Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin, davacı şirketin bayilik sözleşmesi ihlali ve haksız tahsilat nedeniyle cezai şart ile tazminat taleplerini ele alan gerekçeli karar metni.
Özet: Davacı şirket, kurduğu kira garantisi sistemini yaygınlaştırmak amacıyla bayilik sözleşmesi imzaladığı davalı eski bayisine karşı, sözleşmenin ek protokolünü kabul etmeme, faaliyetleri yürütmeme, sisteme dahil bir mülk sahibinden kendisine ait olması gereken 17.000 TLyi haksız tahsil etme ve bildirim yükümlülüğünü ihlal etme gibi sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle cezai şart (50 gr altın karşılığı) ve maddi tazminat (17.000 TL) talebiyle dava açmıştır. Davalı ise, iddia edilen işlemin bayilik sözleşmesi kapsamında olmadığını, dava dışı üçüncü bir şahısla sözleşme öncesi mevcut olan tahliye amaçlı bir iş ilişkisinden kaynaklandığını ve ödemenin bu hizmet karşılığı alındığını savunarak davanın reddini talep etmektedir.
ESAS NO
: 2024/KARAR NO
: 2025/HAKİM
: ... ...KATİP
: ... ...DAVACI
:VEKİLİ
: Av.DAVALI
:VEKİLİ
: Av.DAVA
: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2024KARAR TARİHİ
: █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ......" adlı yeni bir sistem kurmuş ve bu sistem ile çalışmalara başladığını, ...; mülk sahiplerine kira garantisi sağlayan, kiracılara emanet kira sağlayan, mülk sahipleri ile kiracılar arasındaki dengeyi gözeterek taraflara farklı avantajlar sunan bir sistem olduğunu, mülk sahibine pek çok avantaj sağlayan bu sistemde, bütün bunların karşılığında mülk sahibi ise davacı ...Ş.'ye 1 aylık kira bedeli danışmanlık hizmeti ödediğini, kiralama yapıldığı takdirde mülk sahipleri ... Otomotiv A.Ş.'ye 1 aylık kira bedelini danışmanlık hizmeti olarak ödeyeceğini, ... Otomotiv A.Ş. ise mülk sahiplerinden aldıkları 1 aylık kira bedelinin ilk yıl %50 sini kiralamayı yapan gayrimenkul ofisleri/danışmanlarına fatura karşılığında ödeyeceğini, davacı şirket, ... için ülke içinde ... vermeye başlamış ve ... ili için davalı ... Gayrimenkul - ... ile ... Sözleşmesi imzaladığını, ilerleyen süreçte davacı tarafından sistemin işleyişi ve bayinin yükümlülükleri ile ilgili sözleşmeye ek protokol düzenlenmiş ve davalıya bildirildiğini, davalı ise ek protokolde yer alan maddeleri kabul etmediğini ve bunları yerine getirmeyeceğini tarafımıza bildirdiğini, davalı ise ek protokoldeki maddeleri kabul etmemekte direnerek ... 3.Noterliği 16.02.2024 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmeyi feshettiklerini tarafımıza bildirlerini, taraflarınca ... 17.Noterliği 15.03.2024 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile cevap verilmiş olup taraflar arasında imzalanan ... Sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin cevaplarımızı ve sözleşmenin ihlal edilmesi sebebiyle ödenmesi gereken bedellerin tahsil edilmesi gerektiği bildirildiğini, davalı, ... sözleşmesinin imzalanmasından sözleşmenin feshine kadarki süreçte davacı şirketin faaliyetlerini yürütmemesi sebebiyle davalının sözleşmeye aykırı davranarak sözleşmenin 6/19 maddesini ihlal ettiğini, bunun karşılığı olan cezai şart olarak 50 gr altın tutarında cezai şartın ödeme günündeki kur üzerinden hesaplanarak tarafımıza ödenmesine karar verilmesini talep ettiğini, davalı mülk sahibi tarafından yapılan ödemeyi kendi nam ve hesabına alarak mülk sahibini yanlış yönlendirmiş ve davacı müvekkili şirketin alması gereken ödemeyi kendisi alarak müvekkili şirketi zarara uğrattığını, ayrıca davalı, yaptığı kiralamadan haberdar etmeyerek sözleşmeye aykırı davranmış ve bildirim yükümlülüğünü ihlal ettiğini, sunulan ve resen takdir olunacak gerekçelerle, davanın kabulü ile davalının sözleşmeye aykırı davranması sebebiyle "..." sistemi adı altında davacı adına haksız olarak tahsil ettiği ve müvekkili şirketi zarara uğrattığı 17.000,00 TL nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini, davalının sözleşmeye aykırı davranması sebebiyle oluşan cezai şart tazminatının fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100 TL sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili aleyhine ikame edilen işbu dava görevsiz mahkemede açılmış olup davanın görevsizlik nedeni ile usulden reddi gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinden de görüleceği üzere hiçbir suretle kabul etmemekle beraber uyuşmazlık, ... veren tarafından ''sözleşmeye aykırılıklar'' sebebi ile oluşan tazminatlara ilişkin olduğundan görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olduğunu, hiçbir suretle davacının iddialarını kabul etmemekle beraber sayın mahkemeniz aksi kanaatteyse belirtmek isteriz ki, bahsi geçen kiralama ilişkisinin ... sözleşmesi ile bir ilgisi olmadığını, zira müvekkilinin, dava dışı ... ile davacı ile ... sözleşmesi akdedilmeden önce bir iş ilişkisi kurduğunu, müvekkilinin, ... Danışmanlığı bünyesinde hizmet verdiğini, dava dışı, ... ... ilindeki taşınmazındaki kiracısı ile sorunu olduğunu ve bu sorunun çözümü için müvekkiline ulaştığını, yapılan görüşmelerin akabinde müvekkilinin yalnızca ... tahliye istemleri doğrultusunda bir iş icra ettiğini, diğer bir anlatımla, ... sözleşmesine konu bir kiralama ilişkisi söz konusu olmadığını, yapılan bu işin ... sözleşmesi kapsamında olmadığı, müvekkili ile dava dışı ... sözleşme akdedilmeden önce iş ilişkisi kurdukları ve ödemenin kendi iş takibi için alındığında dair müvekkili ile dava dışı ... arasında geçen ... mesajlarına dair ekran görüntüsüne ekte yer verdiğini, hiçbir suretle kabul anlamına gelmemekle beraber, ... sözleşmesinin 13. maddesinin 10. Fıkrasında sözleşmenin 6.maddesinin 9. Fıkrasında yer alan hususlardan birinin ihlali halinde öngörülen cezai şart, 50.000 TL şeklinde olduğunu, ancak davacı taraf mesnetsiz olarak 50gr altın tutarında cezai şartın kendilerine ödenmesini talep ettiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin söz konusu sözleşmede güçsüz taraf olduğunu, bilineceği üzere her ne kadar ceza koşulunun miktarını belirlemede taraflar özgür ise de, güçlünün ekonomik olarak zayıfı ezerek ona ağır bir ceza koşulu kabul ettirmesi olanak içinde olduğunu, bu yolla hakimin sözleşmeye müdahalesi söz konusu olabildiğini, hakim cezai şartın indirimini belirlerken, borçlunun kusurunun ağırlık derecesi, cezai şartın ödenmesine karşılık olarak sigortadan bir menfaat elde edip etmediği, alacaklının ortak kusuru ve tarafların ekonomik durumlarını dikkate aldığını, cezai şartta indirim hakim tarafından re’sen göz önüne alındığını, öte yandan bilineceği üzere bir delil sözleşmesinin geçerli olabilmesi için öncelikle sözleşmeye konu uyuşmazlığın belirli ya da belirlenebilir nitelikte olması ve spesifik bir vakıaya işaret etmesi gerektiğini, bu durumda, yukarıda yer verdiğimiz maddede yer verilen delillerin genel nitelikte olması dolayısıyla bu sözleşme geçersiz olduğunu, davacının dava dilekçesinin ekinde yer verilen ... Sözleşmesinin deliller ile ilgili düzenleme belirli bir vakıaya ilişkin olmamakla beraber ölçülülük ilkesini aşacak ve tarafımızın ispat hakkının özünü zedeleyecek derecede sınırlandırdığından işbu hükümlerin geçersiz olduğunu, yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasını talep etmiştir.Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe
:Dava, ... sözleşmesinden kaynaklı tazminat davasıdır. ... 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2024/ Esas 2024/ karar sayılı █████/2024 tarihli Görevsizlik kararı ile mahkememize tevzi edilerek yapılan yargılamanın sonunda;Ticaret Mahkemelerinin görevi TTK.nun 4. ve 5.maddelerinde gösterilmiş olup, bu maddelerde belirtilen dava ve işlere bakmaya görevlidir. Dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanısıra "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır." hükmü ile de nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, uyuşmazlığın nisbi ticari dava niteliğini kazanabilmesi için tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir.Eldeki dava ... sözleşmesinden kaynaklı tazminat talebine ilişkin olup TTK’da düzenlenen mutlak ticari davalardan olmadığı gibi davalının vergi kayıtları incelendiğinde, işletme usulüne göre defter tuttuğu ve VUK 177. Maddenin 1. Fıkrasının 2. Bendinde yazan hadleri aşmadığı ve bu sebeple tacir de olmadığı dolayısıyla somut durumda nispit ticari dava koşulunun da gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Bu halde davaya bakmakla görevli mahkeme 6100 sayılı HMK’nın 2. maddesi gereğince genel görevli asliye hukuk mahkemesidir. Bu haliyle, mahkememiz dava konusu uyuşmazlık bakımından görevsiz olup, görev kamu düzeni ile ilgili dava şartı olduğundan, iddia ve savunma olarak ileri sürülmese bile, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen göz önünde bulundurulması gerektiğinden görevli mahkeme ... 15. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, davanın görev yönünden usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Bununla birlikte, kararın istinaf yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde mahkememiz ile ... 15.Asliye Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından yargı yerinin belirlenmesi ve merci tayini için dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
:1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,2-Görevli mahkemenin ... 15. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE olduğunun TESPİTİNE,3-Kararın, istinaf kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için, HMK.nun 20. Maddesi gereğince dava dosyasının mercii tayini konusunda karar verilmesi bakımından resen ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİNE gönderilmesine,4-Yargılama giderleri, harç, vekalet ücreti ve sair hususlarının görevli mahkemece değerlendirilmesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...¸e-imzalıdırHakim ...¸e-imzalıdır