İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin Türkmenistan aleyhine UNCITRAL hakem kararının tanınması ve tenfizi davasında istinaf taleplerinin reddi kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, Stockholm UNCITRAL tahkiminde verilen ve Türk şirketlerini Türkmenistana tahkim masrafları ile avukatlık ücreti ödemeye mahkum eden yabancı hakem kararının Türkiyede tanınması ve tenfizi davasıyla ilgilidir; ilk derece mahkemesi tanıma ve tenfiz talebini kabul etmiş, davalıların yetki, mütekabiliyet, apostil şerhi ve kamu düzenine aykırılık gibi itirazları üzerine yapılan istinaf incelemesinde ise, Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin görev, yetki, mütekabiliyet şartının sağlandığı ve gerekli belgelerin sunulduğu yönündeki tespitlerinin isabetli olduğuna hükmederek istinaf başvurularını reddetmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ46. HUKUK DAİRESİDOSYA NO
: █████████KARAR NO
: ████████KARAR TARİHİ
: █████/2025T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ
: █████/2022NUMARASI
: ████████ Esas, ████████ KararDAVANIN KONUSU
: Tanıma Ve TenfizGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ
: Davacı; Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan arasındaki 2 Mayıs 1992 tarihli Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma ("YKTK" veya "Anlaşma") madde Vide yer alan tahkime gitme teklifi uyarınca davalılar tarafından başlatılan tahkim yolu neticesinde Türkmenistan'a karşı dava açan Türk Şirketler haksız bulunmuş ve Tahkim kararının (171. Paragrafı D bölümünden anlaşılacağı gibi) Tahkim masraflarının ortaklaşa şekilde ve (175. Fıkrasından anlaşılacağı üzere) tahkim masraflarının 356,843.98 avro ve avukatlık ücreti olarak da 700,000 USD 'yi Türkmenistan devletine ödenmesine karar verildiğini, hüküm altına alınan masrafların davalı şirketlerden tahsil edilebilmesi için hakem kararının anılı masraflara yönelik hükümlerinin tanıma ve tenfizinin gerektiğini beyan ederek; İsveç, Stockholm Uncitral Tahkimi tarafından verilen ... dava nolu 08.06.2015 tarihli hakem kararının tanınması ve tenfizini talep ve dava etmiştir. Davalılardan ...Ltd Şti; münhasıran yetki itirazında bulunmuş buna ek olarak davalılar ... Ltd ŞTi, ... AŞ, ..., ...Ltd Şti, hakem kararının kesinleşmediği, apostil şerhli onaylı tercümenin sunulmadığı, mütekabiliyet şartının sağlanmadığı, New York sözleşmesinin uygulanamayacağı, kısmi tanıma ve tenfiz istenemeyeceği, aksi halde dahi icra kabiliyeti olmayan (muğlak), kamu düzenine aykırı hakem kararının tanınıp tenfiz edilemeyeceği beyanıyla; şartları oluşmayan istemin reddini talep etmişlerdir. Diğer davalılar; davaya cevap vermemişlerdir. İlk derece mahkemesince, tarafların tüm iddia ve savunmaları ayrıntılı şekilde tartışılmak suretiyle irdelenmiş, tanıma ve tenfiz istem şartlarının bütünüyle oluştuğu gerekçesiyle; " Davanın KABULÜ ile İsveç, Stockholm Uncitral Tahkimi tarafından verilen ███████ dava nolu 08.06.2015 tarihli hakem kararının TANINMASI VE TENFİZİNE, Davanın tenfiz davası olması nedeni ile niteliği gereği tahsil hükmü verilmesine yer olmadığına, " karar verilmiştir. Davalılardan ..., ... Danışmanlık, ..., ...AŞ, ...ltd Şti, ..., ... Ltd Şti, ..., ..., ...Ltd Şti, ..., ...Ltd Şti ve ...Ltd Şti, istinaf dilekçesinde özetle; yetki itirazına ek olarak, hakem kararının kesinleşmediği, apostil şerhli onaylı tercümenin sunulmadığı, mütekabiliyet şartının sağlanmadığı, Newyork sözleşmesinin uygulanamayacağı, kısmi tanıma ve tenfiz istenemeyeceği, aksi halde dahi hakem kararında ücret ve masraflardan tarafların hangi oranda ve ne suretle sorumlu olduğu belirlenmediğinden icra kabiliyeti olmayan (muğlak), kamu düzenine aykırı hakem kararının tanınıp tenfiz edilemeyeceği beyanıyla; ilk derece mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İstinaf Sebeplerinin Değerlendirilmesi ve Gerekçe; Dava; yabancı hakem kararının tanınması ve tenfizi istemine ilişkindir. Yabancı hakem kararlarının Tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme Asliye Mahkemeleri olup yasada yer alan Asliye ifadesini geniş yorumlayarak taraflar arasındaki uyuşmazlığın niteliğine göre Asliye Hukuk Mahkemeleri yanında Asliye Ticaret Mahkemelerinin de görevli olduğu( MÖHUK md. 51/1 ), yetkili mahkemenin ise kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesi olup (MÖHUK md. 60/2.), birden fazla davalısı olması halinde davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılabileceği (HMK md. 7.), yetki itirazında bulunan davalı ...Yapı...Ltd Şti dışında bir kısım davalının yerleşim yeri yetkili mahkemesi İstanbul Anadolu mahkemeleri olduğundan bu yer mahkemesinde de dava açılabileceği, mahkemenin görevli ve yetkili olup, bu yöndeki istinaf istemlerinin yerinde olmadığı sabittir. Davacı Türkmenistan ile ülkemiz arasında █████/2012 tarihinde imzalanan, █████/2013 tarihli ve 6442 sayılı kanunla onaylanması uygun bulunan ve resmi gazetede yayınlanarak █████/2013 tarihinde yürürlüğe giren " Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan arasında hukuki ve cezai konularda adli yardımlaşma anlaşması " mevcut olup, bu suretle mütekabiliyet şartının sağlandığı aynı anlaşmanın 15. Maddesi uyarınca tarafların teminattan muaf olduğu, bu yöndeki istinaf istemlerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davacı yanca tanıma ve tenfizi istenen hakem kararının apostil şerhli ingilizce aslı ve T.C Aşkaabat Büyükelçiliği Konsolosluk Şubesi onaylı ingilizceden Türkçeye apostil şerhli tercümesi dosyaya sunulup, █████/2020 tarihinde mahkeme kasasına alındığı, bu yöndeki istinaf istemlerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Mahkemesince de isabetli olarak tespit edildiği üzere " Dava konusu olan UNCITRAL Hakem kararının tanınması ve tenfzinde; yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizinde Türkiye'nin de taraf olduğu olduğu "Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkındaki New York Sözleşmesi” nazara alınmalıdır. (Türkiye Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkındaki New York Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun ile bu Sözleşmeyi iç hukukumuza aktarılmıştır (Resmi Gazete Tarihi: 21.5.1991 Sayı: 20877, Kanun No: 3731, Kabul Tarihi: 8.5.1991). "bu sebeple eldeki uyuşmazlığa New York Sözleşmesi hükümlerinin tatbiki gerekip uyuşmazlığın anılı sözleşme hükümleri kapsamında çözüme kavuşturulması gerektiği anlaşılmış, sözleşme hükümlerinin somut uyuşmazlığa tatbik edilemeyeceği yönündeki istinaf istemlerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. " New York Sözleşmesinin I' inci maddesine göre; "Bu sözleşme gerçek veya tüzel kişiler arasında doğan uyuşmazlıklarda, tanınması ve icrası istenen devletten başka bir devlet toprağında verilen hakem kararlarının tanınmasına ve icrasına uygulanır. Sözleşme aynı zamanda tanınması ve icrası istenen devlette milli sayılmayan hakem kararları hakkında da uygulanır. Tanınma-tenfizi istenilen UNCITRAL tahkimi sonucunda verilen hakem kararı tahkim yeri İsveç olan yabancı bir hakem kararıdır. Türkiye bu Sözleşme kapsamında mütekabiliyet/karşılıklılık şartı konusunda çekince koyduğundan, tanınması-tenfizi talep edilen hakem kararının New York Sözleşmesine taraf bir devlet olması halinde bu Sözleşme hükümleri uygulanacaktır. " Dava konusu olayda İsveç'te verilmiş bir hakem kararı olduğundan, İsveç de New York Sözleşmesine taraf olduğundan mütekabiliyet şartı gerçekleştiği bu yöndeki istinaf istemlerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Mahkemesince de isabetli olarak tespit edildiği üzere; “Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan Arasındaki 2 Mayıs 1992 Tarihli Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma”nın VII 'nci maddesinin 3 'üncü fıkrasında; Tahkim kararları uyuşmazlığın bütün tarafları bağlayıcı ve kesin olacaktır. Taraflar, söz konusu kararı kendi ulusal yasalarına göre yerine getirecektir” hükmü yer aldığından bu kapsamda UNCITRAL tahkim kararı da bütün taraflar için kesin ve bağlayıcı olduğu " hakem kararının kesinleşmediğinden infaz edilemeyeceği yönündeki istinaf istemlerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Eldeki uyuşmazlığa tatbiki gereken gerek New York Sözleşmesi gerekse MÖHUK md 52/1-c maddesi yollaması ile hükmün bir kısmının da istenebileceği esasen somut olayda tanıma ve tenfizi istenen yabancı hakem kararında başvurucu davalıların istemi reddedildiğinden hakem kararında davacı yönünden icrası gereken tek husus masraflara ilişkin hükümler olup, bu hüküm yönünden tanıma tenfiz istenmesinde bir engel bulunmadığı gibi mahkemesince " yabancı hakem kararının tanıma ve tenfizine " şeklinde hüküm kurulduğundan davacı isteminin kısmi talep olarak ileri sürülmesinin sonuca etkisi olmadığı, kısmi tanıma tenfiz isteminde bulunulamayacağı yönündeki istinaf isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davalıların yabancı hakem kararının icra kabiliyeti olmadığı (muğlak) ve kamu düzenine aykırı olduğu iddiaları yönünden yapılan incelemede; hakem kararının masraflar başlıklı 164. Maddesinde " tarafların her biri PCA'ya tahkim masrafı avansı olarak 225.000 Eurodan kendilerine düşen eşit bir payı yatırmıştır." ifadesine ve yine 165. Madde de "... Sarf edilmeyen bakiye her bir tarafa eşit paylar şeklinde iade edilecektir. " ifadesine yer verildiği, yine Masrafların Paylaştırılması başlıklı kısım 171.madde ile UNCITRAL Kuralları (1976) 40. Maddeye atıf yaparak "... Tahkim kurulu dava koşulları gözönüne alındığında bölüştürmenin makul olduğunu tespit etmesi halinde bu masrafların her birini taraflar arasında bölüştürür" ifadesine yer verildiği ve neticeten dosyamız davalılarının tahkim masrafı olarak 356.843,98 Euro, Avukatlık ücreti olarak 700.000,00 USD yi dosyamız davacısına ödemesini emreder şeklinde hüküm kurduğu, anılı hükümlerde açıkça tarafların masraf ve avukatlık ücretini aralarında bölüşeceği başka bir anlatımla eşit oranda sorumlu oldukları, davalıların anılı giderlerin aksi şekilde paylaşılacağına yönelik her hangi bir yazılı anlaşma ve benzeri belge sunmadıkları, iç hukukumuz yönünden de mütesilsil sorumluluğa hükmedilmedikçe yargılama harç ve giderlerinin dava arkadaşları arasında paylaştırılacağı ilkesi bir bütün olarak gözetildiğinde (Prof. Dr. Baki Kuru, Prof. Dr. Ramazan Aslan, Prof. Dr. Ejder Yılmaz Medeni Usul Hukuku Ders Kitabının 734 'ncü sayfası, Yargıtay 8. HD.nin █████████ Esas - 7233 Karar) tanıma ve tenfizi talep edilen hakem kararının masraf ve avukatlık ücreti dahil New York Sözleşmesi kapsamında yasal şartların gerçekleştiği, bu yöndeki istinaf istemlerinin de dinlemeyeceği, davanın kabulü kararında bir isabetsizlik olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla; davalıların istinaf talebinin dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve 6100 sayılı HMK 355. maddedeki, kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde yapılan inceleme neticesinde; özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre istinaf talebinin HMK/353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerektiği kanaatine varılmakla, oy birliği ile aşağıdaki hükmün kurulması cihetine gidilmiştir.H Ü K Ü M
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1.HMK m.353/1-b-1 gereğince davalıların istinaf başvurusunun esastan REDDİNE,2.İstinaf incelemesinin duruşmasız olarak yapılması nedeniyle AAÜT 2/2 hükmü uyarınca ücreti vekalet taktirine yer olmadığına,3.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...'dan alınarak hazineye gelir kaydına, 4.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ... Danışmanlıktan alınarak hazineye gelir kaydına, 5.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...dan alınarak hazineye gelir kaydına, 6.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...AŞ'dan alınarak hazineye gelir kaydına, 7.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...Ltd Şti, 'dan alınarak hazineye gelir kaydına, 8.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...'dan alınarak hazineye gelir kaydına, 9.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...Ltd Şti, 'den alınarak hazineye gelir kaydına, 10.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...'den alınarak hazineye gelir kaydına, 11.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...den alınarak hazineye gelir kaydına, 12.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...Ltd Şti,'dan alınarak hazineye gelir kaydına, 13.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...dan alınarak hazineye gelir kaydına, 14.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...Ltd Şti'den alınarak hazineye gelir kaydına, 15.Alınması gerekli 615,40- TL istinaf karar harcından, alınan 179,90- TL'nin mahsubu ile, bakiye 435,50- TL harcın davalı ...Ltd Şti,'den alınarak hazineye gelir kaydına, 4.İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin HMK'nın 360 ıncı maddesi yollamasıyla, madde 323 uyarınca istinafı talep eden üzerinde bırakılmasına, 5.Dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine, Dair, gerekçeli kararın tebliğden itibaren iki hafta içinde Dairemize veya Dairemize gönderilmek üzere başka yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine veya İlk Derece Mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Yargıtayın ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere HMK 361/1 maddesi gereğince temyiz yasa yoluna başvurma hakkı bulunduğuna oy birliği ile karar verildi.