istanbul bölge adliye mahkemesi, zamanaşımına uğramış bonoya dayalı menfi tespit davasında mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlığını asliye hukuk lehine çözerek yargı yerini belirledi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, zamanaşımına uğramış bonoya dayalı menfi tespit davasında mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlığını asliye hukuk lehine çözerek yargı yerini belirledi.

Özet: Bir menfi tespit davasında, tarafların tacir olmaması ve uyuşmazlığın zamanaşımına uğramış bir bonodan kaynaklanması nedeniyle, bu bononun kambiyo senedi vasfını kaybederek yazılı delil başlangıcı niteliği taşıdığı ve dolayısıyla davanın mutlak veya nispi ticari dava kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır; bu bağlamda, genel hükümlere tabi olan söz konusu uyuşmazlığın, ticaret mahkemesinde değil, genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğine hükmedilerek, iki mahkeme arasındaki görev uyuşmazlığı giderilmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

37. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: ████████

KARAR TARİHİ

: █████/2025

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2020

NUMARASI

: ████████ ████████

DAVANIN KONUSU

: Menfi Tespit

Taraflar arasındaki davada İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesince, "...davalı tarafından davacı borçlular aleyhine gerçekleştirilen icra takibinde takibin dayanağı bonodur ve uyuşmazlık bono nedeniyle borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkin olup, niteliği itibari ile TTK 4. maddesi uyarınca mutlak ticari davalardandır.Bononun zamanaşımına uğramasının Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin █████/2019 tarih ve █████████ Esas █████████ karar sayılı ilamında da (Aynı yönde Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin █████/2017 tarih ve █████████ Esas - █████████ Karar sayılı ilamı) belirtildiği üzere kıymetli evrak niteliğini etkilememesi, Zamanaşımına uğramış bono ile ilgili TTK hükümlerinin tartışılması ve değerlendirilmesi gerektiği, kıymetli evraklar ile ilgili davalara bakma görevinin asliye ticaret mahkemesinde olduğu, taraflara arasındaki ilişkinin TTK 19. Maddesi bakımından ticari iş sayılıyor olması görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi değil Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "...dava konusu uyuşmazlıkta taraflar tacir olmadığı gibi uyuşmazlık nisbi yahut mutlak ticari dava niteliğinde değildir. Tacir olmayan şahıslar arasında zamanaşımına uğramış, kambiyo senedi vasfını yitirmiş, yazılı delil başlangıcı sayılan bonolardan kaynaklanan uyuşmazlıkların genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ███████-1241 E., █████████ K. sayılı, █████/2016 tarihli kararı, Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin █████████ E., █████████ K. Sayılı, █████/2016 tarihli kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin ████████ E., █████████ K. Sayılı █████/2019 tarihli, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin ████████ E., ████████ K. Sayılı █████/2018 tarihli, █████████ E., █████████ K. Sayılı █████/2017 tarihli kararları da bu yöndedir. Açıklanan nedenlerle, davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlıkta görevli mahkemenin genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu..." gerekçesiyle karar vermiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmış, maddenin (a) bendinde bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ile çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve çekişmesiz yargı işi sayılacağı belirtilmiştir. Diğer yandan, aynı Kanunun 778/I-ı. maddesi poliçenin iptale ilişkin 757 ilâ 763. madde hükümlerinin bono yönünden de uygulanacağı yönünde düzenleme sevk etmiş olup, 6102 sayılı TTK'nın 757/I. maddesi ve 30.06.2012 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve 6102 sayılı TTK'nın 4 ve 5. maddelerinde değişiklik öngörün 6335 sayılı Kanun gereğince açıkça bu tür işlerde ticaret mahkemesi yetkili kılınmıştır. Somut olayda; tarafların tacir olduğuna dair dosyada bir delil bulunmadığı, takip dayanağının zamanaşımına uğramış bono olması, ilamsız icra takibine dayanması, zamanaşımına uğrayan senetlerin kambiyo senedi niteliğinde olmayıp, yazılı delil başlangıcı sayılması (HGK'nın █████/2016 tarih, ███████-1241 Esas ve █████████ Karar sayılı ilâmı), ticari dava niteliğinde bulunmayan uyuşmazlığın 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi uyarınca genel hükümlere göre İstanbul Anadolu 15.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ

: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE █████/2025 gününde oy birliğiyle karar verildi.

KANUN YOLU

: Kesin olmak üzere