Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin, haksız eylemden kaynaklanan zarar nedeniyle açılan itirazın iptali davasında, kira ilişkisinden doğan alacak taleplerinde mahkemelerin görev yetkisini inceleyen gerekçeli karar.
Özet: Bu itirazın iptali davası, emlak danışmanının aracı olduğu kira sözleşmesi kapsamında kiraya verenlerin daireyi teslim etmeyip peşin alınan kira ve depozitoyu iade etmemesi üzerine başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle açılmış olup, mahkeme taraflar arasındaki hizmet ilişkisine rağmen kira sözleşmesinden kaynaklanan bu alacak davasının Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına girip girmediği hususunu incelemektedir.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C.SAKARYAASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████HAKİM
: ...KATİP
: ...DAVACI
: ...VEKİLİ
: Av....DAVALILAR
: 1- ...2- ...DAVA
: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)DAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) Davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının ÖzetiDavacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Davacının emlak danışmanı olduğunu, İstanbul ili ... İlçesi ...adresinde bulunan taşınmazın vekaletname ibraz etmek suretiyle kiralamaya yetkili olduğunu beyan eden davalılara mesleği itibariyle müşteri bulmak üzere kiralamak istediklerini bildirdiklerini, davacının müşteri bulduğunu ve kira sözleşmesi akdedildiğini, kira sözleşmesi akabinde davalıların daire anahtarını teslim etmediğini, müşteri ...'in kendilerine yaptıkları ödemenin iadesini de yapmadıklarını, alacaklarına karşılık Sakarya 1. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ sayılı takip dosyasından icra takibi başlatıldığını ancak tarafların borca itiraz ettiklerini, itirazın iptaline, icra takibinin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları HususlarDava, kira sözleşmesinden kaynaklanan kiralananın kiracıya teslim edilmemesi sebebiyle peşin ödenen kira ve depozito bedelinin tahsili amacı ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.Davacı ile davalılar arasındaki ilişki her ne kadar hizmet ilişkisi olsa da, davaya konu alacak kira sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.Uyuşmazlık; mahkememizin görevli olup olmadığına ilişkindir.III-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlarMahkemelerin görevi kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. 6100 Sayılı HMK'nın 114/c maddesi uyarınca mahkemelerin görevi dava şartı olup, 115. maddesi uyarınca mahkeme dava şartlarının varlığını res'en araştırmakla yükümlüdür.Ticaret Mahkemelerinin iş sahası ve hangi davalara bakacağı █████/2012 tarihinde yürürlüğe giren, 6102 sayılı TTK'nın 5. Maddesinde belirtilmiş olup, 4. madde de hangi davaların ticari dava sayılacağı düzenlenmiştir. Buna göre; her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın madde de belirtilen nedenlerden doğan davaların ticari dava sayıldığı açıklanmıştır. Kanunda sayılan bu davalara mutlak ticari dava denilir. Mutlak ticari davaların yanında nispi ticari davalarda mevcuttur. Bir davanın nispi ticari dava sayılabilmesi için, her iki tarafın tacir olması ve her iki tarafın ticari işletmesine uyuşmazlığın kaynaklanıyor olması, bu iki unsurun birlikte bulunması gerekmektedir.6102 sayılı TTK'da değişikli yapan ve █████/2012 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6335 sayılı kanunun 2. maddesiyle, 6102 sayılı TTK'nın 5. maddesinin 3. fıkrası değiştirilmiş ve Asliye Ticaret Mahkemesiyle Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olarak düzenlenmiştir.6100 sayılı HMK'nın 4. Maddesi; " (1) Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; a) Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları," hükmünü içermektedir.Yargıtay 7 Hukuk Dairesi 29.12.2022 T. █████████ E. █████████ K. İlamında "6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesine bakıldığında mutlak, yarı nispi ve nispi ticari dava şeklinde üç grup ticari davanın bulunduğu görülmekte olup bir yargılamanın ticari bir dava niteliğinde sayılıp sayılmayacağının tespiti için bu üç gruptan birinin aradığı şartlarla söz konusu uyuşmazlığın örtüşmesi gerekmektedir. 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez." belirtilmiştir.Yargıtay 3. Hukuk Dairesi █████/2017 tarih, █████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamında "... 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Uyuşmazlık, kiracı tarafından kiraya veren aleyhine açılan maddi tazminat istemine ilişkindir.Uyuşmazlık ,kira ilişkisinden kaynaklandığına ve dava, █████/2012 tarihinde 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır. Hal böyle olunca, mahkemece; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, görevsizlik nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözardı edilerek davanın esası hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir. " şeklinde karar verilmiştir.IV-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki SebeplerSomut olayda, taraflar arasındaki ilişki her ne kadar hizmet ilişkisi olsa da, taraflar arasındaki uyuşmazlık kira sözleşmesinden kaynaklanmakta olduğu açıktır. Emlak danışmanı olan davacı, davalılara sunduğu hizmet bedelini talep etmeyip, davalılara, kira sözleşmesi gereği ödenen kira ve depozito bedelini talep etmektedir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet sözleşmesi gereği danışmanlık ücretinden kaynaklanıyor olsaydı, davalıların tacir olmaması sebebi ile görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olacaktı. Ancak taraflar arasındaki uyuşmazlık (kiralananın kiracıya teslim edilmemesi sebebiyle peşin ödenen kira ve depozito bedelinin tahsili olduğundan) kira ilişkisinden kaynaklandığı dosya kapsamı ile anlaşılmaktadır. Ayrıca eldeki davanın █████/2025 tarihinde açıldığı da nazara alındığında, huzurdaki davaya bakmakla görevli mahkemenin Sakarya Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle; davaya bakma görevinin Sakarya Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğu ve dava şartlarından olan görev hususunun yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gerektiği, düşünce ve yargısına varılmış ve dava dilekçesinin görev yönünden reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):1-Davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE,2-Davaya bakmaya Sakarya Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna,3-Kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içinde taraflardan birinin talep etmesi halinde dosyanın davaya bakmakla görevli Sakarya Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,4-Taraflarca bu süre içinde istemde bulunulmaması halinde HMK 20/1-son ve 331/2 maddesi gereğince yapılacak işlemin mahkememizce DEĞERLENDİRİLMESİNE,5-Dosyanın süresinde görevli mahkemeye aktarılması durumunda harç ve yargılama giderinin HMK'nun 331/2 maddesi uyarınca görevli mahkemece nazara alınmasına,Dair, dosya üzerinden, HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.█████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır