İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin, Kahramanmaraş depremi sonrası fahiş fiyat uyguladığı iddiasıyla haksız rekabet suçlamasına maruz kalan firmanın haber sitesine açtığı tespit davası kararı.
Özet: Davacı bir şirketin, 6 Şubat depremleri sonrasında depremzedelere ücretsiz hizmet ve yardım sağladığı halde, bazı sosyal medya ve haber sitelerinde fahiş fiyat uyguladığına dair asılsız iddialarla ticari itibarının zedelenerek haksız rekabete uğradığı iddiasıyla açtığı tespit davasında; haksız rekabetin tespiti, meni, refi ve tekzip talebiyle başvurulmuş olup, bilirkişi raporu davalı haberlerindeki bazı kısımların tam gerçek olmadığını, davacıya uygulanan idari para cezasının fahiş fiyat artışından kaynaklanmadığını ortaya koyarken, mahkeme Türk Ticaret Kanununun haksız rekabet hükümleri ile basın özgürlüğü arasındaki dengeyi değerlendirmektedir.
T.C.
İSTANBUL7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: TespitDAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; █████/2023 tarihinde ülkemizde meydana gelen ve asrın felaketi olarak nitelendirilen Kahramanmaraş merkezli deprem, binlerce vatandaşın vefatına, milyonlarca vatandaşın evsiz kalmasına neden olmuştur. Konum itibarı ile deprem bölgesinde gidiş geliş güzergahında bulunan işletmelere sahip olan müvekkili felaketin ilk gününden itibaren gerek depremzede vatandaşlarına gerek ise yardım amaçlı bölgeye seyahat eden kişilere kapasitesini fazlasıyla aşar şekilde hizmet sunduğunu yardımda bulunduğunu bu kapsamda müvekkili firmaya ait ...'de bulunan ... isimli işletme felaketin ilk gününden itibaren tamamen ücretsiz olarak deprem mağduru vatandaşın kullanımına açıldığını gelinen nokta itibarı ile bu hususları açıklama zorunluluğu doğduğunu █████/2023 tarihinde çeşitli sosyal medya mecralarında tamamen gerçeğe aykırı olarak müvekkilinin bir bisküvi fiyatını 40,00 TL'ye arttırdığını depremi bir fırsata çevirdiği gibi açıklamalar ile birlikte çeşitli gıda ürünlerini fahiş fiyata sattığını ifade eden paylaşımlar yapıldığını bunların gerçeği yansıtmadığını davalıya ait haber sitesi olan...'da yapılan ve müvekkilinin deprem nedeniyle fahiş fiyat uyguladığı içeriğine sahip haberin gerçeği yansıtmadığı müvekkilinin fiyat politikasında depremden kaynaklı bir değişimin olmadığını ve bu hususun resmi kayıtlarla sabit olduğunu belirtilerek kalıcı olarak tekzip metni yayınlanarak haksız rekabetin yarattığı maddi durumun ref'ine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; Davalı firmanın eylemlerinin haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı, oluşturuyor ise men, ref ve tekzibin gerekip gerekmediğinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır.Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" Dava konusunun davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu deliller gözetilerek fiyat değişimi olup, olmadığının tespit edilerek davalı eyleminin haksız rekabet oluşturup, oluşturmadığı oluşturuyorsa men, ref ve tekzip taleplerinden ibaret olduğu, Davacı firmanın ticari defterlerini ibraz ettiği, Davacı firma... Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti tarafından dava dilekçesi ekinde deprem öncesi ve deprem sonrası bisküvi ve benzeri gıda ürünlerinin satışına ilişkin ödeme kaydedici cihaz fişi kopyalarından örnekleme yoluyla seçtiklerini dava dosyasına sunduğu, Mahkeme Başkanlığının yazısına istinaden ... Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabı yazının tetkikinde, Davacı firma... Şti ile ilgili olarak deprem sonrası yapılan denetimlerde sadece 6502 sayılı tüketicinin korunması hakkındaki kanun kapsamında idari para cezasının uygulandığı, 6585 sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkındaki kanun kapsamında haksız fiyat artışı yapılmış ürün tespitinden dolayı ilgili firmaya idari para cezası uygulanmadığı hususunda bilgi verildiği, Hukuki İncelemede Sonuç: Davalının ilgili haberlerindeki bazı kısımlar tam gerçek iken, mesela ... de yayımladığı, “... Valiliği yaptığı yazılı açıklamada, Ticaret İl Müdürlüğü ekiplerinin otoyol üzerindeki tesiste inceleme yaptığını ve gerekli cezai müeyyidenin uygulandığını açıkladı. ”; bazı kısımların tam gerçek olmadığı, mesela,... de yayımlanan '... Valiliği, ...Otoyolu üzerinde bulunan tesiste uygulanan fahiş fiyat tespitinin ardından ceza kesti.” anlaşılmaktadır. Ancak bu haberin görünürde gerçekliğe, yani “haberin verildiği sırada olayla ilgili duruma uygun” (Dönmezer/Bayraktar, s. 245 vd.) olup olmadığının takdirinin de Sayın Mahkemeye ait olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;Dava, TTK'nın 56. maddesi uyarınca, haksız rekabet nedeniyle haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i ve tekzip talebine ilişkindir.TTK'nın 55. maddesinde, “Dürüstlük kuralına aykırı davranışlar, ticari uygulamalar” kenar başlığı altında, altı ana başlık sayılmıştır. Bu ana başlığın ilk kategorisinde “Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar" gelir (TTK md. 55/1.a-1). Buna göre, bir kişi bir başkasını ya da o kişilerin mal, iş ürünü, fiyat veya faaliyetlerini yanlış yere, yanıltıcı yere ya da gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek, haksız rekabet oluşturur.TTK'nın haksız rekabete ilişkin hükümleri ile basın hürriyetinin çatışması halinde korunması gereken hukuki yarar somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, basın özgürlüğü, Anayasa'nın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel medya bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde; davalının internet sitesinde yayınlanan dava konusu "..." başlıklı haberde, "... taraftarlarının deprem bölgesinde fahiş fiyat uyguladığı ileri sürülen ...dinlenme tesisini bastı. ... karayolundaki ...dilenme tesisinde de fiyatların artırıldığı iddia edildi." ifadeleri ile birlikte olaya ilişkin görüntülerin paylaşıldığı, dava konusu bir diğer haber olan "Deprem bölgesinde fahiş fiyata ceza" başlıklı haberde, "... Valiliği ... Otoyolu üzerinde bulunan tesiste uygulanan fahiş fiyat tespitinin ardından ceza kesti. Niğde Valiliği yaptığı yazılı açıklamada, Ticaret İl Müdürlüğü ekiplerinin otoyol üzerindeki tesiste inceleme yaptığını ve gerekli cezai müeyyidenin uygulandığını açıkladı." ifadeleri ile birlikte ... Valili İl Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü'nün basın açıklamasının paylaşıldığı görülmüştür.Dava konusu haberler, davalı internet sitesinin yanı sıra başka haber mecralarında da okuyucuya ulaştırılmıştır. Haberlerde çarşı grubunun fahiş fiyat uyguladığı ileri sürülen dinlenme tesisini bastığı ve valilik tarafından bu sebeple tesise ceza uygulandığı belirtilmiştir. Mahkememiz tarafından ... Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü’ne yazılan müzekkere ile █████/2023 tarihli yazının talep edilmesi üzerine, cevabi yazıda, davacı şirketin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı olarak fiyat etiketi yönetmeliğine uymadığı gerekçesiyle idari para cezasına çarptırıldığı ve bu cezanın, şirketin merkezinin bulunduğu ... Ticaret İl Müdürlüğü tarafından uygulandığı belirtilmiştir. Haberin yayımlandığı andaki mevcut şartlar ve durumlar doğrultusunda gerçek olan bilgi ve durumun, sonradan değişmesiyle haberin verildiği anda yanlış olduğunun söylenemeyeceği açıktır. Başka bir deyişle, şartlardaki değişiklikler, önceki haberin gerçek olma niteliğini etkilemez. Yayının hukuka uygunluğunun dayandığı gerçeklik, somut geçekliği değil, haberin yayımlandığı andaki görünümüyle uyumlu olup anlaşılmalıdır. Gazetecilerin maddi gerçeği araştırma ve ortaya çıkarmakla yükümlü olmadığı göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca, ... Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü'nün cevabi yazısında, davacının 6502 sayılı kanuna aykırı hareket ettiği ve ... Ticaret İl Müdürlüğü tarafından bu kapsamda ceza uygulandığı açıkça ifade edilmiştir. Bu gerekçelerle ve internet haberciliğinin anlık haber verme işleviyle, bilgilerin ayrıntılı bir şekilde doğrulanmasının her zaman mümkün olmadığı dikkate alındığında, davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil etmediği, haberde, o anki gerçek ve güncel bir olayın topluma haber verme amacıyla işlendiği ve haberde haberin veriliş tarihine göre gerçeğe aykırı bilgi bulunmadığı bu suretle davalının haberlerinin haksız rekabet oluşturmadığı açıktır. Aksi kabul basın özgürlüğü ve halkın haber alma özgürlüğünün ağır şekilde ihlal edecektir. Bu gerekçelerle davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 615,40 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 269,85 TL harçtan mahsubu ile eksik 345,55 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,4-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL’nin davacıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,5-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katipe-imzalıdırHakime-imzalıdır