubu ile ilgili olarak, Mektubun İade edilip edilmediği, Tazmin talebinde bulunulup, bulunulmadığı veya Mektubun tazmin edildiğine ilişkin davacı banka tarafından her hangi bir somut belge (ödeme dekontu, havale, Eft gibi) sunulmaması karşısında Teminat Mektubunun halen Mer’i olduğunun kabulü ile; Davacı Bankanın Takipte 125.000 TL Teminat Mektubu depo talebinin Asıl Borçlu Şirket (... İnşaat San ve Tic A.Ş) yönününden yerinde olduğu, Ancak; Davalı müteselsil kefiller yönünden ise Depo talebinin işbu raporun yukarıda ilgili bölümde yapılan tespit ve değerlendirmeler ve yargıtay kararları çerçevesinde yerinde olmadığı, Davacı banka tarafından Takip ve dava tarihi itibariyle Depo talebine konu 125.000 TL bedelli Teminat Mektubunun akıbeti ile ilgili olarak her hangi bir tespit yapılamadığı, davalı banka vekilinin E.Posta ile tarafımıza yaptığı beyanda Teminat Mektubunun 03.08.2021 tarihinde tazmin edildiği yönünde bildirimde bulunduğu, Ancak tazminle ilgili her hangi bir sonut belge İbraz edilmediği, Söz konusu Teminat Mektubunun tazmin edildiğinin davacı tarafından Somut belgelerle ispat edilmesi ve belgelerin de dosyaya ibrazı halinde Tazmin tarihinden itibaren Tazmin edilen tutarda asıl borçlu ve diğer davalı Müteselsil kefillerin tazmin tarihinden itibaren işleyecek %40 temerrüt faizi ile birlikte bankaya karşı sorumlu olacaklarının kabulü gerektiği, Davacı Banka tarafından takipte talep edilebilecek nakit banka alacağının davalı / Müteselsil kefillerin kefalet limitleri içinde kaldığı, Takiptem itibaren 43.102.56 TL asıl alacak için TCMB tarafından belirlenen % 30,24 ve değişen oranlarda Temerrüt faizi ve faizin %5 BSMV (GV) talep edilebileceği tespit ve rapor edilmiştir.Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda dosyanın bilirkişiye tevdii edildiği, █████/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Davacı Bankanın, Davalı asıl ve davalı müteslesil kefillerden: Ticari Kredili Mevduat /KMHhesabından kaynaklanan Nakit Banka alacağının, 43.102.56 TL asıl alacak (Talep gibi), 5.395.75 TL İşlemiş faiz ve %5 BSMV ile birlikte toplamda 48.498.31 TL talep debileceği, takipten itibaren 43.102.56 TL asıl alacak için TCMB tarafından belirlenen % 30,24 ve değişen oranlarda Temerrüt faizi ve faizin %5 BSMV (GV) talep edilebileceği, Ayrıca; 03.08.2021 tarihinde tazmin edilerek nakde dönüşen 125.000.00 TL bedelli Teminat Mektubundan dolayı, Tazmin Tarihi olan 03.08.2021 tarihinden itibaren işleyecek % 40 temerrüt faizi ile birlikte bankaya karşı davalı/ borçluların sorumlu olacaklarının kabulü gerektiği,Davacı Bankanın Nakit alacakları olarak tespit edilen tutarların davalı / Müteselsil kefillerin kefalet limitleri (1.300.000.00 TL) içinde kaldığı, tespit ve rapor edilmiştir.... Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2019 - .... Sayılı ilamı incelendiğinde davacıların ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş’i, - ... İnşaat San ve Tic Ltd Şti, ... İnşaat ... A.Ş. Davanın iflasın ertelenmesi davası olduğu, yasal şartları oluşmadığından iflas erteleme davasının reddine, red sebebine göre iflas kararı verilmesine yer olmadığına karar verildiği, iş bu kararın █████/2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.Dosyaya getirtilen yanlara ait tüm deliller, getirtilen icra dosyası, tarafların defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere; taraflar arasındaki hukuki ihtilafın davacı yanın, █████/2015 tarihinde davalı borçlu aleyhine .... İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyası 174.391,83-TL tutarlı alacağı için icra takibi başlatması karşısında, davalı yanların takibe itiraz etmesi üzerine çıkmış bulunduğuDavalı asıl borçlu ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş ile davacı banka arasında İmzalanan 25.09.2012 tarih 1.300.000.00 TL limitli Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığı,... İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd Şti’i, ... Turizm Dış Tic İş Mak. San Tic Ltd Şti.’i , ... A.Ş’i Sözleşme limitinde olmak üzere 1.300.000.00 TL üzerinden müteselsil kefil sıfatıyla imzaladıkları,Davalı olarak gösterilen ... ve ...’ının 25.09.2012 tarihli “kefalet senedİ “ ile davalı ... San ve Tic A.Ş ‘i ile davacı banka arasında imzalanan 1.300.000.00 TL Limitli GKS’de Sözleşme limitinde olmak üzere ayrı ayrı müteslsil kefalet sıfatıyla kefil oldukları, 25.09.2012 tarihli “Kefalet Senedi” başlıklı belgede atılı imzalarının bulunduğu, ...’nın Eşi ... ve ...’nın Eşi ...’nın ayrı Eş Rızalarının da alındığı, Taraflar arasında İmzalanan Genel Kredi Sözleşmesinin 4.5 Kefalet başlıklı maddesi ve Davalı /müşterek borçlu kefillerin asıl Kredi borçlusu ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş lehine tahsis ve kullandırılan Ticari Kredili Mevduat hesabından kayanaklanan nakdi banka borçlarına Sözleşme limitinde (1.300.000.00 TL’na kadar) kefaletleri olduğu, Sözleşmenin Sözleşmenin 18 sayfasında Kaşe ve üzeri atılı imzalarının ve müteselsil kefillerin El ile yazılı kefaletlerinin bulunduğu, asıl borçlu şirket ile birlikte kefaletinden dolayı davacı bankaya karşı sorumlu olduğu,Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 01.07.2012 tarihinden sonra imzalanması nedeniyle yeni TBK yürürlüğe girdikten sonra anılan yasaya bağlı olarak imzalanmış olduğuMADDE 583- Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır. Kendi adına kefil olma konusunda özel yetki verilmesi ve diğer tarafa veya bir üçüncü kişiye kefil olma vaadinde bulunulması da aynı şekil koşullarına bağlıdır. Taraflar, yazılı şekle uyarak kefilin sorumluluğunu borcun belirli bir miktarıyla sınırlandırmayı kararlaştırabilirler. Kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz.” Yasaya uygun olarak davalı kefillerin sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen ibarenin 25.09.2012 tarihli GKS’den dolayı Davalı Müteslesil kefillerin 1.300.000.00 TL’na kadar işbu Krediden dolayı Davacı bankaya karşı sorumluluğu bulunduğu, ...m.584 hükmünde ise Eş Rızası alınmasına ilişkin olarak, Davalı kefillerden ... ve ... Asıl kredi borçlusu şirketin yönetici ve hissedarı olmaları halinde Eş Rızasının aranmayacağı, ancak eş rızalarının da alındığı, Davacı Bankanın, Davalı asıl ve davalı müteslesil kefillerden Ticari Kredili Mevduat /KMHhesabından kaynaklanan Nakit Banka alacağının, 43.102.56 TL asıl alacak (Talep gibi), 5.395.75 TL İşlemiş faiz ve %5 BSMV ile birlikte toplamda 48.498.31 TL talep edebileceği ayrıca 620,34-TL ihtarname, noter masrafınında davalı takip borçlularından talep edebileceği, takipten itibaren 43.102.56 TL asıl alacak için TCMB tarafından belirlenen % 30,24 ve değişen oranlarda Temerrüt faizi ve faizin %5 BSMV (GV) talep edilebileceği, 03.08.2021 tarihinde tazmin edilerek nakde dönüşen 125.000.00 TL bedelli Teminat Mektubundan dolayı, Tazmin Tarihi olan 03.08.2021 tarihinden itibaren işleyecek % 40 temerrüt faizi ile birlikte bankaya karşı davalı/ borçluların sorumlu olacaklarının kabulü gerektiği, Davacı Bankanın Nakit alacakları olarak tespit edilen tutarların davalı / Müteselsil kefillerin kefalet limitleri (1.300.000.00 TL) içinde kaldığı hususunun tespit ve rapor edildiği, denetlemeye ve hükme dayanak etmeye elverişli █████/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE;-NAKİT ALACAKLAR YÖNÜNDEN Davalıların .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın 43.102,56-TL asıl alacak, 5.395,75-TL işlemiş faiz, % 5 BSMV ve 620,34-TL ihtarname masrafı olmak üzere toplam 49.118,65-TL üzerinden İPTALİNE, takibin 43.102,56-TL asıl alacak üzerinden takip talebindeki talep gibi DEVAMINA,-GAYRİ NAKİT ALACAKLAR YÖNÜNDEN █████/2021 tarihinde tazmin edilerek nakde dönüşen 125.000,00-TL bedelli teminat mektubunun █████/2021 tarihinden itibaren işleyecek % 40 temerrüt faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,2-Alacak üzerinden %20 icra inkar tazminatı 34.823,73-TL' nin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,3-Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 11.894,04-TL' den alınan peşin alınan 2.109,32-TL, mahsubu ile bakiye 9.784,72-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafından yapılan 29,20-TL başvurma harcı, 2.109,32-TL peşin harç, 4,30 -TL vekalet harcı olmak üzere toplam 2.142,82-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,5-)Davacı tarafından yapılan 1.135,55-TL davetiye gideri 6.600,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.735,55-TL yargılama giderinin davanın red ve kabul oranına göre 7,658,50-TL davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,6-)Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,7-)Davalılar duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 273,18 -TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine,8-)-Karar kesinleştiğinde davacının / davalının gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesineDair Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda; tarafların gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Katip ...E-imzalıdır.Hakim ...E-imzalıdır.