Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinde karara bağlanan, CMR taşıma sözleşmesi kaynaklı yurt dışı sevkiyatta yangın hasarı sonrası sigorta şirketinin ödediği tazminatın rücuen tahsiline ilişkin itirazın iptali davası.
Özet: Davacı sigorta şirketi, Türkiyeden Kazakistana yapılan uluslararası karayolu CMR taşıması esnasında davalılara ait aracın dorsesinde çıkan yangın sonucu hasar gören emtia bedeli olarak sigortalıya ödediği 25.906,18 Euronun rücuen tahsili amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmektedir; davalı kooperatif ise taşıma sözleşmesinde taraf olmadığını, aracın kirada bulunduğunu, yangının hatalı yüklemeden kaynaklandığını ve zamanaşımı süresinin dolduğunu ileri sürerek davanın reddini istemektedir.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C.SAKARYAASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████BAŞKAN
: ...KATİP
: ...DAVACI
: ...VEKİLLERİ
: Av. ...Av. ...DAVALI (1)
: ...VEKİLİ
: Av. ...DAVALI (2)
: ...İHBAR OLUNAN
: ...VEKİLİ
: Av. ...DAVA
: İtirazın İptali (CMR Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)DAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (CMR Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı taraf; dava dışı sigortalı ...'nin üstlendiği Türkiye'den Kazakistan'a CMR kapsamında sevkiyat işinin yapılması hususunda alt taşıyıcı olarak davalılar ile anlaştığını, iki farklı göndericiye ait emtianın davalı kooperatif adına kayıtlı ...- ... (çekici+dorse) plakalı araç ile sevk edildiğini, aracın Kazakistanda seyir halindeyken 01.12.2021 tarihinde saat 16:40 sıralarında dorse kısmında çıkan yangında dorse içerisinde bulunan tüm emtianın yanarak tamamen hasarlandığını, davalı kooperatifin üyesi olan sürücü ile birlikte yangında ve emtia hasarında tam kusurlu olduğunu, zarara uğrayan sigortalı emtia için davacı şirkete yapılan müracaat sonucu açılan ... sayılı hasar dosyası ile hasarın niteliğinin ve miktarının tespiti için ekspertiz incelemesi yaptırılarak toplam 51.812,37-EURO tazminat hesaplandığını, bu hasarın 25.906,18 Euro'luk kısmının İstanbul Arabuluculuk Bürosu ██████████ Numaralı dosyası ile anlaşma sağlanarak sigortalı adına dava dışı zarara uğrayan alıcı ...'ne poliçe kapsamında ödendiğini, TTK m. 1472 gereği sigortalıya halef olunduğunu ve davalı taraftan ödeme talep edildiğini ancak ödeme yapılmayınca Hendek İcra Müdürlüğü'nün ████████ E. Sayılı dosyası ile davalı taraf aleyhine icra takibi başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu, Ticari Dava Şartı Arabuluculuk başvurusunun sonuçsuz kaldığını belirterek itirazının iptaliyle takibin devamına ve icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep etmiştir.Davalı kooperatif; CMR hükümleri gereğince bir yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, Horeca Supplies Limited Şirketi ile aralarında İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████E. Sayılı dosyasında taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talepli dava devam ettiğini, taşımanın yapıldığı ... ... plakalı tır ve dorsenin uzun süreli kira sözleşmesi ile ...'a kiralandığını, kooperatifin aracın işleteni olmadığını, kooperatifin taşıma ilişkisinden haberdar olmadığı gibi bu taşımada taraf da olmadığını, bu sebeple taşıma sırasında çıkan yangın kaynaklı zarardan davalı kooperatifin sorumlu tutulamayacağını, yangının hatalı yükleme sonrası yükler arasında gerçekleşen sürtünme sonucu ortaya çıktığını, araç kaynaklı bir yangın olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ... tebligata rağmen cevap vermemiştir.Taraflar arasındaki anlaşmazlık
: Davacı sigorta şirketinin ... -... plakalı çekici ve dorse ile yapılan yurt dışı taşıma işleminde aracın dorsesinde çıkan yangında zarar gören emtiya sebebiyle hasar dosyası kapsamında malın alıcısına ödemiş olduğu 25.906,18 Euro tazminatın TTK 1472. Madde kapsamında davalı taraftan rücuen tahlisini talep edip edemeyeceği, bu amaçla yapmış olduğu icra takibine yönelik itirazın iptali koşullarının bulunup bulunmadığı, rücu edebileceği rakamın ne olduğu, icra inkar tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır.Davalı Kooperatif vekilinin davanın ihbarı talebi doğrultusunda dava ...'ne ihbar edilmiştir.Davanın sigorta şirketinin rücu talebine ilişkin olması itibariyle takip ve talep tarihi nazara alındığında 2 yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı görülmekle zamanaşımı itirazı reddedilmiştir.İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████E. Sayılı dosyasının bir sureti UYAP üzerinden mahkememiz dosyasına celp edilmiş ve incelenmiştir. İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasının konusunun sigorta tarafından karşılanmamış kısma ilişkin olduğundan eldeki bu dava konusu ile farklı olması sebebiyle derdestlik bulunmadığı değerlendirilmiştir. Bu dosyanın neticesi mahkememizdeki dava açısından belirleyici olmadığı kanaatiyle bekletici mesele yapılmamıştır.Hendek İcra Müdürlüğü'nün ████████ Esas Sayılı dosyası Uyaptan eklenmiş ve incelenmiştir. Yabancı para alacağı için yapılmış olan icra takibinde usule aykırılık bulunmadığı görülmüştür.Dava konusu taşıma Türkiye ile Türkmenistan arasında karayolu ile yapılmış olması ve ülkemizin Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesine ( CMR ) taraf olmasından dolayı, uyuşmazlığın çözümünde CMR Sözleşmesi hükümleri dikkate alınacaktır.Mahkememizce davacı sigortanın davalılardan rucüen tazminini talep ettiği alacağın varlığı ve miktarı, rücu koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi raporuna karşı davalı Kooperatif vekili itiraz etmiş ise de; alınan raporun kapsamı hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla davalı kooperatif vekilinin itirazlarının içeriği de dikkate alınarak rapora yönelik itirazı reddedilmiştir.Somut olayda ...'ne ait emtianın Türkiye'den Kazakistan'a karayoluyla taşınmasının akdi taşıyıcı ... tarafından üstlenildiği, bu taşıma işinin alt taşıyan olan ...'a devredildiği, ...'ın da taşımayı davalı kooperatife ait ... ... plakalı tır ve dorse ile davalı Kooperatifin C2 belgesine ve taşıt kartına dayanarak kooperatifin ünvanı altında gerçekleştirdiği, taşıma esnasında █████/2021 tarihinde Kazakistan'da aracın dorsesinde çıkan yangında tüm emtianın yanarak zayi olduğu anlaşılmaktadır.Davalı ...'ın taşıma işini üstlenen alt taşıyıcı olarak sorumlu olduğu açıktır. Davalı kooperatif taşıma ilişkisinin tarafı olmadığını ve zarardan sorumlu tutulamayacağını savunmuş ise de; davalı ...'ın kooperatifin üyesi olması, kooperatif bünyesinde yine kooperatife ait araç ile taşımayı gerçekleştirmesi, aracın C2 belgesinin ve taşıt kartının davalı kooperatif adına olması, taşıma belgesinde kooperatifin taşıyıcı olarak kayıtlı olması ve ayrıca dava dilekçesine ekli e-posta kayıtlarında kooperatifin akdi taşıyıcı İrem Nakliyat'a onaylı anlaşmayı 22 Ocak 2022 tarihinde göndermesi birlikte nazara alındığında davalı kooperatifin ... ile birlikte alt taşıyıcı konumunda oldukları kabul edilmiştir. Kaldı ki davalının sunduğu -... ile aralaranıdaki- kira sözleşmelerinde taşıma işinin davalı kooperatifin ünvanı altında yapılacağı ifade edilmiştir. Somut olaydaki sorumluluk CMR hükümlerinden ve taşıma ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Uzun süreli kira ilişkisinin 2918 sayılı yasada düzenlenen işleten sıfatını kaldırması CMR hükümlerinden kaynaklanan taşıyıcı sıfatının ve sorumluluğunu etkilememektedir. Kooperatifin C2 belgesi ve ünvanı olmadan bu taşımanın ... tarafından tek başına yapılması mümkün olmadığına göre davalı kooperatif taşıma işini üstlenen ve navlun faturasını düzenleyen ... ile birlikte CMR Sözleşmesinin 34 – 37 madde hükümlerine göre fiili taşıyıcı olarak birlikte sorumludur.Davalılar aracın dorsesinde çıkan yangının kendileri sorumluluklarında bulunmadığını savunmuşlardır. CMR Madde 17 de taşımacının, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumlu olacağı, ancak kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacının sorumlu tutulamayacağı belirtilmekte olup, Kayıp hasar ve gecikmenin madde 17 paragraf 2 de öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlamak taşımacıya aittir. ( CMR madde 18/1 ) Yangının çıkış sebebi Kazakistan makamlarınca kesin olarak belirlenememiş ve yükün sürtünmesi ile çıkma ihtimali belirtilmiştir. Araçta yangının sadece yarı römork orta bölümünde oluştuğu, sonrasında yapılan incelemede aracın dorsesinin alt kısmında yangın emarelerinin bulunduğu, yükleme fotoğraflarına göre emtianın koliler içinde olduğu, taşıyıcının CMR 8. Maddesine göre yüklemeye karşı bir çekince ileri sürmediği, mevsim itibariyle soğuk hava koşulları sebebiyle sürtünme ile yangın çıkmasının ihtimal dahilinde görülmemesi birlikte değerlendirildiğinde davalı taşıyıcıların sorumluluktan kurtulmaya yarayan bir durumu ispat edemedikleri anlaşılmıştır.Taşımaya konu emtia akdi taşıyıcı ... şirketi tarafından alıcı adına davacı sigorta şirketi nezdinde 08.10.2020 - 08.10.2021 tarihlerini kapsar ... poliçe nolu -Freight Forwarder's Liability- Nakliyat Aracısının Komisyoncusunun Yasal Sorumluluk Sigortası ile sigortalanmıştır.Yine davacı sigorta şirketi tarafından dava konusu taşıma için düzenlenmiş emtia nakliyat poliçelerinin bulunduğu, (... ve ... numaralı) bu poliçelerde sigorta ettirenin ... olduğu, sigortalının ise ... olduğu, hasar dosyalarının bu emtia poliçelerinden açılmayıp akdi taşıyan ...'ın Nakliyat Komisyoncusu Yasal Sorumluluk Sigortası poliçeleri kapsamında açıldığı ve ödemenin bu sigorta kapsamında yapıldığı anlaşılmıştır.Zarara uğrayan sigortalı emtia için davacı şirkete yapılan müracaat sonucu ... numaralı poliçe kapsamında açılan ... sayılı hasar dosyası ile hasarın niteliğinin ve miktarının tespiti için ekspertiz incelemesi yaptırılarak toplam 51.812,37-EURO tazminat hesaplandığı, bu hasarın 25.906,18 Euro'luk kısmının İstanbul Arabuluculuk Bürosu ██████████ Numaralı dosyası ile anlaşma sağlanarak sigortalı adına dava dışı zarara uğrayan alıcı ...'ne (vekiline banka aracılığıyla █████/2022 tarihinde) poliçe kapsamında ödendiği görülmektedir. Ödeme belgesi icra dosyasında dayanak belge olarak mevcuttur. Bu sigorta poliçesi alt/fiili taşıyıcı davalılar açısından koruma sağlamamaktadır. TTK m. 1472 gereği sigorta şirketi halefiyet kuralları gereği yaptığı bu ödeme sebebiyle sorumlular alt/fiili taşıyıcılar olan davalılara rücu imkanına sahiptir.Davacı sigorta şirketinin bu kapsamda başlatmış olduğu icra takibine (fiili taşıyıcı) davalılarca itiraz edilmesi üzerine takip durmuştur. Arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alamayan davacı Sigorta şirketi yasal süresi içinde eldeki bu itirazın iptali davasını açmıştır.Alınan bilirkişi raporuna göre zarar gören emtia sebebiyle (muafiyet düşülerek) hesaplanan 51.812,37-EURO tazminattan ihtiyari arabuluculuk süreci kapsamında yapılan 25.906,18 Euro'luk ödemenin CMR 23 maddesine göre hesaplanan azami sorumluluk limitleri (148.346,74 Euro) içinde kaldığı ve ayrıca gerçek zarar ile uyumlu olduğu değerlendirilmiştir.CMR madde 27 gereğince azami % 5 faiz talep edilebilecektir. Davacı alacaklı icra takibinde 3095 sayılı Yasa'nın 4/A maddesi uyarınca faiz talep etmiştir. Hüküm kurulurken CMR 27 maddesi gözetilmeli yıllık %5 faizi geçmemek üzere faiz işletilmelidir.Açıklanan gerekçelerle davalıların icra takibine yapmış oldukları itirazın haksız olduğu anlaşılmış, davanın kabulü ile davalıların itirazlarının iptaline, takibin 25.906,18 Euro asıl alacak üzerinden devamına, taleple bağlı kalınarak takip tarihinden itibaren asıl alacağa (CMR'nin 27. Maddesinde öngörülen yıllık %5 faizi geçmemek üzere) 3095 sayılı Yasa'nın 4/A maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizin işletilmesine karar verilmiştir.Hükmedilen miktarın tazminat niteliği ve gerçek zararın araştırılmasının yargılamayı gerektirmesi nazara alınarak, alacak likit olmadığından, davalı aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmemiştir. (Yargıtay 11 HD █████████ Esas █████████ Karar sayılı emsal kararı)Harç ve vekalet ücreti belirlenirken karar tarihindeki TCMB efektif satış kuru esas alınmıştır. (Yargıtay 3. HD., 09.12.2021 tarihli E. █████████ K. ██████████ sayılı emsal kararı )Hüküm
: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Davanın kabulüne, davalıların Hendek İcra Müdürlüğü'nün ████████ E. Sayılı icra takip dosyasında yapmış oldukları itirazlarının iptaline, takibin 25.906,18 Euro asıl alacak üzerinden devamına, takip tarihinden itibaren asıl alacağa (CMR'nin 27. Maddesinde öngörülen yıllık %5 faizi geçmemek üzere) 3095 sayılı Yasa'nın 4/A maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizin işletilmesine,2-Alacak likit olmadığından icra inkar tazminatına hükmolunmasına yer olmadığına,3-Karar tarihindeki TCMB efektif satış kuru esas alınarak belirlenen değer (984.175,77-TL) üzerinden hesaplanan 67.229,04 TL karar harcından peşin alınan 11.167,39 TL harcın mahsubu ile eksik 56.061,65 TL karar harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca belirlenen 149.784,61 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı tarafından yapılan 11.167,39 TL peşin karar harcı, 269,85 TL başvuru harcı, 1.270,25 TL tebligat ve posta gideri, 25.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 37.707,49 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,6-Ara buluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.200,00 TL ara bulucu ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,7-Gerekçeli kararın HMK nun 321/2 maddesi gereği taraflara tebliğine,8-Karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının, karar kesinleştiğinde, yatıran davacı tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzünde, davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2025Katip ...e-imzalıBaşkan ...e-imzalı