Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin, ticari defterlerde haksız borçlu gösterilen ve ticari ilişkisi olmayan devlet memurunun icra takibiyle ödediği miktarın istirdatı davasına dair gerekçeli kararı.
Özet: Eski bir devlet memuru doktor olan davacı, kendisinin ticari sicil kaydı ve faaliyeti bulunmadığını, özellikle 2010 yılından itibaren tam gün yasası gereği özel bir iş yapmasının mümkün olmadığını belirterek, müflis bir şirketin ticari defterlerine kendisinden habersiz ve hukuka aykırı şekilde kaydedilen 250.000 TLlik sözde borç nedeniyle hakkında başlatılan icra takibi sonucunda baskı altında ödediği 343.743,17 TLnin yasal faiziyle birlikte davalılardan iadesini ve borçlu olmadığının tespitini talep ederken; davalılardan biri ise davanın zorunlu arabuluculuk kapsamında olduğunu ve borcun müflis şirketin usulüne uygun tutulmuş defter kayıtlarına dayandığını savunmaktadır.
ESAS NO
: 2024/KARAR NO
: 2025/HAKİM
:KATİP
:DAVACI
:VEKİLİ
: Av.DAVALI
: 1-VEKİLLERİ
: Av.Av.DAVALI
: 2-VEKİLİ
: Av.DAVA
: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2020KARAR TARİHİ
: █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Davacıya ait ... dökümünden de anlaşılacağı üzere davacı mesleğe başladığı ... yılından emekli olduğu 16.04.2018 tarihine kadar ... bağlı olarak devlet memuru olarak çalıştığını, davacı adına herhangi bir ticari sicil kaydı olmadığını davacıların meslek hayatı boyunca herhangi bir muayene açmamış ve ticari faaliyetle de uğraşmadığını, ayrıca 2010 yılında yürürlüğe giren tam gün yasası ile ... bağlı hekimlerin sadece devlet kurumunda çalışması zorunlu kılındığını, bu nedenle de davacının emekliliğine kadar özel bir faaliyette bulunmadığını, zaten davacının emekliliğine kadar özel bir faaliyette bulunması da mümkün olmadığını, davacı herhangi bir ticari faaliyetle uğraşmamış olmasına rağmen davalı ... 7. İcra Müdürlüğü'nün 2016/ iflas dosyasından diğer davalı vermiş olduğu 27.03.2018 tarihli yetki belgesi ile davalı ... Bank tarafından davacı aleyhine ... 10. İcra Müdürlüğü'nün 2018/... B. sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış, başlatılan icra takibine ilişkin ödeme emri davacının ikametgahının ... adresindeki yazlığında olması ve davacının kısa bir süreliğine yazlığında yaşamaması nedeniyle 16.09.2020 tarihinde muhtara tebliğ edildiğini, davacı 12.10.2020 tarihinde eve geldiği zaman kapısına yapıştırılan haber kağıdını görünce muhtara giderek ... 10. İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E. sayılı dosyasına ait ödeme emrini almış ve tabiri caizse neye uğradığını şaşırdığını, davacı söz konusu tebligatı 12.10.2020 tarihinde muhtardan aldığına dair tutanağı ekte sunduğunu, davalı ... tarafından başlatılan ... 10. İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E. sayılı dosyasına ilişkin ödeme emrinde borcun kaynağı kısmına 19.04.2018 tarihli takip çıkışı 250.000,00 TL şeklinde muğlak bir açıklama yazılmış ancak davalı ... alacaklı olduğunu iddia ettiği bedelin kaynağını yazmadığını, davacı haricen yaptığı araştırmalarda ... 7. İcra Müdürlüğü'nün 2016/ iflas sayılı dosyasında müflis ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnş. Dan. San Ve Tic. Ltd. Şti."nin alacaklarının tespit edilmesi amacıyla SM. Mali Müşavir ... tarafından dosyaya sunulan 16.05.2016 tarihli rapor ve SM., Mali Müşavir ... tarafından dosyaya sunulan 12.09.2017 tarihli raporlara binaen ... 10. İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E. sayılı icra takip dosyasının başlatıldığını öğrendiğini, söz konusu raporda müflis şirketin ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda müflis şirketin davacıdan 250.000,00 TL alacaklı olduğu iddia ettiğini, müflis şirketin davacıdan alacaklı oldukları iddiası ile ticari defterlerine kaydetmiş oldukları 250.000.00 TL'nim hangi ticari ilişkiden kaynaklandığınız belti olmaması, 250.000.00 TL ye ilişkin davacı herhangi bir fatura düzenlenmemiş olması, 2013-2014-2015- 2016 yıllarında müflis şirketin bilançolarında davacı borçlu gösterildiği dönemlerde davacının tam gün hekim olarak devlet memuru statüsünde çalışıyor olması, davacı ile müflis şirket arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığımı gösterdiğini, dolayısıyla bu durum müfliş şirket yetkililerinin davacının haberi olmadan hukuka aykırı olarak kendi ticari defterlerine davacıdan alacaklı oldukları iddiası ile 250.009,00 TL alacak kalemi kaydettiğini gösterdiğini, ancak gerek SM. Mali Müşavir tarafından, gerek SM. Mali Müşavir ... tarafından gerekse davalılar tarafından bu durum göz ardı edilmiş ve davalı ... tarafından davacı aleyhine kötü niyetli olarak ... 10. İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E. sayılı icra takibi başlatıldığını, davacı ile müflis şirket arasında ticari ilişki olmadığı, müflis şirketin ticari defterlerine dayanılarak davalı yanın başlatmış olduğu takip nedeniyle davacıdan haksız olarak 343.743,17 TL tahsif edildiğini, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla davacının borçlu olmadığının tespiti ile haksız, mesnetsiz olarak başlatılan icra takibi baskısı ile dosya borcunu ödeyen davacının ödemiş olduğu 343,743,17 TL bedelin yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen istirdatına karar verilerek davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.... 7. İcra Müdürlüğü vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava, konusu itibariyle zorunlu Dava Şartı Arabuluculuk kapsamında istirdat davası olduğunu, davacının borçlu olduğu, ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnşaat Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin tutulması zorunlu ve usulüne göre tutulmuş Defter kayıtlarında hem ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/ Esas no.lu İflasın Ertelenmesi talepli dava dosyasından alınan ve karara mesnet yapılan 3 Eylül 2015 tarihli bilirkişi heyet raporunda hem de ... 7. İcra Müdürlüğü'nün 2016/ İFLAS dosyasından alınan bilirkişi raporlarında tespit edildiğini, davacı, ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnşaat Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne borçlu olduğunu, borcunun varlığı veya yokluğu davacı ile ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnşaat Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında cereyan edecek yargılama sonunda ortaya çıkacağını, zira borcun hangi sebepten kaynaklandığı borç-alacak ilişkisi olan ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnşaat Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Davacı/Borçlu tarafın bilebileceği bir husus olduğunu, ancak davacı taraf ne Zorunlu Arabulucuk safhasında ne de davada asıl borçlu olduğu ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnşaat Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında herhangi bir müracaatta bulunmamış, çeşitli şahıs ve Bankalara borçlu ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnşaat Danışmanlık San. Ve Tic. Ltd. Şti. hakkında ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09.03.2016 tarih ve 2015/... Esas sayılı dosyasından verilen iflas kararına binaen ... 7. İcra Dairesi'nin 2016/ İFLAS no.lu dosyası ile iflas masası oluşturulmadığını, bu masaya özel şahıslar ve bankalar alacaklarını kaydettirdiğini savunmuş davanın reddine karar verilmesini istemiştir.DELİLLER
:Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, bilirkişi raporu, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :Eldeki dava İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) istemine ilişkindir. ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin █████/2024 tarih 2024/ esas 2024/ sayılı görevsizlik kararı ile gönderilen dosyanın mahkememizin 2024/... esasına kaydı yapılarak yargılama bu esas üzerinden devam etmiştir. ..., ... Bankası, ..., ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan müzekkere cevapları dosyada bulunmaktadır.Taraf delilleri toplanarak gerekli incelemelerin yapılması için dosya bilirkişi tevdii edilerek görevsizlik kararı veren mahkemece rapor alınmıştır. Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen █████/2021 tarihli bilirkişi raporunda: ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin İflas (İflasın Ertelenmesi) davasında dosyaya alınan bilirkişi raporu ve mahkemece verilen kesinleşmiş karar, ... 7. İcra Müdürlüğü 2016/ İflas sayılı dosyası ve bilirkişiden alınan rapor değerlendirilerek, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesine sunulan Raporun 7. Sayfasında Şirket Alacaklarının İncelenmesinde; 01.01.2014 - 31.12.2014 tarihleri itibariyle;120 01 01 .... Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti 1.632.877,86 1.069.695,00 563.182,86 TL; 120 15 03 ... 250.000,00 - 250.000,00 TL, 120 30 04 ... 95.250,00 50.500,00 44.750,00 TL, Genel Toplam =1.978.127,86 1.120,195,00 857.932,86 TL olduğu, davacı (Müflis) ... Sağlık Tur. Taşımacılık İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'nin Ticari defter kayıtlarına göre ...'den 250.000,00 TL alacaklı olduğunun tespitinin yapılmış olduğunu, ... 7. İcra Müdürlüğü 2016/2 İflas Dosyasına Sunulan Bilirkişi Raporunda; müflis şirketin, "Cari kayıtlarının incelenmesinden aşağıda belirtilen firmalardan 1.008.912,86 TL alacağının bulunduğu", .... Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti. = 758.912,86 TL; ... = 250.000,00 TL olduğu, bilirkişi raporuna herhangi bir itirazın olmadığı, İflas dosyasının tasfiye işlemlerine devam edildiği, ... 7. İcra Müdürlüğü'nün 2016/ İflas sayılı dosyasından 27.03.2018 tarihinde düzenlenen Yetki belgesinde; "...İflas Dairemizce basit tasfiye usulü uygulanmakla Müdürlüğümüz dosyasından yapılan 23.02.2018 tarihli Olağanüstü Alacaklılar Toplantı tutanağı ile ... Bankası A.Ş. Vekili Av. ...'e ilişkin müflis şirketin alacağının tahsiline yönelik hukuk davası ve icra takibi ile ilgili bütün işlemleri masa adına yapmaya yetkili kılınmasına, İİK.nun 245. Maddesi gereğince dava- takip yetkisinin verilmesine karar verildiği, Yetki Belgesi'ne dayalı olarak İflas masası adına 250.000,00 TL miktarlı alacağa dayalı olarak 19.04.2018 tarihinde ... 10. İcra Müdürlüğü 2018/... Es. Sayılı dosyasından İlamsız takip talebinde bulunduğunu, tespit edildiği üzere, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne ve ... 7. İcra Müdürlüğü 2016/ İflas sayılı dosyasına, Bilirkişiler tarafından sunulan Raporlarda; Müflis Şirketin, "Ticari Defter kayıtlarında ve Cari kayıtlarının incelenmesinde, (Müflis) ... Sağlık Tur. Taşımacılık İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'nin, davacı ...'den 250.000,00 TL alacağının bulunduğu tespit edilmiş, raporlara herhangi bir itirazın olmadığı, dosyalarda davacı ...'in borçlu olmadığına dair herhangi bir somut bilgi ve belgeye de rastlanılmadığı, dolayısıyla davacı ...'in müflis şirkete 250.000,00 TL borçlu olabileceğini, ... 7. İcra Müdürlüğü 2016/ İflas sayılı dosyasından İİK.nun 245. Maddesine göre, Masa alacaklılarına dava açma ve icra takibi yapma yetkisinin verilmesinin, İflas masası adına masa alacaklılarından ... Bankası A.Ş.'nin İcra takibi yapmasının ve paranın tahsili yoluna gidilmesinin isabetli olduğu kanısına varılmış olduğuna dair tanzim edilen rapor mahkememize ibraz edilmiştir. Taraf vekillerinin talepleri ve dosyanın yeniden incelenmesi için dosya görevsizlik kararı veren mahkemece önceki heyete tevdii edilerek ek rapor alınmıştır. Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen █████/2022 tarihli bilirkişi raporunda: Kök raporda yapılan değerlendirme ve tespitlerde herhangi bir değişiklik olmadığına dair rapor tanzim edilmiştir.Taraf vekillerinin talepleri ve dosyanın yeniden incelenmesi için tekrar görevsiz mahkemece dosya önceki heyete tevdii edilerek ek rapor alınmıştır. Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen █████/2023 tarihli bilirkişi raporunda: ... 7. İcra Müdürlüğü 2016/ İflas sayılı dosyası ve bilirkişiden alınan rapor ve müflis şirketin cari hesapları değerlendirilerek, 2013, 2014, 2015 yıllarına ait kanunen tutulması gereken Noter tasdikli yevmiye ve envanter defterlerinin mevcut olmadığını, 2014 ve 2015 yıllarının defter-i kebir ve 2016 yılı yevmiye, envanter defterlerinin açılış tasdiklerinin 2020 yılı defterlerinin açılış tasdiklerinin T.T.K’nun 64/3. İle 213. Sayılı V.U.K.’nun 220. ve 222.inci maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak yaptırıldığı, yevmiye defterinin kapanış tasdikinin kanunun öngörmüş olduğu yasal süreleri içerisinde yaptırılmamış olduğunu, defterlerin sahibi lehine delil olabilecek özellikte olmadığını, 01.01.2014 - 31.12.2014 tarihleri itibariyle müflis şirketlerin alacağının, 120 01 01 .... Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti 1.632.877,86, 1.069.695,00, 563.182,86 TL; 120 15 03 ... 250.000,00 - 250.000,00 TL, 120 30 04 ... 95.250,00 50.500,00 44.750,00 TL, Genel Toplam =1.978.127,86 1.120,195,00, 857.932,86 TL olduğu, davacı (Müflis) ... Sağlık Tur. Taşımacılık İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'nin 2015 yılı cari hesap ekstresine göre ...'den 250.000,00 TL alacaklı olduğunun alacağın şirketin vermiş olduğu 30.07.2015 tarihli çeke dayalı olduğu, fakat çekin davacı tarafından tahsil edilip edilmediğine dair başkaca bir kayıt olmadığından müflis şirketin çekin tahsil edildiği bankaya ait dekontu sunması gerektiğini, sunması durumunda davacının müflis şirkete 250.000,00 TL borçlu olduğunu, sunmaması durumunda ise davacının müflis şirkete borçlu olmadığına dair tanzim edilen rapor mahkememize ibraz edilmiştir.Menfi tespit davası, ödeme tehdidi altında bulunan bir kimsenin ileri sürülen hak veya alacağın doğmadığını ya da doğduktan sonra sona erdiğini tespit ettirmek amacıyla açtığı tespit davasıdır. Bu davalarının dayanağı "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir." şeklindeki İcra İflas Kanunu'nun 72/1. maddesidir. Menfi tespit davası Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106. maddesinde düzenlenen tespit davasının özel bir görünümüdür. Bu sebeple HMK'nın 106/2. hükmü gereğince bu davaların dinlenebilmesi için davacının korunmaya değer güncel bir yararının bulunması gerekir. ... ve ... içtihatlarında bu davalardaki güncel yararın alacak talebi tehdidi olduğu kabul edilmiştir.İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davalarında halihazırda bir icra ve alacak talebi bulunduğundan davacının hukuki yararının bulunduğu kabul edilir. İcra takibinden önce açılan davalarda ise borçluya yönelmiş bir talebin (ihtar, protesto, fatura, borçlu adına tanzim edilmiş senet vs) bulunması gerekmektedir.Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak davalıdadır. Davalı alacağı olduğunu ispatlamalıdır. Ancak hukuki ilişkinin doğmadığı, hükümsüz olduğu, senedin bedelsiz olduğu, ödeme yapıldığı iddiası gibi durumlarda ispat yükü davacı borçludadır.Bu davalarda mahkemece öncelikle dava tarihi itibariyle korunmaya değer güncel bir hukuki yararın bulunup bulunmadığı tespit edilmeli, ardından dava konusu ilişkinin ispat kurallarına göre sunulan delillerle birlikte esası incelenerek davacının borçlu olup olmadığı tespit edilmelidir. Bu meyanla tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde: dosyada mevcut deliller ve hükme esas almaya yeterli, açıklayıcı bilirkişi raporları ile dava dışı ... Sağlık Turizm Taşımacılık İnşaat Danışmanlık San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin 2013, 2014, 2016 yılları defterlerinin talep edilmesine rağmen sunulmadığı, şirket mali müşavirinden davacı ...'e ait cari hesap ve diğer cari, hesaplar temin edilerek ve 7. İcra Müdürlüğü'ne sunulan 12.09.2017 tarihinde S.M.M.M ... tarafından hazırlanan rapor üzerinden son bilirkişi raporunun düzenlendiği, Müflis şirketin 2016 yılı mizanı incelendiğinde; alcılar hesabında 1.008.912,86 TL ortaklardan, 467.731,65 TL ve verilen sipariş avanslarında 6.046.195,80 TL olmak üzere toplam 7.522.840,31 TL alacağı bulunduğunun raporlandığı, müflis şirket ... Sağ. Turz. Taş. İnş. Dan. Ltd. Şti ile ... arasındaki şirketin cari hesabı incelemesinde; şirketin davacıya bankası bilinmeyen 9142293 nolu 250.000,00 TL'lık çeki vererek davacıyı kendine borçlandırmış olduğu, çekin 30.07.2015 vadeli olduğu ve ödendiğinde şirketin bankasından para çıktığına dair kaydın olması gerektiği halde müflis ... Ltd. Şti'nin 2015 yılı defterlerini sunmadığı davacının bahsi geçen çeki tahsil edip etmediğinin tespit edilmediği, müflis şirketin davacıdan olan alacağının ispatı bakımından bu çeke ait banka dekontunu sunması gerektiği, neticeten ... 7. İcra Müdürlüğü 2016/ İflas sayılı dosyası, alınan raporlar ve müflis şirketin cari hesapları değerlendirilerek, 2013, 2014, 2015 yıllarına ait kanunen tutulması gereken Noter tasdikli yevmiye ve envanter defterlerinin mevcut olmadığı, 2014 ve 2015 yıllarının defter-i kebir ve 2016 yılı yevmiye, envanter defterlerinin açılış tasdiklerinin 2020 yılı defterlerinin açılış tasdiklerinin T.T.K’nun 64/3. İle 213. Sayılı V.U.K.’nun 220. ve 222.inci maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak yaptırıldığı, yevmiye defterinin kapanış tasdikinin kanunun öngörmüş olduğu yasal süreleri içerisinde yaptırılmamış olduğu, defterlerin sahibi lehine delil olabilecek özellikte olmadığı, 01.01.2014 - 31.12.2014 tarihleri itibariyle müflis şirketlerin alacağının, şirketin 120-alıcılar hesabının altında 120 15 03 koduyla tutmuş olduğu, Davacı (Müflis) ... Sağlık Tur. Taşımacılık İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'nin 2015 yılı cari hesap ekstresine göre ...'den 250.000,00 TL alacaklı olduğu, alacağın şirketin vermiş olduğu 30.07.2015 tarihli çeke dayalı olduğu, ancak bu çekin davacı tarafından tahsil edilip edilmediğine dair başkaca bir kayıt olmadığından müflis şirketin çekin tahsil edildiği bankaya ait dekontu sunması gerektiği, fakat davalının böyle bir dekontu dosyaya sunmadığı ve böylece ispat külfeti üzerinde olan davalının ispat külfetini yerine getiremeyip davacının müflis şirkete borçlu olmadığı anlaşılmakla davacının davasının kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M
: Yukarıda açıklanan nedenlere,1-Davanın KABULÜ ile; Davacının ... 10. İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı dosyada borçlu olmadığının TESPİTİ ile ; Davacı tarafça ödenen 343.743,17 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen istidardı ile/ alınarak davacıya ÖDENMESİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 23.481,09 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 5.870,28 TL'nin mahsubu ile bakiye 17.610,81 TL nispi karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,3-Davacı tarafından yapılan bilirkişi gideri, posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 2.899,00 TL yargılama gideri ve 6.022,08 TL harç olmak üzere toplam 8.921,08 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,4-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri davanın kabul oranına göre hesaplandığında cüzi miktar olduğundan takdiren davalı üzerinde bırakılmasına,5-Davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 54.998,91 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,6-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,Dair, davacı vekilinin ve davalılar vekilinin yüzüne karşı, karar tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi'ne ... olmak üzere verilen karar tefhim olundu.█████/2025Katip¸e-imzalıdır.Hakim¸e-imzalıdır.