iş kazası sonucu elektrik çarpmasıyla vefat eden işçinin ailesinin, işverene karşı açtığı maddi ve manevi tazminat davasında kusur ve sorumluluğun temyiz incelemesi.

İş kazası sonucu elektrik çarpmasıyla vefat eden işçinin ailesinin, işverene karşı açtığı maddi ve manevi tazminat davasında kusur ve sorumluluğun temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, klima montajı sırasında elektrik çarpması sonucu vefat eden işçinin eşi, anne-babası ve kardeşinin, işveren ve diğer davalıları gerekli iş güvenliği önlemlerini almamak ve denetim yükümlülüğünü yerine getirmemekle suçlayarak maddi ve manevi tazminat talep ettiği davayı konu almakta olup, davalılar ise kazanın müteveffanın kendi dikkatsizliği sonucu meydana geldiğini, tüm önlemlerin alındığını ve davalılarda kusur bulunmadığını savunmaktadır.

10. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Antalya 10. İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkillerden ... ...'in iş kazası nedeniyle vefat eden ... ...'in eşi, ... annesi, ... babası, ...'in kardeşi olduğu, davalılardan ...'ın vefat eden müteveffanın ustası, ... ... ...'in sahibi yani işvereni, ... Klima Pazarlama Ltd. Şti.'nin ise ... klimanın distribütörü olan şirket olduğunu, ... ...'in 29.06.2013 günü saat 10:30 sıralarında, Varlık Mah.177.Sok.No: █████ /Antalya, adresindeki ... Demirezen'e ait evde bakımı yapılan 3 adet ... marka klimanın montajı sırasında elektrik çarpması sonucu yaşamını yitirdiğini, müteveffanın iş güvenliği eğitimi aldığını, daha önceden bazı işyerlerinin elektrik ve elektronik ... servislerinde çalıştığını ve yaptığı işin ehli durumunda olduğunu, Antalya Cumhuriyet Savcılığınca ██████████ hazırlık numarasıyla soruşturma başlatıldığını, olay günü aynı işyerinde klima ustası olarak çalışan işyeri sahibinin kardeşi ... ile ... birlikte olayın yaşandığı evde klima montajı yaptıkları esnada klimanın elektriğe kapılması sebebiyle elektrik çarpmasına bağlı solunum ve dolaşım yetmezliğinden öldüğü bilirkişi incelemesinden tespit edildiğini, davalılardan ... ile ...'ın taksirle bir kişinin ölümüne neden olma suçundan Antalya 5. Asliye Ceza Mahkemesinin ████████ Esas sayılı ile ceza yargılamasının devam ettiğini, işverenlerin gerekli önlemleri almadığını, nezaret ve denetim yükümlülüklerini yerine getirmediklerinden olayın yaşandığını belirterek olayın yaşanmasında ve tazminat ödeme hususunda davalıların müteselsilen sorumlu olduklarını, müteveffanın genç yaşta vefat etmesinden dolayı ailesinin tarifsiz ve ölçüsüz manevi zarar gördüklerini ve ayrıca müteveffanın maddi desteğinden de yoksun kaldıklarını belirterek annesi ve babası için 1.000,00 TL'den toplam 2.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, 25.000,00 TL'den 50.000,00 TL manevi tazminat, kardeşi için 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, 25.000,00 TL manevi tazminat, eşi için 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, 50.000,00 TL manevi tazminatın müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacılara ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ile ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle: açılan davanın öncelikle husumet yönünden hatalı olduğunu, davalı ...'ın aynı işyerinde sigortalı ve maaşlı olarak çalışan eleman olduğunu, davacı tarafın Asliye Ceza Mahkemesinde sanık olarak gösterilmesini gerekçe göstererek aleyhine dava açmasının usulen hatalı olduğunu, ceza yargılamasının halen derdest olduğunu, dosyanın bilirkişi incelemesi aşamasında olduğunu, davalı ...'ın beraat ettiğinin kesinlik kazandığını, meydana gelen üzücü olayda da davalı ...'ın bir kusuru olmadığı gibi her türlü önlemi almak için elinden geleni yaptığını, arkadaşının ölümüne en çok acıyı çeken olduğunu, bu nedenle husumet yönü ile reddinin gerektiği, ceza dosyasında alınan bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, davacının bu raporu baz alarak dava açmasını kabul etmediklerini, müteveffanın çalışma sırasında işveren ve hali hazırda bulunan diğer çalışanların çalışma şartlarının güvenliği için tüm önemleri aldıklarını ve müteveffayı da uyardıklarını, davacının sigorta kontrolü istemesine rağmen beklemeyerek ve acele davranarak kablo ucundaki siyah bandı eli ile sökerken olayın gerçekleştiğini, bu arada müteveffanın baygın hali üzerine düşen ... iskelenin üzerindeyken müteveffayı tutarak düşmesini önlemiş ve hem de bir elektrik akımına kendisinin maruz kalmadığını, bu olayın elektrik çarpması sonucu gerçekleşmesinin şüpheli olduğunu, neticede kusurun vefat eden Yunus'ta olduğu, davalı işverenin güvenlik konusunda bütün önlemleri aldığını ve aldırdığını, bundan dolayı da şirket sahibinin kusurunun olmadığını, müteveffanın anne, baba ve kardeşi için talep edilen destekten yoksun kalma tazminatının yersiz olduğunu, babanın çalıştığını ve eşi ile çocuğunun geçimlerini temin ettiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: dava dilekçesinde müvekkil şirketin distribütör olması gerekçesiyle dava açıldığı, müvekkil şirket ile yetkili bayii arasında 09.04.2012 tarihli servis sözleşmesinde görüleceği üzere bayilik vermeye yetkili olan müvekkil şirketin olduğu, ... Klima Pazarlama sadece satış pazarlama ofisi olduğu, müvekkil şirketin alt şirketlerinden birisi olduğunu, maktul ...'in müvekkil şirketin yetkili bayisi olan ... ... Servis çalışanı olduğunu, müvekkil şirket ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, yukarıda tarihi belirtilen tarihte müvekkil şirket ile davalı şirket arasında imzalanan sözleşmede taraflar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin olmadığı, yetkili serviste meydana gelen kazalardan müvekkil şirketin sorumlu tutulacağının belirtildiği, müvekkil şirketin dünyanın önde gelen klima markalarından biri olduğu, belirli şartları taşıması koşuluyla teminat karşılığında bayilik sözleşmesi yapıldığını, müvekkil şirketin onlarca yetkili bayisi olduğu düşünüldüğünde her meydana gelen kazadan sorumlu tutulmasının sınırsız sorumluluk anlamına geleceğini belirterek davanın husumet yokluğu nedeniyle reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle,"...kaza tarihi olan 29.06.2013 tarihi itibariyle, davalılardan ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile davalılardan ...'ın sahibi olduğu ... ... şirketi arasında, davalılardan ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile davalılar ... (işyeri sicil no 1107065) ve ... arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin bulunup bulunmadığı araştırılarak varsa buna ilişkin belgelerin istenmesi, davalılardan ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile davalılar ... (işyeri sicil no 1107065) ve ... arasındaki hukuki ilişkiyi gösterir tüm bilgi ve belgelerin istenilmesi, davalılardan ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin kaza tarihi olan 29.06.2013 tarihi itibariyle montaj, bakım, onarım ve servis hizmetleri verip vermediğinin araştırılarak bu kapsamda bahse konu iş kollarıyla ilgili çalışanı olup olmadığının tespiti ile varsa buna ilişkin tüm bilgi ve belgelerin istenilmesi için SGK İl Müdürlüğü'ne müzekkereler yazılmıştır. Davalılardan ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin kaza tarihi olan 29.06.2013 tarihi itibariyle, ortak, adres ve faaliyet alanlarını gösterir ticaret sicil kayıtları dosya arasına alınmıştır. Mahkememizin (Antalya 3. İş Mahkemesinin) ████████ Esas ████████ Karar sayılı ilamının kaldırılmasına ilişkin Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin █████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamı uyarınca, taraf vekillerine beyanda bulunmak, delil bildirmek ve varsa ellerindeki belgeleri sunmak üzere ayrı ayrı 2 haftalık kesin süre verilmiştir. İstinaf ilamı sonrası dosyaya sunulan SGK yazı cevaplarında; 1107065 sicil sayılı dosyada işlem gören ... ünvanlı işyerinin davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Tic. A.Ş. ünvanlı işyeri ile aralarında herhangi bir asıl işveren- alt işveren ilişkisinin bulunmadığı, davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Tic. A.Ş.'ye ait toplam (4) dört işyerinde 29.06.2013 tarihi ve sonrası sigortalı çalışanlarına rastlanılmadığı bildirilmiştir. Dava, meydana gelen iş kazası sonucu davacıların talep ettiği destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davasıdır. Davacılar vekili, ... Yunus'un 29.06.2013 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle destekten yoksun kalan davacılar için ayrı ayrı maddi tazminat ile eş için 50.000,00 TL diğer davacıların her biri için 25.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davaya konu iş kazasının, ... ...'in 29.06.2013 günü Varlık Mah. 177 Sok. No:█████ Muratpaşa/Antalya, adresindeki dava dışı ... Demirezen'e ait evde bakımı yapılan üç adet ... marka klimanın montajı işinde çalıştığı esnada elektrik çarpması nedeniyle vefat etmesi şeklinde meydana geldiği anlaşılmıştır. Davacılardan ...'un müteveffanın eşi, ...'in annesi, ...'in babası ve ...'un da kardeşi olduğu, kazazedenin olay tarihinde 27 yaşında olduğu anlaşılmaktadır. ATK raporuna göre vefat elektrik çarpmasından kaynaklıdır. Antalya 5. Asliye Ceza Mahkemesinin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı dosyasında iş bu dosya davacısı ... ...'in katılan, davalılar ... ile ...'ın taksirle ölüme neden olma suçundan sanık olarak yargılandıkları ve ayrı ayrı mahkumiyetlerine karar verilmiştir. Kusur yönünden değerlendirme; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacılar murisi ...'in 29.03.2013 tarihinde iş kazası sonucu vefat ettiği, dava konusu olayın meydana gelmesinde davalı asıl işverenler %70 oranında bunun içinde %5 ile davalı ...; %2 ile davalı ...'ın kusurlu olduğu; % 30 oranında kazazedenin kusurlu olduğu anlaşıldığı...1107065 sicil sayılı dosyada işlem gören ... ünvanlı işyerinin davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Tic. A.Ş. ünvanlı işyeri ile aralarında herhangi bir asıl işveren- alt işveren ilişkisinin bulunmadığına ayrıca davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Tic. A.Ş.'ye ait toplam (4) dört işyerinde 29.06.2013 tarihi ve sonrası sigortalı çalışanlarına rastlanılmadığına ilişkin yazı cevapları birlikte değerlendirildiğinde ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin yetkili servisi olarak faaliyet gösteren ... ... şirketinin montaj, bakım, onarım ve servis hizmetlerinin verilmesi işini kendi bağımsız iş organizasyonu ile kendisine ait iş yerinde gerçekleştirdiği, davalılar arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin bulunmadığı, davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Tic.A.Ş'nin montaj, bakım, onarım ve servis hizmetleri iş kolunda çalışanı olmadığı dolayısıyla davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olmadığı..." gerekçesiyle :

"1-Davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile

Davacı ... ... için 40.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 29.06.2013 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılar ... ile ...’tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,

Fazlaya ilişkin taleplerin reddine,

2- Davacılar ... ..., ... ve ...'in maddi tazminat istemlerinin kabulü ile

Davacı ... ... için 298.540,48 TL, davacı ... için 27.105,10 TL, davacı ... için 26.765,56 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 29.06.2013 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılar ... ile ...’tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılar ... ..., ... ve ...'e verilmesine,

Fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına,

3-Davacı ... yönünden açılan maddi tazminat isteminin reddine,

4-Davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi yönünden açılan davanın husumet yokluğundan reddine," şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın reddedilen kısmının hatalı olduğu, davacı ...'in müteveffanın eşi, ...'in müteveffanın kardeşi olduğu, manevi tazminata ilişkin taleplerin hakkaniyete uygun olduğu, Mahkemece düşük takdir edildiği, müteveffanın kardeşi ...'e destek olarak yararının bulunacağının açık olduğu, maddi tazminat talebinin reddedilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, davalı ...'ın iş kazası sebebi ile vefat eden ... ...'in ustası ve ... ...'in sahibi işvereni, ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret A.Ş'nin ... klimanın distribütörü olan şirket olduğu, şirket adına yetkili ... servis faaliyetini icra ettiği, Anonim Şirketi ile ... ... servis arasında herhangi bir bağ olmadığının kabul edilmesinin hatalı olduğu, davalılar arasındaki sözleşmeye göre yetkili servis personellerinin eğitimi ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasına dair düzenlemeler bulunduğu, aralarında asıl işveren - alt işveren ilişkisi olduğu, iş kazasından müteselsilen sorumlu olduğundan husumetten reddine ilişkin değerlendirmenin hatalı olduğundan bahisle istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne dair İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen davacılar vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21. maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi

3. Değerlendirme

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacılar vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; davaya konu iş kazasının, ... ...'in 29.06.2013 günü Varlık Mah. 177 Sok. No:█████ ..../Antalya adresindeki dava dışı ... Demirezen'e ait evde bakımı yapılan üç adet ... marka klimanın montajı işinde çalıştığı esnada elektrik çarpması nedeniyle vefat etmesi şeklinde meydana geldiği,... klimanın distribütörü olan şirketin sahibinin davalı ... ile ... olduğu ... ...'in ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin yetkili servis olarak çalıştığı, davacılar murisinin kayıtlı işvereninin ... ... firması olduğu, Mahkemece hükme esas alınan heyetten alınan rapora göre davalı ... ve ...'ın %70 oranında, davacılar murisinin % 30 oranında kusurlu bulunduğu tespitinin yapıldığı, diğer davalı ... yönünden kusur izafesinde bulunulmadığı, Mahkemece davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin yetkili servisi olarak faaliyet gösteren ... ... şirketinin montaj, bakım, onarım ve servis hizmetlerinin verilmesi işini kendi bağımsız iş organizasyonu ile kendisine ait iş yerinde gerçekleştirdiği yine davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Tic. A.Ş.'nin montaj, bakım, onarım ve servis hizmetleri iş kolunda çalışanı olmadığı dolayısıyla davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olmadığı gerekçesiyle davalı ... firması yönünden davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

4857 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan Kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.

İş Kanunu'nun 2. maddesinin 7. fıkrasına göre bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

5510 sayılı Kanun'un 12/6. maddesi ile de asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile sorumlu tutulmuştur.

4857 sayılı Kanun'un 2/7. maddesi ile işçilerin İş Kanunun'dan, sözleşmeden ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları, 5510 sayılı Kanun'un 12/6. maddesi ile de Kurumun alacakları ve işçinin sosyal güvenlik hakkı daha geniş koruma-güvence altına alınmak istenmiştir. Aksi halde 4857 veya 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüklerinden kaçmak isteyen işverenlerin işin bölüm veya eklentilerini muvazaalı bir biçimde başka kişilere vermek suretiyle yükümlülüklerinden kaçması mümkün olurdu.

Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu "müteselsil sorumluluktur". Asıl işveren, doğrudan bir hizmet sözleşmesi bulunmamakla birlikte İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrası gereğince alt işverenin işçilerinin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle uğrayacakları maddi ve manevi zarardan alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle meslek hastalığına veya iş kazasına uğrayan alt işverenin işçisi veya ölümü halinde mirasçıları tazminat davasını müteselsil sorumlu olan asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açabilecekleri gibi yalnızca asıl işverene veya alt işverene karşı da açabilirler.

Alt işverenden söz edebilmek ve asıl işvereni, aracının borçlarından sorumlu tutabilmek için bir takım zorunlu unsurlar bulunmaktadır.

a) İşyerinde işçi çalıştıran bir asıl işveren bulunmalıdır. Sigortalı çalıştırmayan “işveren” sıfatını kazanamayacağı için, bu durumdaki kişilerden iş alanlar da aracı sayılmayacak ve anılan madde kapsamında dayanışmalı sorumluluk doğmayacaktır.

b) Bir başka işveren, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde iş almalı ve sigortalı çalıştırmalıdır.

c) İşverenlik sıfatını, alınan işte ve o iş nedeniyle sigortalı çalıştırılması sonucunda kazanmış olması aranacaktır. Bu kişinin diğer bir takım işyerlerinde çalıştırdığı sigortalılar nedeniyle kazandığı işverenlik sıfatının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

d) İşverenden alınan iş, işverenin sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir işyeri olarak değerlendirilebilecek nitelikte olmamalıdır, aksi halde iş alan kimse aracı değil, bağımsız işveren niteliğinde bulunacaktır.

e) İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, iş anahtar teslimi verildiğinde veya işveren kendi iştigal konusu olmayan bir işi kendisi sigortalı çalıştırmaksızın bölerek ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı) Kanun'un tanımladığı anlamda asıl işveren olmayacağından, bir alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacaktır.

f) Alt işverenin aldığı iş, işverenin asıl işinin bölüm ve eklentilerindeki işin bir kesimi yada yardımcı işler kapsamında bulunmalıdır. Asıl işverenden alınan iş, onun sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir nitelik taşımaktaysa, işi alan kimse alt işveren değil, bağımsız işveren sayılacaktır. Bu noktada belirleyici yön; yapılan işin, diğerinin bütünleyici, yardımcı parçası olup olmadığıdır. İş yerindeki üretimle ilgili olmayan ve asıl işin tamamlayıcısı niteliğinde bulunmayan bir işin üstlenilmesi halinde, alt işverenden söz etme olanağı kalmayacak, ortada iki bağımsız işveren bulunacaktır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.05.1995 gün ve 1995/9-273-548 sayılı kararı da aynı yöndedir.)

Somut olayda; tüm dosya kapsamından davalı ... Isıtma ve Soğutma Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile diğer davalılar ... ve ... arasında düzenlenen 09.04.2012 tarihli ... Isıtma ... A.Ş. Satış Sonrası Hizmetler Servis Sözleşmesi başlıklı sözleşmenin Tanımlar başlıklı maddesinde sözleşme konusunun ... firmasının ihtal ettiği ve ithal edeceği ürünlerin satış sonrası hizmetlerini kendisi veya bu sözleşme uyarınca yetkili kıldığı servisin ifasına yönelik olduğunun açıklandığı, bu haliyle anılan servis hizmetlerinin ... firması tarafından bizzat yerine getirebileceğinin açıklandığı, ayrıca dosyada mevcut Ticaret Sicil Müdürlüğünün yazı cevabına göre davalı ... Isıtma... A.Ş.'nin faaliyet konusunun açıklandığı kısımda şirketin 01.08.2006 tarihinde tescil edilen tadil mukavelesinde yazılı olan diğer işlerin de belirtildiği, tescil edilen tadil mukavelesinde sözleşme amaç ve konu başlıklı 3. maddenin 7. fıkrasında şirket faaliyet alanlarına yönelik kombi ihtalat ve ihracatını yapmak ile bunların montajı, bakım- onarım ve servis hizmetleri vermek şeklinde hizmetlerin sıralandığı dikkate alındığında davalı ... firmasının faaliyet konusu içerisinde yer alan işin diğer davalılara düzenlenen sözleşme ile verildiği görülmekle, Mahkemece eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak davalılar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği usulünce araştırılıp, işverenlik sıfatı yönünde yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın karar tesisi isabetli görülmemiştir.

O halde mahkemece yapılacak iş; davalılar ... firması ile ... ve ... arasındaki hukuki ilişkinin niteliği, bir başka ifade ile asıl işveren-alt işveren ilişkisinin var olup olmadığının yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde usulünce incelenip yeniden değerlendirilmesi suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.