İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinde COVID-19 pandemisinde cerrahi maske ihracat yasağı nedeniyle yabancı şirketin ödenen 90.000 Euro bedelin iadesini talep ettiği ticari alacak davası.
Özet: Yunanistan merkezli davacı şirket, koronavirüs salgını döneminde anlaşma sağladığı 200.000 adet cerrahi yüz maskesi için davalı Türk şirketine ödediği 90.000 Euronun kısmi olarak 1.000 Eurosunun iadesini talep etmektedir; zira davacı, maskelerin ihracatı için sonradan getirilen ön izin şartının davalı tarafından kendisine bildirilmediğini ve bu nedenle teslimatın gerçekleşmediğini iddia ederken, davalı şirket ise, sipariş edilen maskelerin kendisi tarafından üretilip eksiksiz teslim edildiğini, davacının ödemeyi tam yapmadığını ve maskeleri ihraç etme veya iade etme girişimlerinin piyasanın üç katlı maskelere yönelmesinden kaynaklandığını savunarak, kısmi davanın usulen reddini de talep etmektedir.
T.C.
İSTANBUL12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:AlacakDAVA TARİHİ
:█████/2021KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle
: davacı şirketin merkezi Yunanistan'da mukim yabancı bir şirket olduğunu, davacı şirket, 2019 yılı sonunda başlayan ve sonrasında küresel bir salgına dönüşen koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle doğan talep karşısında, cerrahi yüz maskesi tedarik etme kararı aldığını, tedarik kararı akabinde davacı şirket ile davalı taraf ... ve Tıbbi Cih. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında Cerrahi Yüz maskesi ticaretinin yapılması için anlaşıldığını, davacı şirket alım konusunda anlaştığı 200.000 (ikiyüzbin) adet cerrahi yüz maskesinin bedeli 90.000 Euro'yu 09.03.2020 tarihinde davalı tarafa havale ettiğini, davacı şirket üzerine düşen bedel ödeme yükümlülüğünü ifa etmesine rağmen, davalı şirket tarafından davacı şirkete maskelerin teslimi, yasal mevzuata ve ticari şartlara uygun olarak gerçekleştirdiğini, İhracı Ön İzne Bağlı Mallar Listesine "tıbbi ve cerrahi maske" de eklendiğini, Bu yasal değişiklik ilaç, kozmetik ve tıbbi cihaz sektöründe faaliyette bulunan davalı şirketin bilgisi dahilinde olmasına rağmen davacı şirkete bu konuda herhangi bir yazılı bir uyarıda bulunulmadığını, davalı taraf, 09.03.2020 tarihinde 200.000 adet maskenin siparişi kapsamında 90.000 Euro ödemenin kendilerine yapılmasını talep ettiğini, davalı şirket ilgili mevzuat değişikliğinden haberdar olmasına rağmen davacı şirketi bilgilendirmediğini, 09.03.2020 tarihinde gelen ödemeyi kabul ettiğini, Ticaret Bakanlığının maske ihracatına ilişkin ön izin şartı olduğu hususu davalı tarafından davacı şirkete bildirilse idi, ilgili siparişin verilmeyeceğini, 90.000 euro'luk ödemenin de yapılmayacağını, bu nedenlerle davacı tarafından ödenmiş olan 90.000 euro'nun HMK m.109 uyarınca kısmı dava olarak şimdilik 1.000,00-Euro'luk kısmının fiili ödeme tarihindeki TCMB Euro Alış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığının o güne kadar işletilecek bankalarca döviz mevduatına uygulanan en yüksek faiz oranında faiz ile birlikte davalıdan tahsilini, masraf ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle
: davacının davasına konu iddia ve taleplerinin haksız olduğunu, davacının huzurdaki davasının öncelikle usul eksiklerinden ve dava şartı yoksunluğundan dolayı reddini, sayın mahkeme aksi kanaatte ise savunma ve açıklamalar çerçevesinde esastan reddini, davacının huzurdaki davasının dinlenebilmesi için davanın gerçek değeri üzerinden mahkememizce takdir edilecek miktarda nakti teminat yatırması veya muteber bir teminat göstermesi gerektiğini, davacı şirketin Yunanistan menşeli bir şirket olup ülkemizde herhangi bir ticari faaliyeti, bayi veya şubesi olmadığı gibi ülkemizde herhangi br surette ikamet veya faaliyet adresinin de bulunmadığını, davacının davayı 1000 EURO üzerinden ikame ettiğini, dava konusu hukuki uyuşmazlığın bedelinin 90.000 EURO olduğu ve davacının aslında huzurdaki dava ile sözleşmenin feshini de talep ve dava ettiği gözetildiğinde dava değerinin 90.000 EURO olduğunu, davacının bu davayı kısmi dava olarak açamayacağını, bu nedenle davanın gerçek değeri üzerinden harç ikmali gerektiğini, belirlenecek teminatın da davasının aslı değeri üzerinden teminat gösterilmesini, aksi takdirde davanın usulden reddini, davalı ile davacı arasındaki sözleşme gereğince davacının özel olarak sipariş ettiği 400.000 adet iki katlı cerrahi yüz maskesi davalı tarafından imal, tedarik ve temin edilerek 28.02.2020 tarihinde davacıya teslim edildiğini, anlaşmaya varılan tüm ürünlerin bedeli, siparişle birlikte ödenmesi gerektiğini, davacı sipariş esnasında ürünleri incelediğini, inceledikten sonra bu ürünlerin 2.000 adetini (1 koli) sipariş esnasında teslim aldığını, kalan kısmın gümrük vasıtasıyla ülkesine göndereceğini bildirdiğini, kalan ürünlerin kime teslim edileceğini davalıya bildirmiş ve ürünlerin lojistik firmasına teslim edildiği tarihte ödemesini yapacağını taahhüt ettiğini, davalı davacının belirlediği teslim noktasına ve lojistik firmasına satışı yapılan tüm ürünleri teslim tutanağı ile teslim ettiğini, ürünlerin tamamının bedelini ödemeyi taahhüt eden davacı taraf, sadece yarısının bedelini ödemiş ve kendisine teslim edilen 200 koli üründen 99 kolisinin ihracını gerçekleştirdiğini, bir koliyi de sipariş esnasında aldığı için kalan 100 koliden ibaret 200.000 adet özel üretim maske davacıya teslim edildiği halde davacı tarafından ihracı yapılmadan depoda bekletildiğini, 3 katlı maske kullanılmaya başlanması sebebiyle davacı, davalı tarafından tüm edimler yerine getirilip özel olarak üretilen ürünler teslim edilmesine rağmen sözleşmeden döndüğünü, satın almış olduğu ürünleri davalıya iade etmeye çalıştığını, davacının kendi temerrüdü sonucunda uğradığı bir zararı davalıya yansıtamayacağını, bu nedenlerle davacının dava değerini doğru göstererek 90.000 euro üzerinden eksik harçlarını ikmalini, eksik harcın ikmal edilmemesi halinde davanın usulden reddini, davacının yabancı ülkede faaliyet gösteren bir şirket olması ve Türkiye'de herhangi bir faaliyet adresi olmaması nedeniyle huzurdaki davayı açabilmesi için gösterilmesi gereken teminatın veya mahkemeniz veznesine yatırılması gereken nakdi teminatın gösterilmemesi halinde davanın dava şartı yokluğundan reddini, davacının davasına konu haksız iddia ve taleplerinin ve davasının esastan reddini, davacının zaman aşımına uğramış tüm taleplerinin reddini, yargılama giderleri ile lehimize hükmedilecek ücret-i vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.İNCELEME ve GEREKÇE
:Dava, hukuki niteliği itibari ile; Davanın alacak davası olduğu görüldü. Taraflar arasındaki ihtilafın; davalının sözleşmeye göre edimlerini yerine getirip getirmediği, malların teslim edilip edilmediği, davacının davalıdan ödediği bedeli talep edip edemeyeceği noktalarında toplandığı görülmekle,Mahkememizdeki dava █████/2021 tarihinde açılmakla davacının dava şartı arabuluculuk koşulunu yerine getirdiği görülmüştür.Mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.Bilirkişi ...' dan alınan bilirkişi raporunda özetle: "dava dosyası, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile davacının inceleme günü sunulan yeminli tercümeli ticari kayıtları ile davalı şirketin merkez adresinde ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu, yukarıdaki açıklamalar gereğince, yüceMahkemenin kabulü halinde, dava dosyasına Yeminli Tercümesi sunulan, şirket merkezi Yunanistan’da mukim davacı şirketin 2020 yılı kayıtlarına göre, davalı şirketten 91.700,00 Euro alacaklı olduğu; davalı ... San. ve Tic. Ltd.Şti.’nin incelenen 2020 ve 2021 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış onamalarının TTK. Madde 64, 65 ve V.U.K. madde 220-226 uyarınca yasal sürelerde ve usulüne uygun şekilde yaptırıldığı, ticari defterlerin kayıt nizamının V.U.K. madde 215-219 ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri hükümlerine ve usulüne uygun olduğu, ticari defterlerinin birbirini doğruladığı; davalı şirketin incelenen 2020 ve 2021 yılı ticari defter kayıtlarına göre, dava tarihi itibariyle davacı şirkete 91.533,10 Euro (626.040,95 TL) borçlu olduğu; davalının kayden borçlu gözükmesine karşın, davacı yanca teslim alınmayan ve 89.100 EURO kıymetinde olan emtiayı davalının davacı hesabına depoya tevdi ettiği, bu emtianın tevdiine rağmen davacı yanca ihracat işleminin tamamlanmadığı, malların fiili sevkinin yapılmadığı, bunda davalı yana kusur izafe edilebilecek bir fiil veya ihmalin sabit olmadığı, eğer söz konusu emtia davacı tasarrufu için depoda hazır edilmiş ve bekletiliyorsa, davacının malın vasıflarından kaynaklı ithal edilmemesinde davacının alacak iddiasının olamayacağı, sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor ibraz etmişlerdir.Bilirkişi ...' dan alınan bilirkişi ek raporunda özetle: "Kök raporumuzda, mali yönden yapmış olduğum tespitlerde, değişikliği gerektirecek bir hususun bulunmadığı; Sözleşmenin ifası ve teslim hususlarında hukuki niteleme ve takdir ile karar verme yetkisinin yüce mahkemeye ait olduğu, KÖK rapor sonuç ve kanaatlerinin değişmediği EK Sonuç ve kanaatine varılmıştır. " şeklinde ek rapor ibraz etmişlerdir.Bilirkişi ...'dan alınan bilirkişi raporunda özetle: "sektör içinde yer alıp aktüelleşen bir salgın hastalıkta, çok gerekli materyal haline dönüşmüş cerrahi yüz maskesi mevzuatını, ithalatçı firmanın bilmemesi düşünülemez, mevzuatın amir hükmü; İhracı Yasak ve Ön İzne bağlı Mallar listesine “tıbbi ve cerrahi maske” yi de eklemişken, davacı firmanın 200.000 adet tıbbi cerrahi yüz maskesi bedelini “5” gün sonraödemiş olması; sorunun çözüleceğine ikna edilmişliği veya her türlü riski göze almışlığıyla doğrudan ilgilidir. 04.03.2020 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan tebliğe göre İhracı Yasak ve Ön İzne bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat █████)'de değişiklik yapılmasına dair tebliğe göre İhracı Yasak ve Ön İzne bağlı Mallar listesine “tıbbi ve cerrahi maske”nin de eklenmesi veya “2” katlı yüz maskesinin kullanımının yeterli olmadığı, kullanılması gereken maskelerin en az “3” katlı olması gerektiğinin belirtilmesi üzerine, davacının satın aldığı maskeleri iade etmeye ve sözleşmeyi feshetmeye çalıştığı, emtianın depoya tevdiine rağmen, davacı tarafından ithalinin gerçekleştirilememiş olmasından davalı tarafın sorumlu tutulamayacağı" şeklinde rapor ibraz etmiştir.Dava dosyasına yeminli tercümesi sunulan, şirket merkezi Yunanistan’da mukim davacı şirketin 2020 yılı kayıtlarına göre, davalı şirketten 91.700,00 Euro alacaklı olduğu; Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin incelenen 2020 ve 2021 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış onamalarının TTK. Madde 64, 65 ve V.U.K. madde 220-226 uyarınca yasal sürelerde ve usulüne uygun şekilde yaptırıldığı, ticari defterlerin kayıt nizamının V.U.K. madde 215-219 ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri hükümlerine ve usulüne uygun olduğu, ticari defterlerinin birbirini doğruladığı, davalı şirketin incelenen 2020 ve 2021 yılı ticari defter kayıtlarına göre, dava tarihi itibariyle davacı şirkete 91.533,10 Euro (626.040,95 TL) borçlu olduğu, davalının kayden borçlu gözükmesine karşın, davacı yanca teslim alınmayan ve 89.100 EURO kıymetinde olan emtiayı davalının davacı hesabına depoya tevdi ettiği, bu emtianın tevdiine rağmen davacı yanca ihracat işleminin tamamlanmadığı, malların fiili sevkinin yapılmadığı, sözleşme kurulduktan sonra sözleşme konusu malın ihracatına idari kısıtlamalar gelmesinin davalının sözleşmeyi ihlal ettiği anlamına gelmeyeceği, sözleşmeden dönme ve ödediğini geri almak noktasında, davalının edimini gereği gibi ifa etmemiş olması gerektiği, somut olayda, davalının emtiayı depoya teslim ettiğinin dinlenen tanık beyanıyla da sabit olduğu, yine tanık beyanlarında davacı ile süregelen ticari ilişkilerinin mevcut olduğu ve davalının yurt dışına nakliye edilecek diğer malların da depoya teslim edildiği ve oradan sevkinin sağlandığının ifade edildiği, ayrıca davacının, Resmi Gazetede yayınlanan tebliğden “5” gün sonra, 09.03.2020 tarihinde 200.000 adet iki katlı cerrahi yüz maskesi bedelini ödediği, Sektör içinde yer alıp aktüelleşen bir salgın hastalıkta, çok gerekli materyal haline dönüşmüş cerrahi yüz maskesi mevzuatının ithalatçı firmanın bilmemesinin düşünülemeyeceği, İhracı yapılan “2” katlı yüz maskesine ait herhangi bir hamule senedi ve CMR kaydı bulunmadığı, davalı firmanın malın ihracını üstlendiğine dair bir belge ve bilgi dosya mevcudunda bulunmadığı, 04.03.2020 tarihinde Resmi Gazete de yayınlanan tebliğe göre İhracı Yasak ve Ön İzne bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat █████)'de değişiklik yapılmasına dair tebliğe göre İhracı Yasak ve Ön İzne bağlı Mallar listesine “tıbbi ve cerrahi maske” nin de eklenmesi veya ”2” katlı yüz maskesinin kullanımının yeterli olmadığı, kullanılması gereken maskelerin en az “3” katlı olması gerektiğinin belirtilmesi üzerine davacının satın aldığı maskeleri iade etme ve sözleşmeden dönme şartlarının oluşmadığı, davalının edimini yerine getirdiği, davacının ihracatı gerçekleştirememesinde davalının bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.H Ü K Ü M
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2- Alınması gerekli 615,40 TL harçtan davacı tarafça peşin olarak yatıralan 176,18 TL harcın mahsubi ile eksik 439,22 TL harcın davacı taraftan tahsili ile hazineyi irat kaydına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen 10.316,20 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,7-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,Dair, miktar itibariyle yasa yolu kapalı kesin olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır