Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi, kaybolan çekin hasımsız iptali davasında keşideci mirasçısının aktif husumet ehliyeti yokluğuyla davayı reddetti.
Özet: Müteveffa babasının elinde bulunan ve kaybedilen bir çekin iptali için dava açan mirasçı, çekin kaybolması sebebiyle iptalini sadece meşru hamilin talep edebileceği, keşidecinin mirasçısı konumundaki davacının ise bu davayı açma yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddedilmesi kararıyla karşılaştı.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C.SAKARYAASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████HAKİM
: ...KATİP
: ...DAVACI
: ...VEKİLİ
: Av. ...DAVALI
: Hasımsız -DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının ÖzetiDavacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu çek müvekkilinin müteveffa babası ... ile ... arasında görülen bir iş karşılığında keşide edildiğini, ancak dava konusu çek teslim alındıktan sonra ..., çeki müteveffa ...'ya geri getirerek iade ettiğini, müteveffa ... da çek bedeline ilişkin ödemeyi yapmış ve çeki teslim aldığını, dava konusu çek, ...'nın vefatından sonra müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada kaybolduğunu bu nedenlerle çekin iptaline karar verilmesini talep etmişlerdir.II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları HususlarDava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.Davacının iptali istenen çekin keşidecisinin murisi olduğu dava dilekçesi içeriği ve ekli belgelerin kapsamından açıkça anlaşılmaktadır.III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Delillerİptal isteminde bulunan davacıya, çeklerin elinde iken ziyaa uğradığını gösteren delilleri sunması ve çekin önlü ve arkalı bir suretini ibraz etmesi için süre verilmiş ve davacı tarafça sunulan çekin ön yüzüne ait suret dosyamız arasına alınmıştır.IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85).İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin █████/2025 T. ████████ E. ████████ K. Sayılı ilamında "... davacının murisi, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekler henüz keşide dahi edilmemiş, yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu açıklanmıştır. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan murisin mirasçıları adına davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de bulunmamaktadır..." denilmiştir.V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki SebeplerDavamıza gelince; davacı vekili, dava konusu çek müvekkilinin müteveffa babası ... ile ... arasında görülen bir iş karşılığında keşide edildiğini, dava konusu çek teslim alındıktan sonra ..., çeki müteveffa ...'ya geri getirerek iade ettiğini ...'nın vefatından sonra müvekkilin yedinde bulunduğu sırada kaybolduğunu belirterek çek iptali istemi ile dava açmıştır.Açıklanan nedenlerle, çekin iptalini ancak hamilin talep edebilecek olması ve keşidecinin murisi olan davacının eldeki davayı açmak yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacıya tebliğine,Dair, davacı yüzünde verilen kararın, tarafa tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi. █████/2025Katip ...e-imzalıdır.Hakim ...e-imzalıdır.