İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesinde, göndericinin Dubai limanına çelik kapı taşımacılığında alıcıya bildirim eksikliği nedeniyle ortaya çıkan haksız ardiye ve demuraj taleplerine karşı borçlu olunmadığının tespiti davası.
Özet: Taşıyıcı ve/veya aracı firmanın varış limanına ulaşan çelik ve yangın kapılarının alıcısına bildirim yapmadığı iddiasıyla teslim alınamaması sonucu oluşan demuraj ve ardiye ücretlerinden davacının sorumlu olmadığını tespit etmek üzere açılan menfi tespit davasında; davacı gönderici, taşıyanın bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediğini, haksız yere fahiş masraflar talep edildiğini ve icra takibine uğradığını belirtirken, davalı aracı firma ise malların zamanında limana ulaştığını, alıcının uzun süre malları teslim almadığını ve taşıyanın alıcıya bildirim yapma zorunluluğunun bulunmadığını savunarak masrafların haklı olduğunu iddia etmiştir.
T.C.
İSTANBUL17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)ESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:███████DAVA
:Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
:█████/2023KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili arasında müvekkiline ait 28.07.2022 tarih, ... tescil nolu Gümrük çıkış beyannameli 10 adet çelik kapı ve 2 adet yangın kapısının ... ... Limanı'ndan Dubai ...Limanı'na door to port şeklinde 525 USD bedel karşılığı taşınması konusunda anlaşmaya varıldığını, taraflarına iletilmiş herhangi bir sözleşme olmadığını, davalı tarafından düzenlenen 03.08.2022 tarih ve ... nolu fatura uyarınca navlun bedeli ödendiğini, anlaşma neticesinde davalı taşıtan tarafından .../... nolu göndericisinin müvekkili .... San. Tic. Ltd. Şti. Olduğunu, gönderilenin dava dışı ... olduğu taşımaya ilişkin detayların yer aldığı konşimento düzenlendiğini, yükün yalnızca 3 palet olması azlığından ötürü taşıyan tarafından FCL/LCL taşıma şekli kullanılarak konteyner ile taşındığını, daha sonra müvekkilinin varış limanına ulaşılıp ulaşılmadığı konusunda bilgi edinmeye çalışırken geminin limana ulaştığı ancak ne gönderilene ne de müvekkiline herhangi bir bildirim yapılmadığını, dava dışı gönderilen ile yapılan görüşmelerde kendisine herhangi bir bildirim yapılmadığını, yükün ulaştığını müvekkilinden öğrendiğini, akabinde kendisinin davalı taşıyan ile iletişim kurarak teslimatın sağlanabilmesi için ordinoyu talep ettiğini davalı tarafça ilgilenildiğini, kontrollerin sağlandığı şeklinde bilgi verildiğini fakat herhangi bir netice alınamadığını beyan ettiğini, akabinde davalı tarafça bilgilendirme yapılmadığı halde malların teslim alınmamasından kaynaklı ardiye ve demuraj bedeli talep edildiğini, aksi durumda yükün alıcısına teslim edilmeyeceğinin belirtildiğini, müvekkilinin mail görüşmelerinde ısrarla alıcıya bildirim yapıldığına dair kanıt istemiş olmasına rağmen bildirim yapıldığına ilişkin herhangi bir evrak sunulamadığını, dava dışı gönderilen haklı olarak malları bu şartlar altında teslim almayacağını, kendisine herhangi bir bildirim yapılmadığı halde teslim alınmamaya bağlı oluşan masrafların talep edildiğini beyan ettiğini, davalı ile yapılan görüşmelerde davalı yanın hatasını kabul edip telafi etmek yerine sürekli olarak farklı miktarlarda masraflar çıkararak önce 13.191,40 USD tutarında masraf oluştuğunu bunda indirime gittiklerini taraflarınca 7.148,20 USD ödendiği takdirde kendilerinin de 2.300,00 USD'lik kısmı ödemeyi kabul ettiklerini beyan ettiğini, ödeme yapılmadığı takdirde yükün imhası yoluna gideceklerini, oluşan masrafları müvekkilinden talep edeceklerini belirttiklerini, devamında yine mail yazışmalarında yeniden indirim sağlandığı 22.08.2022-15.09.2022 tarihleri arasında oluşan 2545.20 USD'lik kısmı taraflarına yansıtmadıklarını, 16.09.2022-03.10.2022 tarihleri arasında oluşan ücreti ise %20 indirim ile 1832 USD olarak belirlediklerini ve derhal ödenmesini talep ettiklerini, taşıyanın baskı ile haksız olarak kazanç elde etmeye çalıştığını, fazlaya ilişkin menfi ve müspet zararlarına karşılık talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla öncelikle taraflarına yöneltilen haksız ve kötü niyetli icra takibinin yargılama sonuna kadar teminatsız olarak durdurulması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bu husus kabul görmediği takdirde dava süreci boyunca borcu karşılayacak miktarda teminat karşılığında vezneye yatan paranın davalıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yapılan hacizlerin fekkine, müvekkilinin .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespiti ile davanın kabulüne, aleyhe yapılan icra takibi nedeni ile İİK.'nın 72/4 maddesi gereği toplam alacak üzerinden %40'dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin davacı şirket tarafından üretimi yapılan malların ...Limanı'ndan Dubai ...Limanı'na taşınması için aracılık yapan şirket olduğunu, malları kendisinin taşımadığını, malların ... Lojistik A.Ş. tarafından taşınması için aracı olduğunu, malların sözleşildiği tarihte yola çıktığını, 2022 yılının Eylül ayında limana ulaştığını, kanuni bekleme süreleri beklendiğini ancak malların bir türlü teslim alınmadığını, nihayetinde 100 gün geçtiğini ve taşıyan firmanın demuraj ve ardiye masraflarıyla karşı karşıya kaldığını, bunun üzerine müvekkil firmayla iletişime geçip zararlarının karşılanmasını talep ettiğini, müvekkili firmanın davacı firmaya bu zararları iletip ödenmesini talep ettiğini, davacı tarafça hiçbir bildirim yapılmadığından bahsetse de taşıyanın hukuken bildirim yapma zorunluluğu bulunmadığını, söz konusu olayda davacı şirketin mağdur olmaması için hem müvekkili şirketin hem de dava dışı taşıyan firmanın üstün çaba harcadıklarını, sonuç olarak 7.148,20 USD olarak belirlenen demuraj ve ardiye bedelini görüşmeler sağlayarak 2.300,00 USD'ye kadar düşürmeyi başardıklarını, müvekkili şirketin bu bedeli taşıyan ... Lojistlik A.Ş'ye ödemek zorunda kaldığını, müvekkili şirketin demuraj ve ardiye bedelini ödeyerek zarara uğradığını, kanuni hak olarak davacı şirkete rücu ettiğini, davacı şirketin kötü niyetli olarak ödemeyi yapmadığını, öncesinde gönderilen tüm ihtar ve uyarılara kayıtsız kaldığını, bunun üzerine müvekkili şirketin icra takibi başlatmak zorunda kaldığını, müvekkilinin hukuken hakkı olan bedeli talep ettiğini, davacının borcu olmadığı iddiasının hukuki hiçbir dayanağı bulunmadığını, davacı tarafın icra dosyasına konu alacağın tamamını hiçbir ihtirazi kayıt koymadan taraflarına haricen ödeyerek dosyanın kapatıldığını, söz konusu davanın konusuz kaldığını belirterek davanın reddine, davacı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkememizde açılan işbu davanın.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 tarih, 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.Mahkememizce .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talimat yolu ile alınan █████/2024 havale tarihli muhasip bilirkişi raporunda özetle; davacı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 2022 yılı ticari defterlerinin TTK.’na göre usulüne uygun olarak tutulduğu, 2022 yılında E-DEFTER uygulamasına geçmiş olması sebebiyle Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebirin noter tasdik şerhlerinin bulunmadığı, (Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde defterlerin açılışlarında ve yevmiye defterinin kapanışında noter onayı aranmamaktadır.), dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak davalı tarafından düzenlenen davaya konu edilen 03.08.2022 tarihli ... seri nolu (525,00 USD)= 9.617,74 TL tutarlı e-fatura, davacı tarafın 2022 yılı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, e-faturanın açık fatura olarak düzenlendiği, dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak davalı tarafından düzenlenen davaya konu edilen 07.11.2022 tarihli ... seri nolu (7.760,74 USD)=146.051,69 TL tutarlı e-fatura’ya davacı tarafından 14.11.2022 tarihinde ... 12. Noterliği ... yevmiye nolu ihtarname ile itiraz edildiğinden dolayı davacı tarafın 2022 yılı ticari defterlerinde herhangi bir muhasebe/yevmiye kaydının olmadığı, 23.12.2022 tarihli ... seri nolu (2.300,00 USD)= 43.394,56 TL tutarlı e-fatura’ya davacı tarafından 29.12.2022 tarihinde ... 12. Noterliği ... yevmiye nolu ihtarname ile itiraz edildiğinden dolayı davacı tarafın 2022 yılı ticari defterlerinde herhangi bir muhasebe/yevmiye kaydının olmadığı, davacı tarafın 2022 yılı ticari defter kayıtlarının tarafımca incelenmesi neticesinde davacı tarafından 2022 yılı ticari defter kayıtlarında özellikle dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak takibe konu faturaların ödenmesine ilişkin olarak; hesap bakiyesine 03.08.2022 tarihli ... seri nolu (525,00 USD)=9.617,74 TL tutarlı faturanın ödenmesine ilişkin 05.08.2022 tarihinde 9.617,74 TL tutarlı EFT ödemesinin yapıldığı, ticari defterlerde ödeme ile ilgili muhasebe/yevmiye kaydının olduğu, takibe konu diğer faturaların ödenmesine ait herhangi bir ödeme bilgisinin mevcut olmadığı ve herhangi bir muhasebe/yevmiye kaydının olmadığı, tarafımdan tespit edildiği, davaya konu taşıma sebebiyle davalı tarafça fiili taşıyan ... Lojistik A.Ş.’ye demuraj ücretinin ödenip ödenmediği hususunda; eşyayı taşıyan dava dışı ... Lojistik A.Ş. tarafından davalı tarafa demuraj ücreti olarak 16.12.2022 tarihinde ... seri nolu (yurt dışı masrafları açıklamalı) (2.300,00 USD) tutarlı e-fatura düzenlendiği, davalı tarafça davaya konu taşıma sebebiyle ... Lojistik A.Ş.’ye demuraj ücretinin ödenmesine ilişkin olarak 20.02.2023 tarihli (425,00 USD) tutarlı EFT ödemesi yapıldığı, davalı tarafça davaya konu taşıma sebebiyle ... Lojistik A.Ş.’ye demuraj ücretinin ödenmesine ilişkin olarak 23.02.2023 tarihli (1.875,00 USD) tutarlı EFT ödemesi yapıldığı, davalı tarafça taşıyan firma ... Lojistik A.Ş. firmasına ödenen demuraj ücretinin toplam tutarının (2.300,00 USD) olduğu, dava dosyası münderecatında mevcut olan banka EFT dekontlarından tespit edildiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.Mahkememiz dosyasına sunulan █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda; tüm dosya kapsamı ve tarafların sunmuş olduğu yasal ticari defterler üzerinde yapılan incelemede, davalı Denmar tarafından davacı adına ... numaralı ve 2.300,00 USD tutarlı içerikli fatura tanzim edildiği, faturanın davalının defterlerinde kayıtlı olduğu ve dava dışı ... Lojistik’e ödenmiş olduğu, tanzim edilen 2.300,00 USD tutarlı faturanın davalı Denmar tarafından .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasına konu edildiği, davacı ilgili fatura bedelinden davacıya borçlu olmadığının tespiti için huzurdaki menfi tespit davasını açtığı, taraflar arasında taşıma ilişkisinin kurulduğu, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, varış ihbarının 23 gün gecikme ile yapıldığı, bu süreçte oluşan ardiye ücretinin alıcı tarafından kabul edilmemesi ve ödenmemesi nedeniyle ardiye ücretinin işlemeye devam ettiği, nihayetinde davalı ile dava dışı ... Lojistik’in 2.300,00 USD ardiye bedeli üzerinde anlaştığı ve 2.300,00 USD’nin ... Lojistik’e davalı tarafından davacının onayı alınmadan kendi inisiyatifi ile ödendiği ve emtianın gümrükten çekilebildiği, varış ihbarının geç yapılmış olması ve bu nedenle oluşan ve artan ve nihayatinde üzerinde anlaşılarak ödenen 2.300,00 USD ardiye ücretinden davacının sorumlu tutulamayacağı, bu ücretin davalı tarafından ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Dava; davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti konulu menfi tespit davası olarak ikame edildiği, dava devam ederken davacının .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası kapsamında borcu ödemesi nedeniyle istirdat davası olarak devamı talepli olduğu, uyuşmazlığın davalının davacıdan .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası kapsamında tahsil ettiği ardiye ücreti konusunda haklı olup olmadığının tespiti, davacıya varış ihbarında bulunup bulunulmadığı, ardiye bedelinin ne şekilde hesaplandığı, ardiye süresinin tespiti ve ardiye bedelinin tespitinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.Davalı taraf, dosyaya ibraz edilen yazışmalarında ve bilirkişi raporuna sunulan itiraz dilekçesinde davacıdan talep edilen 2300 USD'lik bedelin liman ardiye ücreti olduğunu beyan etmiş olup dava ardiye ücretinin tahsilinde davalının haklı olup olmadığı noktasında toplanmıştır .Somut olayda davacı taraf varış ihbarında bulunulmadığı , ardiye ücreti bu minvalde ödenmeyeceğini savunmuş, davalı taraf ise emtiaya konu malların taşınması işinde aracılık yapan kurum olduğunu, sözleşmeye konu emtianın 2022 yılı Eylül ayında limana ulaştığını , davacının 100 gün geçmiş olmasına rağmen ürünleri teslim almadığını ve fiili taşıyıcı ... Lojistik A.Ş.'ye 2300 USD ardiye bedelinin ödendiğini , bu bedelden davacının sorumlu olduğunu savunmuştur .Davacı tarafından 26.07.2022 tarihli satış faturası ile dava dışı ...'eye çelik kapı emtiası satıldığı , .../22 numaralı 02.08.2022 Tarihli Ana Konşimentonun davalı Denmar tarafından düzenlendiği, yükleme limanı Kumport, boşaltma limanı ...olduğu , yükleten/taşıtan olarak davacı ,gönderilen olarak dava dışı ... yazıldığı ,LCL/FCL” emtianın parsiyel olarak başka alıcılara ait yüklerle birlikte “...” adlı gemi ile taşındığı konusunda ihtilaf bulunmamaktadır .TTK m. 1176 uyarınca ... sözleşmesinde gönderilen, taşıyanın veya yetkili temsilcisinin bildirimi üzerine gecikmeden eşyayı teslim almakla yükümlüdür. Gönderilen tanınmıyorsa bildirim, yerel teamül üzere ilan yoluyla yapılır. 1174üncü madde hükmü ... sözleşmelerine de uygulanır. Bu maddeye göre taşıtana yapılması gereken bildirim yerel adete göre ilan yoluyla olur.Uyuşmazlık konusu taşımanın LCL olarak yani parsiyel taşıma yapıldığı, TTK m. 1176 hükmü somut uyuşmazlık çerçevesinde değerlendirildiğinde, davalı taşıyanın TTK m. 1176 uyarınca davacıya bildirim yapması gerektiği, TTK m. 1176 hükmü, boşaltmanın hiç veya süresinde yapılmamasını, gönderilenin gecikmesini düzenleyen TTK m. 1174 hükmüne atıf yaptığı, TTK 1174 maddesinin uygulanabilmesi için gönderilene mutlaka bir bildirim yapılması gerektiği ,hatta gönderilen tanınmadığı takdirde ilan yoluyla bildirim yapılacağı , taşıtan konumundaki davacı tarafın konişmentoda ihbar kaydı bulunan yüke ilişkin , yükün limana ulaştığına dair haberdar edilmediğinden herhangi bir kusuru bulunmadığı anlaşılmakla ardiye ücretinden sorumlu tutulamayacağı sonucuna mahkememizce ulaşılmış olup 2300 USD bedelli faturadan sorumlu olmadığına kanaat getirilmiştir.Böylece, davacının davaya konu fatura sebebiyle borçlu olmadığı 2300 USD bedelli faturaya yönelik icra dairesine ihtirazi kayıtla yatırdığı 54.131,52 TL'nin davalıdan istirdatına karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.Alacak yargılamayı gerektirdiği anlaşıldığından davalının takipte kötü niyetli davrandığı davacı tarafça ispat edilememiş olup şartları oluşmayan kötü niyet tazminatının reddine karar verilmiştir.HÜKÜM
:1-Davanın KABULÜ ile; Davacının .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas icra dosyası kapsamında yargılama esnasında cebri icra tehdidi altında ödenen 54.131,52 TL'nin █████/2023 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte İİK 72/6 maddesi uyarınca istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-Kötü niyet sabit görülmediğinden davacı tarafın tazminat isteminin reddine,3-Karar harcı olan 3.697,72 TL'den peşin alınan 768,49 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.929,23 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (973,99 TL ilk harç, 812,75 TL posta ücreti ve 13.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 14.786,74 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,6-Davacı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır