diyarbakır asliye ticaret mahkemesinin, trafik kazası kaynaklı araç hasar ve değer kaybı tazminatında eksper raporu indirimi ile gerçek zarar ilkesi tartışmalarını ele alan gerekçeli kararı.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin, trafik kazası kaynaklı araç hasar ve değer kaybı tazminatında eksper raporu indirimi ile gerçek zarar ilkesi tartışmalarını ele alan gerekçeli kararı.

Özet: Bu hukuki belge, trafik kazasında hasar gören aracın onarım bedeli ve değer kaybının, kusurlu sigortalı aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketinden tahsili amacıyla açılan bir tazminat davasını ele almaktadır; davacı, aracındaki hasarın sigorta şirketince uygulanan iskontolar ve KDV hariç tutularak hesaplanmasına, değer kaybının tespitine ve eksper ücretinin ödenmesine itiraz ederken, davalı sigorta şirketi yetki, zamanaşımı, hukuki yarar itirazları ile birlikte hasar hesaplamasındaki iskontoların ve KDV sorumluluğunun mevzuata uygunluğunu savunarak, dosyada toplanan deliller ve bilirkişi raporları ışığında uyuşmazlığın çözülmeye çalışıldığı bir yargılama sürecini özetlemektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

DİYARBAKIR

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2024

KARAR TARİHİ

: █████/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, .....tarihinde davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesi düzenlenen .....plaka sayılı araç sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazasında müvekkiline ait .....plaka sayılı aracın hasar gördüğünü, kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsü .....%100 kusurlu olduğunu ve araç sürücüsünün kusurlu olduğunu ikrar ettiğini, kaza sonrası davalı sigorta şirketi tarafından müvekkilinin aracında meydana gelen hasarın tespiti için eksper görevlendirildiğini, sigorta şirketinin görevlendirdiği eksper tarafından düzenlenen .....tarihli raporda hasar bedelinin KDV uygulanmayarak 100.837,73 TL olarak belirlendiğini ve bu miktardan 67.687,73 TL iskonto yapıldığını, hasarın eksperin belirlediği miktardan daha yüksek olduğunu, müvekkilin aracında oluşan hasarın tespiti için 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu madde █████ fıkrası gereğince tayin edilen eksper .....tarafından düzenlenen ksper raporunda ise hasar bedelinin 180.644,08 TL olarak belirlendiğini, davalı sigorta şirketi tarafından atanan .....Hiz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen rapordaki 67.687,73 TL iskonto oranlarına itiraz ettiklerini, gerçek zarar ilkesi gereğince hasar bedelinin iskontosuz ve KDV dahil hesaplanması için bilirkişi raporu alınmasını talep ettiklerini, kaza nedeniyle müvekkiline ait araçta aynı zamanda değer kaybı meydana geldiğini, davalı sigorta şirketine yapılan başvurudan ve arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını, 5684 sayılı yasanın █████ maddesi ile 6102 sayılı TTK.'nun 1426maddesi gereğince davalı sigorta şirketinin müvekkili tarafından araçta meydana gelen hasarın tespiti için atamış olduğu ekspere ödenen 1.250,00 TL ücretten de sorumlu olduğunu ileri sürerek belirsiz alacak davası olarak fazlası saklı şimdilik 10,00 TL hasar onarım bedeli ile 10,00 TL değer kaybının davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve eksper için ödenen 1.250,00 TL ücretin yargılama giderlerinden sayılarak davalı sigorta şirketi üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiş, .....UYAP havale tarihli bedel arttırım dilekçesi ile talep sonucunu hasar bedeli yönünden 20.000,00 TL'na, değer kaybı yönünden ise 40.000,00 TL'na yükseltmiştir.

Davalı vekili, yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, müvekkili sigorta şirketine başvuru şartının eksiksiz yerine getirilmediğini, davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararı bulunmadığını, zamanaşımının dolduğunu, .....plaka sayılı aracın .....-.....tarihleri arasında müvekkili sigorta şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kusur durumunun tespiti gerektiğini, .....tarihinde davacıya 60.000,00 TL hasar bedeli ödendiğini, hasar bedelinin sigortacılık teamülüne ve mevzuata uygun şekilde hesaplanması gerektiğini, yedek parça ve işçilik bedellerine iskonto uygulanması gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin KDV'den sorumluluğunun bulunmadığını, değer kaybının ZMMS genel şartlarına göre hesaplanması gerektiğini, eksper raporu ücretinden müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunmadığını, davacının ancak yasal faiz talep edebileceğini, davanın sigortalı .....ihbarını talep ettiklerini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi, hasar dosyası, yapılan ödemeye dair belgeler ve davacıya ait aracın tramer kayıtları ile Diyarbakır .....Sulh Hukuk Mahkemesinin .....esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, kusur durumu ile hasar bedeli ve değer kaybının tespitine yönelik trafik bilirkişisi ile makine mühendisi bilirkişiden oluşturulan heyetten bilirkişi raporu alınmıştır.

Dava, trafik kazasından kaynaklı kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketine yöneltilmiş hasar bedeli ve değer kaybı istemine ilişkindir.

.....tarihinde davacıya ait .....plaka sayılı araç ile .....plaka sayılı araç arasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği, .....plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihide kapsar şekilde .....-.....tarihleri arasında davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 120.000,00 TL olarak belirlendiği, kaza sonrası ...... Ltd. Şti. tarafından düzenlenen .....tarihli ekspertiz raporunda hasar bedelinin KDV uygulanmayarak 100.837,73 TL olarak belirlendiğini ve bu miktardan 67.687,73 TL iskonto yapıldığı, .....tarafından düzenlenen eksper raporunda ise hasar bedelinin 180.644,08 TL olarak belirlendiği, davalı sigorta şirketi tarafından hasar bedeline ilişkin olarak .....tarihinde 60.000,00 TL ödeme yapıldığı, davacı tarafından davalı sigorta şirketine yapılan başvuru üzerine değer kaybına ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığı, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin yetkili olup olmadığı, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kusurlu ise oranı, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta hasar ve değer kaybı meydana gelip gelmediği, davalı sigorta şirketi tarafından davadan önce hasar bedeline ilişkin yapılan ödemenin yeterli olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının bakiye hasar bedeli ile değer kaybı talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarları ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkindir.

Davaya konu kazanın mahkememizin yetki sınırlarına dahil olan Diyarbakır İli sınırları içerisinde meydana geldiği ve zarar gördüğünü iddia eden davacının yerleşim yerinin Diyarbakır olduğu, bu halde 6100 sayılı HMK.'nun 16.maddesi gereğince uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin de yetkili olduğu anlaşılmakla, davalı sigorta şirketi vekilinin yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Diyarbakır .....Sulh Hukuk Mahkemesinin .....E.- .....K.sayılı ilamı ile davacı .....4721 sayılı TMK'nın 405.maddesi gereğince vesayet altına alındığı ve .....vasi olarak atandığı, kararın .....tarihinde kesinleştiği ve mahkemenin .....tarihli ek kararı ile eldeki davaya ilişkin husumete izin kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Davaya konu kazanın .....tarihinde gerçekleştiği ve davanın 2918 sayılı KTK.'nun 109.maddesinde düzenlenen zamanaşımı süreleri içerisinde açıldığı anlaşılmakla davalı vekilinin zamanaşımı def'i yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

Kaza sonrası araç sürücüleri araç sürücüleri arasında kaza tespit tutanağı düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Mahkememizce davaya konu kazada kusur durumunun tespitine yönelik trafik bilirkişisinden rapor alınmıştır. Bilirkişi raporunda; sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobili ile tali yol konumunda bulunan .....Emiroğlu Bulvarı (Protokol Yolu) dört yönlü kavşağa seyir halinde iken, dört yönlü kavşağa geldiğinde, kavşak yaklaşım yönünde kavşak girişinde, kendisinin geliş istikametinde bulunan ve kendisine hitap eden dur trafik işaret levhasına uymayarak dört yönlü kavşakta yola ve yoldaki trafiğe önem vermediği, yol ve trafik durumunu tam olarak kontrol etmeden seyir hızı ile kavşağa girdiği, geçiş önceliği işaretle belirlenmiş kavşakta geçiş önceliği kuralını ihlal ettiği, geçiş önceliğine sahip yoldan gelmekte olan araçlara tam olarak dikkat etmediği ve kavşağa dikkatsiz ve tedbirsiz bir şekilde girdiği, kavşak girişinde anayol konumunda olan yolda geçiş önceliğinin gidiş istikametine göre sağ taraftan anayol konumunda olan Cemalettin Emiroğlu Bulvarından (Protokol Yolu) gelmekle olan araçlarda olmasına rağmen kavşağa dikkatsiz ve tedbirsiz bir şekilde girdiği, aracının sağ yan arka ve ön kapı kısımlarıyla ilerleme istikametine göre sağından, Cemalettin Emiroğlu Bulvarını takiben, Elazığ Çevre Yolu istikametine ana yolda seyir halinde olan, .....idaresindeki .....plakalı otomobilin ön tampon kısmına, kavşak içerisinde duramayarak çarpması sonucu davaya konu trafik kazasının meydana geldiği, kazanın meydana gelmesinde kavşaklarda geçiş önceliğine uymayan .....plaka sayılı araç sürücüsü .....%100 kusurlu olduğu, .....plaka sayılı araç sürücüsünün ise herhangi bir kusurunun bulunmadığı mütalaa edilmiştir. Düzenlenen bilirkişi raporu mahkememizce denetime elverişli kabul edilmiş ve davaya konu trafik kazasının meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Kaza sonrası trafik sigortası kapsamında açılan hasar dosyasında .....Ekspertiz Hiz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen .....tarihli ekspertiz raporunda, KDV hariç yedek parça bedelinin 100.837,73 TL olarak belirlendiği ve bu bedele 67.687,73 TL iskonto uygulandığı, işçilik bedelinin ise 26.850,00 TL olarak belirlendiği, yedek parçada uygulanan iskonto sonucu yedek parça ve işçilik dahil hasar onarım bedelinin toplam 60.000,00 TL olarak belirlendiği ve davalı sigorta şirketi tarafından hasar onarım bedeli olarak 60.000,00 TL ödeme yapıldığı, .....tarafından düzenlenen eksper raporunda ise, yedek parça bedeli 101.036,73 TL ve işçilik bedeli 49.500,00 TL olmak üzere toplamda KDV hariç 150.536,73 TL olarak, KDV dahil 180.644,08 TL olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Hasar onarım bedeline ilişkin olarak, iskonto uygulanmak suretiyle tespit edilen bedel üzerinden yapılan ödeme davacı yönünden bağlayıcı olmayacaktır.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve ███████ E., ███████ K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-█████/2022 tarih,████████ E.-█████████ K.)

Mahkememizce, davaya konu kaza sonrası davacıya ait araçta hasar tespitine ilişkin .....sigorta ekspertiz ltd. şti. tarafından davalı sigorta şirketine hitaben düzenlenen eksper raporunda hasar onarımına ilişkin yapılan tespitlerin davaya konu kaza ile uyumlu olup olmadığı değerlendirilerek ve davacı tarafça dosyaya sunulan esra eyilik .... tarafından düzenlenen eksper raporu ile arasında farklılığın nedenleri de belirtilerek, davalı sigorta şirketi ile onarımı yapan servis arasında uygulanan iskonto oranı ile bağlı kalınmaksızın, hasar tarihi itibarıyle piyasa şartlarına göre davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçtaki KDV dahil hasar onarım bedeli ile değer kaybının tespiti yönünden makine mühendisinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Bilirkişi raporunda; davaya konu kaza sonrası davacıya ait araçta hasar tespitine ilişkin .....Ekspertiz Ltd. Şti. tarafından düzenlenen eksper raporunda hasar onarımına ilişkin yapılan tespitlerin davaya konu kaza ile uyumlu olduğu, değiştirilmesi gereken parça fiyatlarına ortalama % 67,13 oranında iskonto uygulandığı, .....tarafından düzenlenen eksper raporu ile arasındaki farklılığın değiştirilmesi gereken parça fiyatlarına uygulanan iskonto olabileceği, dava konusu .....plakalı aracın parça değişimi (orijinal), onarım ve işçilik tutarlarının KDV dahil ve iskonto hariç toplam (hasar bedeli) 153.225,28 TL olabileceği, davaya konu araçta kaza tarihi itibarı ile 130.000,00 TL değer kaybı oluştuğu mütalaa edilmiştir. Düzenlenen rapor, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olması nedeniyle mahkememizce benimsenmiştir.

Davadan önce davalı sigorta şirketi tarafından 60.000,00 TL hasar bedeli ödendiği dosya kapsamından sabittir. Bilirkişi raporu ile tespit edilen 153.225,28 TL hasar bedelinden yapılan ödeme mahsup edildiğinde bakiye kalan hasar bedeli 93.225,28 TL'dir. Davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta aynı zamanda 40.000,00 TL değer kaybı meydana gelmiştir. Poliçe limiti 120.000,00 TL olup, yapılan ödeme mahsup edildiğinde bakiye kalan poliçe limiti 60.000,00 TL'dir. Davacı vekili, sunmuş olduğu bedel arttırım dilekçesi ile bakiye poliçe limitinin 20.000,00 TL'lik kısmını hasar bedeline, 40.000,00 TL'lik kısmını ise değer kaybına hasretmiştir. Bu halde, hasar bedeline yönelik isteminin 20.000,00 TL üzerinden, değer kaybına yönelik isteminin ise 40.000,00 TL üzerinden kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkin olarak;

Sigortalı aracın kullanım amacının ticari olması nedeniyle davacının ticari işlerde uygulanan avans faizi talep edebileceği kabul edilmiştir.

Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 99. maddesi gereğince davalı sigorta şirketinin ihbarı takip eden 8 iş günü sonunda temerrüdü gerçekleşecektir. Temerrütle birlikte davalı sigorta şirketinin zararın tamamı yönünden ödeme yükümlülüğü doğacaktır. Kaza sonrası davacı tarafından davalı sigorta şirketine değer kaybı istemine ilişkin ise .....tarihli mail ile başvuru yapıldığı anlaşılmaktadır. Hasar bedelinin tespitine yönelik ise eksper raporunun kayıt tarihi .....tarihidir. Bu halde, davalı sigorta şirketinin, hasar bedeli yönünden .....tarihinde, değer kaybı yönünden ise .....tarihinde temerrüt gerçekleşmiştir. Bu nedenle davalı sigorta şirketi aleyhine hükmedilen hasar bedeline .....tarihinden, değer kaybı yönünden ise .....tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davacı tarafından hasar bedeline ilişkin açılan davanın KABULÜNE, 20.000,00 TL hasar bedelinin davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine

2-Davacı tarafından değer kaybına ilişkin açılan davanın KABULÜNE, 40.000,00 TL değer kaybının davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 4.098,6‬0 TL karar ve ilam harcından, başlangıçta yatırılan 427,60 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 1.025,00 TL tamamlama harcının mahsubu sonucu bakiye kalan 2.646‬,00 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

4-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 427,60 TL başvuru harcı ve 427,60 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 1.025,00 TL tamamlama harcının toplamı olan 1.880,2‬0 TL'nın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından 86,00 TL tebligat ve posta masrafı ile 5.400,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 5.486‬,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

7-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

8-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim